Việt Nam tự hào là một trong 16 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học hàng đầu thế giới về các hệ sinh thái, loài sinh vật, và nguồn gen đặc hữu, quý, hiếm; với hơn 51.000 loài động, thực vật, với nhiều loài đặc hữu quý giá… Đó là tài sản chung, là hơi thở của đất nước, là nền tảng cho sự sống và phát triển bền vững hôm nay và mai sau.
Tuy nhiên, đa dạng sinh học Việt Nam đang đối mặt với nhiều nguy cơ suy giảm nghiêm trọng, chủ yếu do tác động của con người khiến nhiều loài đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Những hành vi phóng sinh sai cách, tiếp tay cho vòng quay “bắt - bán - thả”, thả loài ngoại lai xâm hại… vô tình góp phần làm trầm trọng thêm những tổn thương ấy. Đây không còn là chuyện nhỏ mà liên quan trực tiếp đến an ninh môi trường và sự phát triển bền vững của đất nước.
Phóng sinh sai cách có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự nếu liên quan đến các loài nguy cấp, quý hiếm. Phóng sinh, trong tinh thần Phật giáo, là hành động cứu một sinh mạng, là nuôi dưỡng lòng từ bi. Nhưng từ bi nếu thiếu trí tuệ sẽ trở thành vô tình tiếp tay cho vi phạm. Lòng tốt nếu đặt sai chỗ sẽ vô tình trở thành tai họa. Nhiều sinh vật được "phóng sinh" chưa kịp tìm thấy tự do đã bỏ mạng vì kiệt sức và thương tích. Một hành động tưởng chừng thiện lành nếu không đúng cách có thể vô tình đẩy cả một hệ sinh thái vào nguy cơ…
Tại hội nghị, Hòa thượng Thích Thiện Thống, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang đã có bài thuyết giảng với tăng ni, Phật tử về ý nghĩa, cách thức thực hành phóng sinh theo tinh thần Phật giáo góp phần bảo vệ đa dạng sinh học. Việc thực hành phóng sinh đúng cách chính là sự kết hợp hài hòa tuyệt vời giữa Phật pháp và đời sống, giữa tâm linh và khoa học.
Theo Đại tá Đào Hải Đăng, Phó Giám đốc Công an tỉnh An Giang, An Giang là tỉnh có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, đa dạng sinh học cao và cũng là địa phương có đời sống tôn giáo, tín ngưỡng Phật giáo vô cùng phát triển. Hoạt động phóng sinh từ lâu đã trở thành một nét đẹp văn hóa tâm linh sâu sắc của Tăng Ni, Phật tử. Tuy nhiên, hoạt động này đang bị một số đối tượng trục lợi. Tình trạng bẫy bắt các loài chim tự nhiên, rùa, rắn... để bày bán trước cổng các cơ sở thờ tự làm suy kiệt nguồn tài nguyên quý giá. Đáng lo ngại hơn, việc thả các loài ngoại lai xâm hại như rùa tai đỏ, cá lau kính, cá trê lai... đang trực tiếp phá hủy chuỗi thức ăn, làm biến đổi hệ sinh thái tự nhiên của địa phương.
Lễ ký kết kế hoạch phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn Tăng Ni, Phật tử thực hành phóng sinh đúng cách góp phần bảo vệ đa dạng sinh học đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, thể hiện sự đồng lòng giữa lực lượng Công an, cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức tôn giáo trong việc bảo vệ môi trường. Công an tỉnh An Giang cam kết sẽ đồng hành, trách nhiệm và quyết liệt triển khai các nội dung trong kế hoạch phối hợp đã ký kết. Sự vào cuộc của Giáo hội Phật giáo tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, bảo vệ vững chắc đa dạng sinh học và giữ gìn nét đẹp thuần phong mỹ tục của đạo pháp, phóng sinh phải đi đôi với hộ sinh và bảo vệ môi trường.
Đại tá Nguyễn Bá Thành, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường - Bộ Công an nhấn mạnh, cần phải thực hiện 3 nguyên tắc vàng để phóng sinh vừa trọn vẹn công đức, vừa bảo vệ đa dạng sinh học: Tuyệt đối không tiêu thụ, không sử dụng các sản phẩm từ động vật hoang dã trái phép; Thực hành phóng sinh một cách có hiểu biết. Chỉ thả các loài bản địa khỏe mạnh vào môi trường phù hợp, không thả túi nilon, không tiếp tay cho nạn săn bắt các loài hoang dã; Trở thành những đại sứ truyền thông, mạnh dạn lên tiếng và tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường đến các cơ quan chức năng.
Bên cạnh chế tài nghiêm minh của pháp luật, vũ khí sắc bén nhất chính là sự thức tỉnh trong nhận thức của mỗi người dân.
Đại tá Nguyễn Bá Thành mong rằng, các thầy, các sư cô tiếp tục lồng ghép nội dung “Phóng sinh đúng chánh pháp và bảo vệ đa dạng sinh học” vào các bài thuyết giảng, các khóa tu. Sự định hướng của các bậc tôn túc có giá trị thay đổi nhận thức của hàng ngàn Phật tử nhanh chóng và sâu sắc nhất.
