Gương mẫu đi đầu trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật

Đó là những mục tiêu, định hướng rất cụ thể trong quá trình xây dựng và hoàn thiện các dự án luật mà Bộ Công an chủ trì soạn thảo trong năm 2024. Đây tiếp tục là một năm có nhiều điểm sáng khi gia tăng số lượng các dự án luật được xây dựng, trong đó có cả các dự án luật mới, khó, phức tạp, thời gian xây dựng gấp, thể hiện sự đột phá trong tư duy xây dựng pháp luật.

“Tăng tốc” để các dự án luật về đích đúng thời hạn

19h, phòng làm việc của Thiếu tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) và các cán bộ, chiến sĩ tham gia xây dựng dự án Luật Dữ liệu vẫn sáng đèn. Bên những chồng tài liệu xếp dài ở phòng làm việc, Thiếu tướng Phạm Công Nguyên cùng Đại tá Trần Quốc Toàn, Trưởng phòng Pháp luật hành chính, kinh tế, dân sự cẩn thận, kỹ lưỡng rà soát lại từng câu, từng chữ và cả từng dấu chấm, dấu phẩy của các điều, khoản luật.

Đã gần 2 tháng qua, để kịp tiến độ đưa dự án Luật Dữ liệu trình Quốc hội khóa XV xem xét, thông qua theo quy trình 1 kỳ họp tại Kỳ họp thứ 8 (tháng 11/2024), Thiếu tướng Phạm Công Nguyên cũng như nhiều cán bộ, chiến sĩ Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp thường xuyên “bám” cơ quan, không ngày nghỉ. Quá trình xây dựng dự án luật, hầu hết các cán bộ đều phải làm việc với công suất gấp đôi, gấp ba so với ngày bình thường, thậm chí phải làm việc lên đến 18 tiếng/ngày.

Là đơn vị được giao nhiệm vụ chủ trì tham mưu xây dựng dự án Luật Dữ liệu, Thiếu tướng Phạm Công Nguyên chia sẻ, đây là một dự án luật được xây dựng gần như chưa có... tiền lệ. Nếu như các dự án luật khác, quá trình lập hồ sơ đề nghị xây dựng dự án luật; xây dựng dự thảo luật, xin ý kiến, tiếp thu giải trình và hoàn thiện dự án luật có thể phải mất tới vài năm thì ở dự án Luật Dữ liệu, mặc dù là một dự án luật với nhiều nội dung mới và khó nhưng thời gian xây dựng, hoàn thiện rất gấp, chỉ tính theo... tháng. Bởi việc xây dựng và ban hành Luật Dữ liệu là hết sức cấp thiết, có ý nghĩa rất quan trọng trước yêu cầu thực tiễn của công tác chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, công tác đảm bảo an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội cũng như yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế.

Đặc biệt, quá trình lấy ý kiến về những chính sách và nội dung dự án luật, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng nhận được rất nhiều ý kiến của các đại biểu Quốc hội thể hiện sự lo lắng, băn khoăn về một số nội dung của dự án luật có xâm phạm đến bí mật cá nhân, tình trạng lộ lọt dữ liệu; quy định về cung cấp dữ liệu xuyên biên giới liệu có ảnh hưởng đến công tác bảo vệ bí mật nhà nước, bảo vệ an ninh quốc gia hay các quy định liên quan đến kết nối, chia sẻ dữ liệu chuyên ngành có ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan, tổ chức cá nhân... Không ít doanh nghiệp trong và ngoài nước đã gửi những kiến nghị về Bộ Công an. Tuy nhiên, sau khi được gặp gỡ và tiếp thu thông tin đầy đủ liên quan đến các quy định của dự án luật, các doanh nghiệp đều thể hiện sự đồng tình và đánh giá các quy định của dự án Luật Dữ liệu không hề ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời đề nghị được hợp tác với Bộ Công an trong lĩnh vực quản lý dữ liệu thời gian tới. Bên cạnh đó, để đảm bảo chất lượng luật, cơ quan chủ trì soạn thảo đã mời nhiều chuyên gia trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, an ninh mạng, an toàn thông tin... tham gia xây dựng, cho ý kiến về các quy định của dự án luật. Kết quả, ngày 30/11/2024, các đại biểu Quốc hội đã “bấm nút” thông qua dự án Luật Dữ liệu với tỉ lệ đồng thuận lên đến 94,15%.

Cùng với Luật Dữ liệu, Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV cũng đã thông qua Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC và CNCH) và Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi). Đây cũng là những luật do Bộ Công an chủ trì xây dựng trước những yêu cầu của thực tiễn trong áp dụng các quy định pháp luật. Đại tá Hoàng Ngọc Huynh, Phó Cục trưởng Cục PCCC và CNCH, đơn vị được giao chủ trì tham mưu xây dựng Luật PCCC và CNCH cho biết, các quy định trong Luật PCCC và CNCH khi có hiệu lực sẽ khắc phục hạn chế, vướng mắc, bất cập, thiếu sót của pháp luật hiện hành như quy định về bồi thường tài sản tham gia chữa cháy; về quy định xây dựng, phê duyệt phương án chữa cháy, phương án CNCH; về xây dựng, bố trí lực lượng PCCC và CNCH; về quy định trang bị phương tiện PCCC đối với các loại hình cơ sở, phương tiện giao thông; về bảo đảm điều kiện hoạt động PCCC, CNCH; về các quy định về điều kiện an toàn PCCC đối với các công trình đặc thù; về áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật; về tổ chức, hoạt động của lực lượng dân phòng… Đặc biệt, Luật cũng cắt giảm 8 nhóm thủ tục hành chính để tạo điều kiện thông thoáng hơn nữa cho cơ sở, doanh nghiệp trong hoạt phòng cháy chữa cháy trên cơ sở tăng cường chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm dưới sự kiểm tra giám sát quản lý của cơ quan nhà nước. Còn Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) với những nội dung sửa đổi, bổ sung đã thể hiện rõ tính ưu việt, tính nhân văn, tiến bộ trong bảo vệ quyền con người so với pháp luật hiện hành như bổ sung các chế định hỗ trợ người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của mua bán người, nâng cao chế độ hỗ trợ đối với nạn nhân của mua bán người để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội đất nước hiện nay cũng như trong thời gian tới, phù hợp với cam kết của Việt Nam liên quan đến bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền của nạn nhân bị mua bán...

Đột phá trong tư duy xây dựng pháp luật

Thông tin từ Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, trong năm 2024, Bộ Công an đã chủ trì soạn thảo, trình Quốc hội khóa XV thông qua 8 luật gồm:  Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cảnh vệ; Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Dữ liệu; Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi); Luật PCCC và CNCH; và 2 luật phối hợp với Bộ Quốc phòng soạn thảo, xây dựng trình Chính phủ ban hành 15 nghị định; ban hành theo thẩm quyền 96 thông tư. Đặc biệt, trong đó, có nhiều luật khó, có nội dung mới, thể hiện bước đột phá tư duy trong công tác lập pháp như: Luật Dữ liệu; Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Luật PCCC và CNCH… góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, xây dựng nền kinh tế số, xã hội số, công dân số; đơn giản hóa, cắt giảm mạnh mẽ thủ tục hành chính; nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự của lực lượng CAND và bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Cùng với đó, công tác rà soát, kiểm tra, hệ thống hóa, hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật được tiến hành thường xuyên, kịp thời. Công tác điều ước quốc tế, thỏa  thuận quốc tế và thực hiện chức năng cơ quan đầu mối về dẫn độ, chuyển giao người bị kết án phạt tù được đẩy mạnh. Công tác phổ̉ biến, giáo dục pháp luật được tăng cường và đã phát huy được sức mạnh tổng hợp; tổ chức tốt công tác quản lý, theo dõi tình hình thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong CAND.

Để đạt được kết quả như trên, cùng với những nỗ lực của tập thể cán bộ, chiến sĩ các đơn vị, theo Thiếu tướng Phạm Công Nguyên, quá trình xây dựng các dự án luật nói riêng, các văn bản quy phạm pháp luật nói chung, các cơ quan được giao nhiệm vụ chủ trì tham mưu xây dựng các dự án luật luôn nhận được sự chỉ đạo sát sao, tâm huyết của đồng chí Bộ trưởng và đồng chí Thứ trưởng phụ trách. Thiếu tướng Phạm Công Nguyên chia sẻ: “Bất cứ khi nào cần xin ý kiến chỉ đạo gấp về các nội dung của dự án luật, chúng tôi cũng có thể gọi điện hoặc trực tiếp đến nhà riêng, nơi làm việc của các đồng chí lãnh đạo Bộ để báo cáo. Dù đang phải xử lý rất nhiều công việc nhưng các đồng chí lãnh đạo Bộ luôn lắng nghe, nghiên cứu kỹ lưỡng các báo cáo của chúng tôi và cho ý kiến chỉ đạo rất cụ thể, kịp thời để chúng tôi tổ chức triển khai thực hiện. Các đồng chí lãnh đạo đã có những chỉ đạo, định hướng, gợi ý cho chúng tôi nhiều cách làm hay, sáng tạo để tháo gỡ những vướng mắc, những điểm nghẽn trong quá trình xây dựng dự án luật. Đây chính là yếu tố rất thuận lợi, quyết định đến thành công của quá trình xây dựng các dự án luật, đồng thời qua đó cũng để lại cho chúng tôi nhiều bài học kinh nghiệm quý báu để triển khai xây dựng các dự án luật trong thời gian tới”.