Hạn chế xe máy trong khi đô thị vẫn bị “nén” sẽ không hiệu quả

Nhìn vào mạng lưới giao thông công cộng (GTCC) của Hà Nội hiện nay, có thể thấy rõ sự thiếu đồng bộ, gắn kết giữa giao thông công cộng và xây dựng đô thị.

Mặc dù, GTCC của Thủ đô đang được chú trọng đầu tư với hàng loạt dự án lớn nhưng theo đánh giá của nhiều chuyên gia, sự đầu tư này dàn trải, thiếu trọng tâm và chưa đáp ứng được vai trò định hướng cho sự phát triển đô thị của thành phố. Hậu quả là giao thông Hà Nội ngày càng rơi vào ùn tắc.

Theo khảo sát của Viện Chiến lược và Phát triển giao thông vận tải, hiện này, có tới 80,19% người dân Hà Nội hiếm khi hoặc chưa bao giờ sử dụng xe buýt. Nguyên nhân của tình trạng này là do mạng lưới giao thông công cộng chưa được phủ đều, tính kết nối chưa cao; lượng phương tiện còn ít; thiếu làn đường dành riêng dẫn đến hạn chế tốc độ và kéo dài thời gian lưu thông; thiếu hạ tầng giao thông tĩnh, dịch vụ tại các điểm dừng chờ...

Nhiều ý kiến trái chiều liên quan đến việc cấm xe máy trong nội thành Hà Nội.
Nhiều ý kiến trái chiều liên quan đến việc cấm xe máy trong nội thành Hà Nội.

Tuy nhiên, cách lý giải trên cũng chưa hoàn toàn thuyết phục. Trưởng nhóm giao thông của World Bank tại Việt Nam, TS Jen Jung Eun-oh chia sẻ: “TP Seoul, Hàn Quốc, chỉ có 8 tuyến xe buýt chạy đêm với khoảng 50 xe nhưng đã đáp ứng được 50% nhu cầu đi lại vào ban đêm của cả một đại đô thị”. Như vậy, không phải độ bao phủ của mạng lưới hay lượng phương tiện mà chính việc xây dựng lộ trình hợp lý mới quyết định hiệu quả của GTCC. 

TS Jen Jung Eun-oh cũng phân tích, dù mạng lưới GTCC có phát triển đến mức nào đi chăng nữa thì người dân vẫn phải di chuyển từ nhà đến các ga tàu điện hoặc bến chờ xe buýt. Làm sao để quãng đường di chuyển này, người dân lựa chọn đi bộ hoặc phương tiện phi cơ giới thay vì xe máy, ôtô thì mới được coi là thành công. Bởi vậy, vấn đề quyết định vẫn là sự lựa chọn phương thức di chuyển của người dân.

Giao thông Hà Nội thiếu sự phát triển toàn diện.
Giao thông Hà Nội thiếu sự phát triển toàn diện.

Việc người dân vẫn giữ thói quen sử dụng xe máy làm phương tiện lưu thông chính còn do quy hoạch đô thị thiếu sự liên thông, kết nối giữa người dân và các loại hình vận tải công cộng nên nhiều người vẫn sử dụng xe máy làm phương tiện lưu thông chính. Bên cạnh đó, cũng có những nguyên nhân từ yếu tố đồng bộ giữa giải pháp quy hoạch, quản lý phương tiện với phát triển vận tải công cộng...

Mặt khác, Hà Nội có một đặc thù riêng là cuộc sống của người dân phát triển dọc theo các mặt đường; càng vào sâu nội đô, đường phố càng nhỏ hẹp, phương tiện giao thông công cộng không tiếp cận được; xe cá nhân, đặc biệt là xe máy vẫn là lựa chọn hàng đầu, phù hợp với đại đa số người dân.

Với những nguyên do trên, khi Sở Giao thông – Vận tải Hà Nội đề xuất lộ trình đến năm 2030 sẽ cấm xe máy tại khu vực nội thành, đã xuất hiện nhiều ý kiến phản ứng trái chiều. Điển hình nhất là các lập luận: “Xe máy là phương tiện di chuyển hằng ngày của đại đa số người dân có thu nhập trung bình và thấp trong đô thị. Xe buýt hiện nay còn ít, tàu điện trên cao và tàu điện ngầm chưa có, nếu cấm họ sẽ đi bằng gì?”.

Nhiều chuyên gia cho rằng, quyết định cấm xe máy hay hạn chế xe cá nhân trong bối cảnh GTCC không đáp ứng được nhu cầu, lõi đô thị vẫn tiếp tục bị nén như hiện nay sẽ không phải là giải pháp toàn diện. Vấn đề quan trọng nhất là TP phải có những giải pháp quyết liệt để phân bố lại một cách đồng đều các hướng di chuyển của người dân. Muốn làm được như vậy, phải đưa các cơ sở tập trung nhiều nhu cầu đi-đến như trường đại học, cao đẳng, bệnh viện lớn, cơ quan, công xưởng ra khỏi trung tâm. Chính những cơ sở này là những thỏi nam châm điều hướng di chuyển đối với người dân; đưa được chúng ra ngoài sẽ “giải nén” được cho lõi đô thị.

Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia, Bộ Xây dựng, PGS - TS Phạm Thuý Loan đề xuất, Hà Nội nên áp dụng mô hình TOD (Transit Oriented Development), tức là lấy định hướng phát triển giao thông làm cơ sở cho quy hoạch đô thị; lấy đầu mối giao thông làm điểm tập trung dân cư để từ đó hình thành tiếp hệ thống giao thông phân tán.

Bà Loan phân tích:  “Hiểu một cách đơn giản, TP cần xác định những khu vực có đầy đủ không gian thuận lợi, trước tiên đầu tư phát triển giao thông công cộng, tiếp theo mới xây dựng, hoặc di chuyển các trung tâm kinh tế-xã hội đến đó. Như vậy có thể tận dụng một cách tối đa các phương tiện giao thông công cộng, nhằm thúc đẩy sự phát triển của TP, đồng thời vẫn cân bằng được lợi ích của cộng đồng”.

PGS - TS Phạm Thuý Loan cũng đưa ra giải pháp, song song với việc đầu tư mạnh mẽ cho giao thông công cộng, chính quyền TP sẽ dùng các biện pháp thúc đẩy phát triển kinh doanh dịch vụ dọc theo hành lang các tuyến giao thông công cộng kết nối với những khu vực được chọn.

Khi các nhà ga, bến chờ hoặc trên các tuyến đi bộ kết nối với tàu điện, xe buýt có chuỗi cung ứng dịch vụ sẽ hình thành thói quen mua sắm, góp phần thu hút người dân đến với giao thông công cộng một cách tự nhiên. Đó cũng chính là biện pháp hiệu quả nhất để khuyến khích người dân từ bỏ phương tiện cá nhân đến với giao thông công cộng.

Ng. Yến – Q. Cảnh

Các tin khác

Xác minh ô tô 4 chỗ nằm dưới hồ nước

Xác minh ô tô 4 chỗ nằm dưới hồ nước

Chiều 15/11, Công an phường Trị An, TP Đồng Nai cho biết đang phối hợp với các đơn vị chức năng xác minh làm rõ vụ ô tô 4 chỗ nằm dưới hồ nước gần đường ĐT761, thuộc tổ 25, khu phố Mã Đà.

Rà soát hệ thống sau sự cố dừng bay tại Mỹ

Rà soát hệ thống sau sự cố dừng bay tại Mỹ

Sau sự cố gián đoạn hệ thống hàng không khiến Mỹ phải dừng cất cánh trên toàn quốc ngày 13/11, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) cho biết, đã chủ động rà soát, đối chiếu các bài học quốc tế với thực tiễn trong nước, triển khai đồng bộ giải pháp nhằm bảo đảm hoạt động bay an toàn, liên tục.

Công an TP Huế hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục cấp tài khoản định danh mức độ 2.

Nâng cao kiến thức pháp luật giao thông cho sinh viên

Ngày 13/11, tại Hà Nội, Báo Công lý, Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội và các đơn vị tổ chức Chương trình tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua “Phiên tòa giả định” và lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về trật tự, an toàn giao thông năm 2026”.

​Chủ động phòng ngừa tai nạn trên sông Hồng trong thời tiết xấu

​Chủ động phòng ngừa tai nạn trên sông Hồng trong thời tiết xấu

Những ngày qua, thời tiết Hà Nội chuyển rét kèm mưa dông diện rộng, kết hợp sương mù khiến tầm nhìn trên sông Hồng bị hạn chế. Đội Cảnh sát đường thủy số 1 (Phòng CSGT Công an TP Hà Nội) đã tăng cường bám tuyến, "gác chắn" an toàn từ sớm, từ xa cho những chuyến tàu trên sông.

Làm rõ thông tin sai sự thật về vụ tai nạn ở Quảng Phú

Làm rõ thông tin sai sự thật về vụ tai nạn ở Quảng Phú

Liên quan đến những thông tin phản ánh trên mạng xã hội về quá trình giải quyết vụ tai nạn giao thông xảy ra tại phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hóa, Công an tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ rà soát, thẩm định toàn diện hồ sơ vụ án. Kết quả xác minh khẳng định, không có việc cán bộ Công an cho ký khống giấy trắng; các hoạt động điều tra, khởi tố và tống đạt quyết định tố tụng được thực hiện đúng trình tự, quy định của pháp luật.

Nỗi lo tai nạn giao thông dịp cuối năm

Nỗi lo tai nạn giao thông dịp cuối năm

Chưa đầy 1 tuần đầu tháng 11/2026, trên địa bàn TP Huế xảy ra một số vụ tai nạn giao thông khiến nhiều người tử vong, một người bị thương rất nặng; trong đó, một số nạn nhân đang ở lứa tuổi học sinh.

Cao tốc TP Hồ Chí Minh – Mỹ Thuận tạm dừng 1 làn xe vào ban đêm

Cao tốc TP Hồ Chí Minh – Mỹ Thuận tạm dừng 1 làn xe vào ban đêm

Dự kiến từ ngày 10 đến 30/11, làn số 1, hướng từ TP Hồ Chí Minh đi Tây Ninh, sẽ tạm dừng lưu thông trong khoảng thời gian từ 22h đến 6h sáng hôm sau để phục vụ công tác vận chuyển, lắp đặt dầm Super-T tại gói thầu XL03 (địa phận tỉnh Tây Ninh) thuộc dự án mở rộng cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận.

Bãi trông giữ ô tô bị xử phạt vì sử dụng đường, hè sai phép

Bãi trông giữ ô tô bị xử phạt vì sử dụng đường, hè sai phép

Được cấp phép sử dụng một phần lòng đường để trông giữ ô tô, nhưng đơn vị quản lý lại bố trí phương tiện tràn ra lòng đường, vỉa hè ngoài phạm vi cho phép. Qua kiểm tra, lực lượng CSGT Hà Nội đã phát hiện, lập biên bản xử phạt và yêu cầu chấn chỉnh vi phạm.

Mưa lớn làm sập mố cầu trên tuyến đường Nghi Sơn – Bãi Trành

Mưa lớn làm sập mố cầu trên tuyến đường Nghi Sơn – Bãi Trành

Mưa lớn kéo dài khiến nước từ thượng nguồn đổ về mạnh, làm sập một mố cầu Bái Sim tại Km24+987, trên tuyến đường Nghi Sơn – Bãi Trành, đoạn qua thôn Kim Đồng, xã Thanh Kỳ, tỉnh Thanh Hóa. Sự cố gây ảnh hưởng đến hoạt động giao thông qua khu vực.