Sinh ra ở làng quê ven biển xã Vĩnh Hải - một vùng giàu truyền thống cách mạng kiên cường của huyện Ninh Hải (Ninh Thuận), từ khi còn đi học văn hóa, nhiều lần chứng kiến người anh trai là Nguyễn Thành Phương - Trưởng Công an xã lúc đó, nay là Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vĩnh Hải cùng đồng đội ra biển, lên núi truy bắt tội phạm, Nguyễn Thành Phú ước mơ được trở thành chiến sĩ Công an.
Sau khi tốt nghiệp phổ thông trung học, Phú viết đơn tình nguyện tham gia nghĩa vụ trong CAND từ đầu tháng 3/2008. Hơn hai năm thực thi nhiệm vụ tại Đội Cảnh sát thi hành án và hỗ trợ tư pháp Công an huyện Thuận Bắc, Phú được tuyển dụng biên chế tại Đội Cảnh sát QLHC về TTXH. Gần 6 năm sau, anh được điều động sang Đội Tổng hợp. Trong thời gian đó, Phú lần lượt được đào tạo chuyên ngành Cảnh sát khu vực (do Trường Trung cấp CSND II tổ chức tại Lâm Đồng), rồi nâng cao trình độ chuyên ngành trinh sát an ninh (do Trường Đại học ANND đào tạo tại tỉnh Bình Thuận 2016-2020).
Khi Công an tỉnh Ninh Thuận triển khai thực hiện đề án đưa Công an chính quy về xã cuối năm 2019, Phú được điều động, bổ nhiệm chức trách Trưởng Công an xã Phước Chiến - một xã miền núi được xếp vào diện đặc biệt khó khăn với 1.249 hộ gia đình gồm 5.328 người dân, trong đó có 97% là đồng bào dân tộc Raglai, tỷ lệ hộ nghèo hiện đến 44,51%, cận nghèo 26,90%.
Nhiều tháng liền sau khi về xã Phước Chiến, Đại úy Nguyễn Thành Phú cùng đồng đội không chỉ chú trọng làm tốt công tác nghiệp vụ cơ bản, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương đẩy mạnh phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, phối hợp dân quân địa phương tuần tra bảo vệ ANTT khép kín các tuyến giao thông - địa bàn trọng điểm… mà còn dành nhiều thời gian tiếp cận từng địa bàn thôn, xóm; xác định từng đường ngang, ngõ tắt rồi tìm hiểu gia cảnh nhiều trường hợp đặc biệt khó khăn.
Một trong những trường hợp khiến cho Đại úy Nguyễn Thành Phú đau đáu nỗi lòng là khi nhìn thấy anh Katơr Khoang (SN 1981, trú ở thôn Đầu Suối A, xã Phước Chiến) cùng người vợ và 3 đứa con nhỏ cư trú trong căn nhà chỉ 8m2, kết cấu vách đất, mái tôn, không điện, thiếu nước. Mỗi ngày vợ chồng anh địu con lên nương rẫy trồng trọt, nhưng giữa vùng đất quanh năm nắng gió, khô hạn, nên nhiều bữa ăn chỉ có cơm trắng, muối rang và rau rừng. Có lần mưa giông ập đến, gió cuốn mái tôn căn nhà, anh em Công an xã Phước Chiến phải hỗ trợ tu sửa.
Những hình ảnh đó đã thôi thúc Đại úy Nguyễn Thành Phú hướng đến hoạt động thiện nguyện cho những gia đình nghèo khó, người già neo đơn, hoạn nạn, khuyết tật, đau ốm thường xuyên. Chỉ sau một thời gian ngắn kết nối bằng nhiều hình thức, anh đã vận động nhiều doanh nghiệp, nhà hảo tâm hỗ trợ vật tư, tiền mặt, lần lượt xây dựng để xây dựng 4 căn nhà cho gia đình các ông Katơr Khoang, Mang Tôm, Chamalé Chuông, Đá Mài Điêm ở các thôn Đầu Suối A, Tập Lá, Động Thông với kinh phí đầu tư mỗi nhà 60 triệu đồng.
Bên cạnh đó, Đại úy Nguyễn Thành Phú còn vận động trao tặng những hộ gia đình nghèo, cận nghèo 1.600 suất quà có tổng trị giá 320 triệu đồng; 100 suất quà trị giá 24 triệu đồng cho học sinh nghèo vượt khó, hiếu học. Nhiều trường hợp khó khăn khác cũng được anh vận động “Mạnh Thường Quân” thường xuyên hỗ trợ gạo, mì tôm, dầu ăn, muối, cá khô, sách vở, quần áo...
Những hoạt động thiện nguyện của Đại úy Nguyễn Thành Phú không chỉ góp phần xây dựng hình ảnh cao đẹp của người chiến sĩ CAND, mà còn tạo thêm niềm tin yêu, cảm phục với nhiều người dân, để từ đó họ nâng cao nhận thức trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ lực lượng Công an bảo vệ ANTT và bình yên cuộc sống.
Kể từ khi Công an chính quy được điều về 47 các xã trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận, hiếm có địa phương nào như xã Phước Chiến trong 3 năm (2020-2022) và 6 tháng đầu năm 2023 chỉ xảy ra một vụ phạm pháp hình sự và một vụ vi phạm pháp luật. Đại úy Nguyễn Thành Phú đã tác động nhiều cách để Chamalé Đen đầu thú khi đang lẩn trốn quyết định truy nã về tội danh "Cố ý gây thương tích", vận động người dân giao nộp 6 khẩu súng tự chế, 58 dao, kiếm, mã tấu và 150 pô xe độ chế… Cùng thời gian trên, Công an xã Phước Chiến được Giám đốc Công an tỉnh Ninh Thuận tặng 3 giấy khen, 21 lượt CBCS được tỉnh, huyện, xã khen thưởng, trong đó 18 giấy khen của cá nhân Đại úy Nguyễn Thành Phú.
Trao đổi với PV Báo CAND, Thượng tá Nguyễn Thành Sơn - Phó trưởng Công an huyện Thuận Bắc cho biết, với chức trách Bí thư Chi bộ, Trưởng Công an xã Phước Chiến, Đại úy Nguyễn Thành Phú luôn là đảng viên, cán bộ gương mẫu trong mọi công tác, đoàn kết, năng động vượt khó, cùng đồng đội hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo vệ ANTT ở địa phương và đã tổ chức nhiều hoạt động thiện nguyện giàu ý nghĩa, đậm chất nhân văn, cần được nhân rộng điển hình.
Trưởng Công an xã vùng sâu góp phần giữ vững tiêu chí xây dựng nông thôn mới 
Tấm lòng nhân ái của Phó trưởng Công an xã vùng cao 
