Ngột ngạt vì khói, bụi và tiếng ồn
Theo phản ánh của một số người người dân sống tại thôn Đông Thái, xã Đông Tiến, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh gửi đến toà soạn báo CAND, hàng trăm hộ dân sống tại thôn này cũng như một số nơi khác trên một khúc sông Cầu tầm 20km từ Bắc Giang về Bắc Ninh đang trong cảnh "sống dở chết dở" vì tình trạng khai thác và vận chuyển cát "xôm" như hội. Những người dân này nói cách bến phà Đông Xuyên 3 -4km về hai phía thượng lưu và hạ lưu, một số cơ sở khai thác cát đã làm lệch hẳn một khúc sông Cầu, làm biến đổi dòng nước bằng việc nạo hút, rút ruột đêm ngày để lấy thứ tài nguyên có tên gọi là cát. Sau khi hút xong, cát được tập kết về bến phà Đông Xuyên và đây được xem là bãi tập kết lớn nhất trong vùng với 4 cơ sở kinh doanh có giấy phép hẳn hoi, chưa kể những bãi nhỏ lẻ.
Và thế là máy xúc, máy ủi thay phiên nhau làm việc đêm ngày. Tiếng ồn, bụi bặm… dường như là chuyện thường ngày ở huyện. Điều đáng nói là nguy cơ tiềm ẩn tai nạn rất cao khi mà các loại xe ôtô tải, công nông không phân biệt trọng lượng chở cát nườm nượp đổ về gây ra thực trạng cát sỏi rơi vãi dọc đường, khó khăn trong việc đi lại. Vào ngày mưa đường nhớp nháp, lầy lội, còn ngày nắng, bụi cát bay tứ tung, nhà nào cũng phải đóng kín cửa mà vẫn không tránh khỏi. Về tận đây mục sở thị những lộn xộn tại các bãi cát xung quanh bến phà, chúng tôi đã rất khó khăn mới đến được điểm cần đến dù cho có người bảo tỉnh mới đầu tư xây lại con đường này từ năm ngoái, chứ trước khó đi lại lắm.
Ông Cao Văn Cư, trưởng thôn Đông Thái khẳng định, những phản ánh của người dân là có thật và tại các buổi họp thôn cũng như những lần tiếp xúc cử tri, nhiều người dân đã lên tiếng bức xúc về vấn đề này. Ông kể thêm khoảng cách từ nhà ông tới bến phà là 800m, lên các bãi tập kết cát là 300 - 400m. Và ngày đêm, gia đình ông luôn phải chịu đựng những tiếng ồn xình xịch phát ra từ 4 bãi cát lớn tại đây. Tiếng ồn phát ra do máy hút cát từ thuyền lên bãi, từ những xe phân phối lớn, chở quá trọng tải cho phép gầm rú ngày đêm. "Có những hôm nhà tôi mất ăn mất ngủ vì nó. Nhưng cũng phải chịu thôi, chứ biết làm thế nào", ông Cư cho biết.
Có mà dân khổ thì có!
Phục vụ "dân sinh" cũng là điều mà ông Trương Văn Vượng, Phó Chủ tịch xã Đông Tiến trả lời khi chúng tôi hỏi về mục đích cấp phép đối với những cơ sở khai thác cát cũng như các bãi tập kết trên địa bàn xã. "Những bãi ở trên đều có giấy phép hoạt động đàng hoàng, chứ không có vi phạm hay hoạt động chui gì cả. Hiện cả xã Đông Tiến có 4 bãi được UBND tỉnh cấp phép kinh doanh bến bãi. Nhưng không phải là hút cát ở đây mà hút cát ở những nơi được nhà nước cho phép rồi đưa về các bãi này tập kết để phục vụ dân sinh như phục vụ cho việc làm một số công trình làm đường quốc lộ 3, đường 295".
Khi nói về việc gây ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm môi trường vì bụi bặm, ông Phó Chủ tịch xã Đông Tiến khẳng định đó là hệ lụy không thể nào tránh khỏi. "Ban ngày người ta chở cát phục vụ cho nhà nước, cho dân xây dựng thì ai cấm được việc đó. Xe quá tải thì xã không có quyền xử phạt. Ví dụ như trong trường hợp này thì xã mới đủ thẩm quyền để giải quyết và ngăn cản: UBND tỉnh hay huyện quyết định không cho xe tải chạy trên mặt đê ở xã nào thì lúc ấy xã đấy mới có quyền chặn barie. Mà đó là chặn thôi, chứ chúng tôi cũng không có quyền được bắt. Còn việc xe chạy làm rơi vãi sỏi đá gây ô nhiễm môi trường cũng như tiềm ẩn nguy cơ tai nạn thì đã có quy định xe chở phải có bạt che. Còn trong trường hợp không có rồi làm rơi ra, xã lại phải đề nghị cấp thẩm quyền cao hơn về làm việc với bến bãi ấy rồi bến bãi đấy lại cho người đi dọn dẹp".
Và trong lúc chờ xã đi đề nghị với cấp thẩm quyền cao hơn để giải quyết những hậu quả của nạn khai thác và vận chuyển cát tràn lan, bừa bãi thì vì con đường dân sinh đâu chưa thấy rõ nhưng dân khổ vì cát bụi, tiếng ồn thì đã thấy rõ rồi. Chúng tôi không muốn gọi đây là nạn "cát tặc" vì những cơ sở này có giấy phép kinh doanh hẳn hoi. Thế nhưng, việc kiểm soát, quản lý cũng như đôn đốc, theo dõi từ phía các cấp chính quyền phải chăng nên xem lại? Vì rõ ràng, những bức bối trong quần chúng nhân dân là có thật. Như ông Thơn, nhà ngay trên đê, cạnh các bãi cát, vừa cưa khúc tre vừa cười, ối dào, có thấy chính quyền để ý đâu, xe chở cát đi qua đi lại nhà tôi bụi mù lên cả, đóng cửa vẫn dính. Trong khi đó, những máy bơm oành oàng lùng sục cát vẫn chưa bao giờ ngơi nghỉ dưới lòng sông!.
