Cuộc xét nghiệm sau 100 năm
Sau cái chết chưa rõ nguyên nhân của hoàng đế Quang Tự 100 năm, bằng các phương pháp giám định pháp y hiện đại, Trung tâm giám định pháp y Cục Công an Bắc Kinh phối hợp cùng nhiều cơ quan đã tiến hành nghiên cứu nguyên nhân cái chết của hoàng đế Quang Tự từ mẫu tóc và xương còn lại. Kết quả nghiên cứu cho thấy hoàng đế Quang Tự chết vì trúng độc thạch tín.
Họ lấy 2 nhúm tóc và nghiên cứu thấy có nồng độ thạch tín rất cao và chênh lệch hàm lượng giữa các đoạn tóc là rất lớn. Kết quả ghi: “Đoạn thứ 10 của nhúm tóc thứ 1 có hàm lượng thạch tín lên tới 2404 µg/g. Đoạn thứ 26 của nhúm tóc thứ 2 có hàm lượng thạch tín là 362,7 µg/g. Đoạn thứ 45 là 202,1 µg/g”. Hàm lượng thạch tín trong tóc của hoàng đế Quang Tự là quá cao so với người bình thường (chỉ khoảng 0,14 đến 0,59 µg/g).
Từ kết quả này họ đưa ra thêm nhiều giả thuyết về nguyên nhân nhiễm độc thạch tín dẫn đến tử vong của hoàng đế Quang Tự. Loại bỏ trường hợp hoàng đế Quang Tự bị nhiễm độc thạch tín do dùng nhiều thuốc chữa bệnh suy nhược như hùng hoàng, thư hoàng, chu sa trong thời gian ở trong cung và bị giam ở Doanh Đài bởi nếu trúng độc khi dùng thuốc thời kỳ dài thì hàm lượng độc tính ở gốc tóc phải cao hơn so với đoạn giữa và ngọn tóc. Ở trường hợp này, tóc của hoàng đế Quang Tự lại có hàm lượng thạch tín ở ngọn và giữa cao hơn gốc rất nhiều.
Lật lại những tài liệu ghi chép về những ngày cuối đời của hoàng đế Quang Tự, các nhà khoa học khẳng định ông bị trúng độc do sử dụng thạch tín quá liều trong thời gian ngắn. Mặc dù có thời gian dài lâm bệnh nhưng bệnh tình của hoàng đế Quang Tự đã có những dấu hiệu thuyên giảm. Chỉ tới 3 ngày cuối cùng bỗng nhiên hoàng đế bị đau bụng dữ dội và qua đời. Với nhiều chứng cớ chứng minh người ta có thể khẳng định rằng hoàng đế Quang Tự đã bị hạ độc.
Ai đã hạ độc hoàng đế?
Cũng giống như cái chết bí ẩn của nhiều vị hoàng đế, khả năng rất lớn có thể xảy ra đó là những phe thù địch, đối lập ra tay hạ độc để tranh giành quyền lực. Có nhiều nhà nghiên cứu với nhiều giả thuyết được đặt ra. Trong cuốn sách viết về Từ Hy của tác giả người Anh Poland và một số cuốn sách khác cho rằng: “Bọn quan lại trong triều, đứng đầu là thái giám Lý Liên Anh ỷ quyền hành dưới tay Từ Hy vẫn thường làm chuyện có hại đến Quang Tự. Chính vì vậy khi Từ Hy thái hậu sắp qua đời, bọn chúng lo sợ rằng Quang Tự nắm quyền sẽ không tha cho những gì chúng đã làm nên ra tay hạ độc hoàng đế Quang Tự trước khi Từ Hy thái hậu qua đời”.
Có một cái tên khác được nhắc đến trong nghi vấn kẻ hạ độc hoàng đế Quang Tự đó là Viên Thế Khải. Vốn là cận thần được hoàng đế Quang Tự tín nhiệm đưa vào đội quân đảo chính, vô hiệu hóa quyền lực của Từ Hy thái hậu nhưng Viên Thế Khải đã bán đứng Quang Tự, tiết lộ âm mưu cho Từ Hy thái hậu khiến hoàng đế Quang Tự đã bị giam vào Doanh Đài. Sợ rằng khi Quang Tự lên nắm quyền, tính mạng mình sẽ không được bảo toàn, Viên Thế Khải đã ra tay hạ độc.
Có rất nhiều đối tượng nghi vấn trong việc đầu độc hoàng đế Quang Tự nhưng dường như tất cả đều bị lu mờ trước khả năng lớn nhất, đó chính là hoàng đế bị hạ độc bởi chính Từ Hy thái hậu sau cả quá trình tranh giành quyền lực. Điều quan trọng là hoàng đế Quang Tự qua đời ngay trước Từ Hy thái hậu một ngày.
Từ Hy thái hậu từ vị trí chỉ là một cung phi trong hoàng cung, bà đã vươn lên nắm quyền thống trị khắp đất nước với sự tham lam và tàn độc của mình. Bằng cách sinh cho vua Hàm Phong một cậu con trai, sau này chính là người kế vị ngai vàng khi nhà vua băng hà, Từ Hy đã bắt đầu tham gia vào các công việc chính trị và thể hiện sự tàn ác của mình bắt đầu từ một đạo luật xử trảm tất cả các tên tù ngoại bang khiến cho đầu người chất cao như núi.
Khi vua Hàm Phong qua đời, con trai của hoàng đế và Từ Hy là Tái Thuần lên ngôi nhưng vì còn quá nhỏ tuổi nên quyền lực đều rơi vào tay Từ Hy thái hậu. Mặc dù làm quen với các hoạt động của triều đình và kỹ năng giải quyết các vấn đề chính trị không lâu nhưng Từ Hy là một người rất nhạy bén về chính trị. Nhưng chính lòng tham cả về tiền bạc và quyền lực của bà đã khiến cả đất nước nhiều phen lâm vào tình cảnh khốn khó.
Tái Thuần (sau lấy tên là Đồng Trị) đến tuổi chính thức lên ngôi nhưng cũng không màng tới việc nước mà chỉ lo ăn chơi trác táng. Ngay cả từ trước đây, chưa bao giờ Từ Hy trao trọn quyền trị vì đất nước cho con trai. Cũng chính vì đời sống sa đọa mà vị hoàng đế trẻ mắc bệnh và qua đời từ rất sớm. Từ Hy thái hậu đề đạt Quang Tự, cũng là người cháu duy nhất của mình lên tiếp tục nắm quyền. Cũng có nhiều tin đồn cho rằng Quang Tự chính là con riêng của Từ Hy.
Với tư tưởng bảo thủ, không muốn cải cách và luôn giữ thái độ hằn học với những người mà bà cho là mối nguy hại tới mình, Từ Hy thái hậu đã có những mâu thuẫn với Quang Tự. Bởi đến lúc với đất nước cải cách là cách duy nhất để tiến lên phía trước nhưng Từ Hy thái hậu một mực phản đối. Lúc này bà đã lui về hậu cung nhưng vẫn có quyền lực rất lớn trong triều đình.
Các cố vấn của hoàng đế đã lên kế hoạch tạm giữ hoàng thái hậu trong cung cho tới khi các cuộc cải cách của nhà vua giành thắng lợi. Tuy nhiên khi ý định này bị lộ ra ngoài, Từ Hy thái hậu đã cùng với lực lượng cùng phe tiến vào bủa vây Tử Cấm Thành và giam giữ vua Quang Tự. Sau này, sau khi đất nước lâm vào cảnh khốn khó, bà đã tìm cách thực hiện chính một số cuộc cải cách này nhưng cũng khó có thể cứu vãn được tình thế đất nước.
Chiều 14/11/1908, hoàng đế Quang Tự được phát hiện đã trút hơi thở cuối cùng trước đó nhiều giờ sau vài ngày lâm bệnh nặng. Điều kỳ lạ là sau khi hoàng đế Quang Tự chết một ngày, Từ Hy thái hậu cũng qua đời tại điện Loan Nghi. Với những mâu thuẫn sẵn có và tính cách của Từ Hy thái hậu, nhiều người tin rằng chính bà đã lên kế hoạch ra lệnh sát hại Quang Tự vì sợ rằng sau khi mình qua đời hoàng đế Quang Tự sẽ toàn quyền nắm giữ ngai vàng và tiếp tục kế hoạch cải cách. Tất nhiên sự nghi ngờ này vẫn chưa được kiểm chứng một cách chính xác. Nhưng hai cái chết chỉ cách nhau một ngày khiến không chỉ Trung Quốc mà cả thế giới xôn xao một thời.
Cho đến thời điểm này, giả thuyết hoàng đế Quang Tự bị chính mẫu hậu đầu độc vẫn được cho là có nhiều khả năng nhất. Điều này góp thêm vào những truyền thuyết về một trong những người đàn bà độc ác nhất lịch sử mọi thời đại
