Kỷ niệm 45 năm chiến thắng "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" 1972-2017

Hiệp đồng táo bạo, đánh thắng trận đầu

45 năm nhìn lại, Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” được đánh giá bắt nguồn từ nhiều yếu tố, trong đó sự hiệp đồng tỉ mỉ, chặt chẽ, ăn ý, chính xác giữa các lực lượng nói chung, giữa lực lượng phòng không và không quân nói riêng là một trong những yếu tố vô cùng quan trọng...

Khi B-52 “coi thường” tên lửa  

Những ngày tháng 12, Trung tướng Nguyễn Đức Soát, nguyên Phó Tổng tham mưu trưởng QĐND Việt Nam, một trong những phi công chiến đấu dày dạn kinh nghiệm trong những trận không chiến với giặc lái Mỹ, có thêm những chia sẻ về chiến thắng mang tầm vóc lịch sử của quân và dân miền Bắc, mà nòng cốt là Bộ đội Phòng không – Không quân (PK-KQ) trên mặt trận đối không những ngày cuối tháng 12 năm 1972. 

Đó là trận quyết chiến chiến lược của ta trên bầu trời Hà Nội, Hải Phòng và các vùng phụ cận, chống lại cuộc tập kích đường không chiến lược của Mỹ (Lai-nơ-bếch-cơ II).

Mặc dù đã có kinh nghiệm trong chỉ huy đánh trả các đợt tập kích của Không quân và Hải quân Mỹ, song lần đầu tiên Quân chủng PK-KQ phải đánh trả một đợt tập kích chiến lược với quy mô chưa từng gặp.

Mỹ đã huy động vào chiến dịch này một lực lượng khổng lồ, gồm 193 máy bay ném bom chiến lược B-52 (chiếm gần 50% lực lượng không quân chiến lược), 48 máy bay F-111A, 999 máy bay chiến thuật các loại, đánh phá ồ ạt và trực tiếp vào Hà Nội, Hải Phòng và một số mục tiêu trọng điểm khác. 

Cùng với đó, Mỹ đã sử dụng đồng bộ các trang bị tác chiến điện tử trên các máy bay gây nhiễu chuyên dụng như EB-66, EC-121 và trên các máy bay B-52 với cường độ cực lớn, gây khó khăn cho hệ thống rađa cảnh giới, rađa dẫn đường của Không quân và rađa điều khiển hỏa lực tên lửa Phòng không của ta.

“Tuy nhiên, phía Mỹ đã đánh giá không đúng khi cho rằng, hệ thống nhiễu dày đặc hoàn toàn có thể vô hiệu hóa được hệ thống tên lửa phòng không của Việt Nam. Và họ cho rằng lực lượng có thể uy hiếp trực tiếp máy bay chiến lược B-52 chỉ còn là các máy bay Mig”, Trung tướng Nguyễn Đức Soát cho biết.

Tên lửa được sử dụng trong Chiến dịch "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" (phía xa) và xác máy bay B-52 trưng bày tại Bảo tàng PK-KQ.
Tên lửa được sử dụng trong Chiến dịch "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" (phía xa) và xác máy bay B-52 trưng bày tại Bảo tàng PK-KQ.

Từ nhận định đó, Mỹ chỉ sử dụng các máy bay B-52 tấn công mục tiêu vào ban đêm. Để loại trừ triệt để khả năng bị máy bay Mig của ta tấn công, trước khi các máy bay ném bom chiến lược B-52 bay đến mục tiêu khoảng 2 giờ, vào khoảng 18h30’ đến 19h30’ ngày 18-12 (đêm đầu tiên của chiến dịch - PV), toàn bộ các sân bay chủ yếu của không quân Việt Nam như: Đa Phúc, Thọ Xuân, Kiến An, Kép, Yên Bái và cả sân bay Gia Lâm (sân bay chưa bao giờ không quân Mỹ đánh phá) đều bị các máy bay F-111A của không quân và A-6 của hải quân Mỹ đánh phá ác liệt.

Tuy nhiên, Mỹ đã nhầm, khi các lực lượng phòng không và không quân vẫn phát huy tốt hiệu suất chiến đấu ngay trong đêm đầu của chiến dịch. Mặc dù các sân bay đã bị đánh phá từ chập tối 18-12, nhưng các máy bay Mig-21 từ sây bay Hòa Lạc, Đa Phúc vẫn xuất kích tìm diệt B-52.

Ban đêm “đánh ngoài”, cùng diệt pháo đài bay

Chia sẻ về phương pháp hiệp đồng tác chiến giữa Phòng không và Không quân khi đánh B-52 trong điều kiện thời tiết ban đêm, Anh hùng LLVT nhân dân, phi công Nguyễn Đức Soát cho biết: “Không quân đánh bên ngoài hỏa lực Phòng không. Khi đó, hỏa lực tên lửa phòng không và pháo cao xạ tầm cao tập trung đánh trả các máy bay B-52 bảo vệ Hà Nội và Hải Phòng. 

Nhằm khắc phục cường độ nhiễu rất đậm đối với các trận địa rađa dẫn đường quanh khu vực Hà Nội, Bộ đội Không quân đã triển khai các đài dẫn đường bổ trợ ở vòng ngoài như từ Cẩm Thủy (Thanh Hóa), Mộc Châu (Sơn La), nơi có cường độ nhiễu thấp hơn, tạo thuận lợi cho việc phát hiện mục tiêu và dẫn máy bay Mig-21 tiếp cận máy bay địch. 

Mặt khác, để bảo đảm có thể xuất kích liên tục từ nhiều hướng, các sân bay Đa Phúc, Yên Bái được sửa chữa gấp. Mặc dù chỉ còn 500m đầu đường băng phía Tây sân bay Đa Phúc được sửa, Không quân đã san gạt thêm 800m đường đất phía trước đường băng, dùng hệ thống đèn đêm dã chiến để các máy bay Mig-21 có thể cất cánh và hạ cánh. Các sân bay dã chiến và sân bay mới sửa xong cũng được sử dụng. 

Việc đưa Mig-21 cất cánh ban đêm từ sân bay Yên Bái (đêm 27-12), sân bay dã chiến Cẩm Thủy (đêm 28-12) và sử dụng các đài rađa dẫn đường bổ trợ từ vòng ngoài đã gây bất ngờ cho phía Mỹ và đạt hiệu quả chiến đấu tốt. Cụ thể, đêm 27-12, từ sân bay Yên Bái, phi công Phạm Tuân đã bí mật cất cánh, tiêu diệt 1 pháo đài bay B-52. 

Ngay đêm sau đó (28-12), từ sân bay Cẩm Thủy, phi công Vũ Xuân Thiều cất cánh, tiếp cận và tiêu diệt 1 máy bay B-52 trên vùng trời Sơn La và anh cũng anh dũng hy sinh trong trận quyết chiến này.

Chính các phương pháp hiệp đồng tác chiến theo khu vực đã tạo được thế trận liên hoàn, có khả năng đánh địch từ xa và không cản trở hỏa lực tên lửa khi địch bay vào khu vực sát thương của tên lửa phòng không. Đây là một quyết định táo bạo, đầy sáng tạo của Bộ Tư lệnh Quân chủng PK-KQ khi phải đối phó với một đợt tập kích dồn dập và phương tiện thông tin liên lạc giữa các sở chỉ huy còn rất thiếu thốn. 

Vì vậy, để tránh phức tạp, các máy bay Mig-21 sau khi cất cánh đã bay thấp qua vùng hỏa lực phòng không. Sau khi thực hiện xong nhiệm vụ lại giảm độ cao từ xa và về sân bay hạ cánh từ độ cao cực thấp.

Ban ngày, đánh cả trong, ngoài, diệt máy bay chiến thuật

Trong thời gian diễn ra Chiến dịch “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”, do phải bố trí một trung đoàn tên lửa bảo vệ tuyến giao thông trên chiến trường khu IV nên lực lượng tên lửa còn lại ở phía Bắc tương đối mỏng. Bộ Tư lệnh Quân chủng PK-KQ đã quyết định Bộ đội Tên lửa chỉ thực hành đánh B-52 ban đêm. Ban ngày các phân đội tên lửa làm nhiệm vụ chuẩn bị chiến đấu, ngụy trang, nghi binh, tránh bị địch đánh phá.

Xuất phát từ đặc điểm trên, trong mọi điều kiện thời tiết, từ các sân bay dã chiến và đường lăn sân bay Đa Phúc, các máy bay Mig-21 được lệnh xuất kích với lực lượng lớn nhất có thể, với nhiệm vụ trọng tâm là tấn công vào các tốp máy bay chiến thuật của Không quân và Hải quân Mỹ, không để chúng có điều kiện trinh sát và đánh phá các trận địa tên lửa. 

“Do tên lửa phòng không không đánh ban ngày nên Bộ đội Không quân được phép đánh địch cả ở bên ngoài và trong vùng hỏa lực. Nhiều trận không chiến đã diễn ra ngay sát Thủ đô Hà Nội như các trận ngày 23, 25, 27, 28-12. Không quân ta đã bắn rơi cả máy bay trinh sát RA-5C, máy bay F-4 của địch rất gần Hà Nội”, Trung tướng Nguyễn Đức Soát nhớ lại.

Khi không quân hoạt động trong khu vực hỏa lực, các đơn vị cao xạ vẫn tác chiến bình thường bởi thời tiết ban ngày mây nhiều và thấp, các trận không chiến diễn ra ở độ cao thấp và cực thấp với tốc độ cao nên không ảnh hưởng đến hoạt động của Bộ đội Cao xạ. 

Phương pháp hiệp đồng để Bộ đội Không quân đánh trong khu vực hỏa lực phòng không là một quyết định táo bạo và chính xác của Bộ Tư lệnh Quân chủng PK-KQ, phát huy triệt để khả năng bảo vệ các trận địa tên lửa. Việc các máy bay Mig-21 xuất hiện và tấn công các máy bay chiến thuật của địch ở ngay trên khu vực trận địa tên lửa đã làm cho cả máy bay trinh sát và máy bay cường kích địch không có điều kiện trinh sát và tấn công được các trận địa tên lửa. 

Với cách đánh táo bạo, hợp lý, trong Chiến dịch “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”, Bộ đội PK-KQ đã thực sự là lực lượng nòng cốt trên mặt trận đối không, bắn rơi 53 máy bay các loại, chiếm 65,43% tổng số máy bay bị bắn rơi, trong đó có 32 chiếc B-52 trong tổng số 34 chiếc bị bắn rơi.

Hoàng Hà

Các tin khác

Lan tỏa hiệu quả phong trào thi đua "Ba nhất", góp phần đảm bảo yên bình ngã ba Đông Dương

Lan tỏa hiệu quả phong trào thi đua "Ba nhất", góp phần đảm bảo yên bình ngã ba Đông Dương

Trên mảnh đất được mệnh danh là Ngã ba Đông Dương có hơn 30 dân tộc anh em cùng chung sống, lực lượng Công an xã Bờ Y (tỉnh Quảng Ngãi) đã và đang viết nên những trang sử đầy tự hào bằng tinh thần “Ba Nhất: Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất”. Từ những kết quả trong đấu tranh với tội phạm ma túy, những con số ấn tượng trong chuyển đổi số cơ sở đến những mô hình dân vận khéo đi sâu vào đời sống tín ngưỡng và cộng đồng... Tất cả đã tạo nên một “thế trận lòng dân” vững chắc, giữ vững bình yên cho vùng phên giậu nơi ngã ba biên giới.

Vĩnh Long: Siết chặt quản lý hoạt động bến bãi, phương tiện thủy

Vĩnh Long: Siết chặt quản lý hoạt động bến bãi, phương tiện thủy

Cùng với đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành pháp luật về an toàn giao thông đường thủy, Công an tỉnh Vĩnh Long cũng đã tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra bến bãi, phương tiện thủy, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, nhất là các hành vi liên quan đến khai thác, vận chuyển, tàng trữ cát trái phép.

"Pháo đài" tự quản vững chắc về an ninh, trật tự tại chung cư TNG Village

"Pháo đài" tự quản vững chắc về an ninh, trật tự tại chung cư TNG Village

Với phương châm mỗi khu dân cư là một “pháo đài” phòng chống tội phạm, thời gian qua lực lượng Công an trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã đẩy mạnh xây dựng nhiều mô hình tự quản về an ninh, trật tự (ANTT), mang lại hiệu quả tích cực. Mô hình “Chung cư an toàn về ANTT” tại chung cư TNG Village, phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên là một ví dụ điển hình.

Hai chiến sĩ Công an Thanh Hóa hiến máu cứu cụ ông 82 tuổi

Hai chiến sĩ Công an Thanh Hóa hiến máu cứu cụ ông 82 tuổi

Tối 19/11, nhận được thông tin có bệnh nhân cao tuổi mắc bệnh hiểm nghèo đang cần truyền máu gấp để cấp cứu, 2 cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát cơ động (Công an tỉnh Thanh Hóa) đã nhanh chóng có mặt tại bệnh viện, trực tiếp hiến máu giúp bệnh nhân vượt qua cơn nguy kịch.

Công an Sơn La đối thoại, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp

Công an Sơn La đối thoại, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp

Công an tỉnh Sơn La đã tham mưu cho tỉnh trong thu hút đầu tư, phát triển kinh tế xã hội gắn với bảo đảm an ninh; bảo vệ các mục tiêu, công trình trọng điểm trên lĩnh vực kinh tế. Đồng thời, chủ động nhận diện, phát hiện và phối hợp tham mưu tháo gỡ các “điểm nghẽn”, “nút thắt”; hỗ trợ, bảo vệ doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật...

Công an xã đồng hành cùng người dân từ những việc làm nghĩa tình

Công an xã đồng hành cùng người dân từ những việc làm nghĩa tình

Đẩy mạnh phong trào thi đua “Ba nhất: Kỷ luật nhất – Trung thành nhất – Gần dân nhất”, Công an Xuân Sơn, TP Hồ Chí Minh không chỉ nỗ lực thực hiện tốt nhiệm vụ công tác chuyên môn, đảm bảo ANTT trên địa bàn mà còn giúp đỡ nhân dân từ những việc làm nhỏ nhất nhưng đầy nghĩa tình.

Triển khai tổ địa bàn để gần dân, sát dân

Triển khai tổ địa bàn để gần dân, sát dân

Ngay sau khi Bộ Công an ban hành Thông tư số 149/2026/TT-BCA, thay thế Thông tư số 10/2025/TT-BCA, Công an tỉnh Quảng Trị đã thực hiện theo Thông tư mới, triển khai tổ địa bàn tại những đơn vị có đủ điều kiện, nguồn lực, nhằm tăng cường bám sát cơ sở, gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân tốt hơn.

Công an Đà Nẵng hiến tiểu cầu, cứu bệnh nhân nguy kịch

Công an Đà Nẵng hiến tiểu cầu, cứu bệnh nhân nguy kịch

Không quản ngại thời gian, công việc, nhiều cán bộ, chiến sĩ Công an TP Đà Nẵng đã kịp thời có mặt tại bệnh viện, tình nguyện hiến tiểu cầu cứu những bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch. Đằng sau mỗi đơn vị tiểu cầu được trao đi là tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và sự sẻ chia của người chiến sĩ Công an nhân dân đối với cộng đồng. 

Gần dân, giúp dân bằng những hành động, việc làm bình dị

Gần dân, giúp dân bằng những hành động, việc làm bình dị

Từ đỉnh dốc Găng trên huyết mạch giao thông quốc lộ 1A xuyên Việt nhìn xuống phía Đông là phường Sông Cầu, tỉnh Đắk Lắk nằm bên vịnh Xuân Đài – một danh thắng quốc gia. Thiên nhiên ban tặng vùng đất này cảnh quan sơn thủy hữu tình với nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng. Nơi đây còn là “thủ phủ tôm hùm” vươn ra thị trường thủy sản trong và ngoài nước với nguồn thu mỗi năm hàng ngàn tỷ đồng.

Trao tặng nhà “nghĩa tình đồng đội” cho cán bộ Công an xã biên giới có hoàn cảnh khó khăn

Trao tặng nhà “nghĩa tình đồng đội” cho cán bộ Công an xã biên giới có hoàn cảnh khó khăn

Sáng 19/11, tại xã biên giới Ia Rvê, tỉnh Đắk Lắk, các đơn vị trong Cụm thi đua số 7 - Bộ Công an đã phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức Lễ khánh thành và bàn giao “Nhà nghĩa tình đồng đội 19/8” cho gia đình Đại úy Lương Văn Chung, Phó Trưởng Công an xã Ia Rvê, tỉnh Đắk Lắk.

Cụm thi đua số 2 tạo hiệu ứng tích cực với nhiều kết quả nổi bật

Cụm thi đua số 2 tạo hiệu ứng tích cực với nhiều kết quả nổi bật

Ngày 19/11, tại Công an TP Cần Thơ, Cụm thi đua số 2 Bộ Công an gồm Công an các thành phố (TP): Cần Thơ, Huế, Đà Nẵng, tổ chức tổng kết phong trào thi đua Vì an ninh Tổ quốc 2026. Thiếu tướng Lê Hồng Hiệp, Phó Cục trưởng Cục Công tác chính trị (Bộ Công an) chỉ đạo hội nghị.

Công an tỉnh An Giang làm việc với Bộ Nội vụ Liên bang Nga

Công an tỉnh An Giang làm việc với Bộ Nội vụ Liên bang Nga

Tối 18/11, tại đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang), Đoàn đại biểu Bộ Nội vụ Liên bang Nga do Thiếu tướng Avezov Andrey Makhsudovich, Phó Cục trưởng Cục Các vấn đề quốc tịch và đăng ký công dân nước ngoài làm Trưởng đoàn có buổi làm việc với Công an tỉnh An Giang.