Hồi: Xứ ta nở rộ phong tục quái dị là chuốc rượu mọi bữa cơm, cứ 1 - 2 - 3 dzô. Làm sao mà an toàn được. Khi tai nạn xảy ra thì tài xế vẫn sặc sụa hơi men. Người thì 1 phần máu 9 phần cồn, vẫn đủ sức lảo đảo dậy khôn người thi hành công vụ.
Đàn: Không đơn giản chỉ do rượu đâu bác. Nhiều người không dùng rượu vẫn gây tai nạn. Hình như công tác đào tạo có vấn đề chăng?.
Hồi: Có thể. Nhưng chưa đủ. Nghe nói sắp tới kỳ thi lái xe sẽ chất lượng hơn hơn, tăng thêm 45 câu hỏi so với trước đây. Nhưng ta chưa bàn tới việc chưa kiểm soát được nạn bằng giả. Nhiều anh không được đào tạo vẫn mua bằng và trở thành "Cán bộ đường lối".
Đàn: Về bằng cấp thì chả riêng gì ngành lái xe. Bằng giả lan tràn đủ mọi ngành mọi cấp.
Hồi: Tôi nhớ, người ta còn truy tìm một gã phi công Hàn Quốc dùng bằng giả sang ta làm lái thuê. Sau thấy có những nghi vấn về tay nghề khi gã này hạ cánh kiểu lạ đời quá, người ta đã truy vấn về cái bằng lái phi cơ A 320 của gã. Phi công này trốn biệt tích luôn. Hú vía. Nhà tôi đôi khi khi đưa cả con cháu đi cùng một máy bay. Đọc tin này thấy cuộc đời mong manh quá.
Đàn: Vâng. Nạn giả mạo đe dọa tính mạng tất cả chúng ta.
Hồi: Đe dọa danh dự nữa. Có anh thì mua bằng giả để được đi dạy học. Tình yêu nghề giáo được nuôi dưỡng như thế thì quá nguy hiểm. Không ít cán bộ quản lý bị lộ tẩy dùng bằng giả để thăng quan tiến chức. Từ bằng bé như phổ thông đến bằng to như tiến sĩ.
Đàn: Phải nghe những cái bằng giả dậy khôn cán bộ có bằng thật thì quá là xúc phạm nhau…
Hồi: Có cán bộ khoe bằng tiến sĩ làm ở Mỹ mà lại không biết tiếng Anh. Sự nghi ngờ từ chi tiết này nên cơ quan chức năng đã xử nghiêm. Rồi thì thau làm khổ vàng. Anh bạn tôi làm tiến sĩ tại Mỹ, giảng dạy đại học bên Mỹ một thời gian rồi về nước theo lời mời của một trường đại học có uy tín ở thủ đô. Tiến sĩ này sử dụng thành thạo 5 ngoại ngữ và có những công trình dịch thuật được công nhận rộng rãi, nhưng khi về nước thì phòng tổ chức lại yêu cầu ông chứng minh có nói, viết được tiếng Anh hay không.
Đàn: Hài quá. Về dịch vụ bằng giả bây giờ sẵn lắm. Chỉ cần gõ từ khóa lên google là có thể thấy nhan nhản dịch vụ cung cấp bằng giả. Thậm chí kèm theo lời cam kết sẵn sàng đi cùng người mua đến nơi công chứng. Thí dụ chứng chỉ tin học lặt vặt thì vài trăm ngàn; bằng phổ thông 3 triệu, bằng đại học 5 triệu, thạc sĩ 8 triệu, tiến sĩ 10 triệu… các sổ hồng, sổ đỏ không kể… Công nghệ làm giả được chế tác bằng những phương tiện hiện đại, không phân biệt nổi với bằng gốc. Mà giá cao nhất cũng chỉ bằng một bữa rượu đãi khách. Làm gì mà họ không mua cho nhanh.
Hồi: Đấy, các tiến sĩ giấy có lẽ phải gọi là quốc nạn. Các tiến sỹ giấy đang dậy dỗ chúng ta.
Đàn: Có sự phân biệt nào giữa bằng in giả mạo và bằng gốc của nhà trường được cấp kiểu ngang tắt không thưa bác?
Hồi: Về cách thức thì khác nhau, nhưng về bản chất thì giống nhau vì người được cấp đều không được đào tạo. Về pháp luật thì người cấp và người nhận đều vi phạm pháp luật. Về thực tế thì họ đang hủy hoại đất nước, bào mòn lòng tin. Về mặt con người thì họ không hề có não. Kẻ có bằng chỉ là một hình nhân giấy mà thôi.
Đàn: Giải quyết tận gốc được không thưa bác?
Hồi: Thực tế cho thấy, người ta đi học để làm quan thì nhiều, để mở mang kiến thức cống hiến thì ít. Mấu chốt là phải làm ngược lại điều này trước khi quá muộn
