Gỡ nút thắt trong tiếp nhận người nghiện tại các Cơ sở cai nghiện ma túy ở Hà Nội

Tại các cơ sở cai nghiện ma túy trên địa bàn TP Hà Nội, đặc biệt là Cơ sở cai nghiện ma túy số 3 - nơi trực tiếp tiếp nhận người nghiện từ các xã, phường - những khó khăn về hồ sơ, nhân lực và cơ sở vật chất đã và đang đặt ra nhiều thách thức. Song song với đó, các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và nhân văn cũng đang được triển khai để tháo gỡ, hướng tới mục tiêu xây dựng một Thủ đô bình yên.

Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tá Hoàng Việt Tùng, Trưởng Cơ sở cai nghiện số 3 cho biết, tính đến tháng 5/2026, riêng tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 3, đơn vị đang quản lý tổng cộng 639 học viên. Trong đó, có 210 trường hợp cai nghiện tự nguyện, 357 trường hợp cai nghiện bắt buộc, 59 trường hợp lưu trú và 13 trường hợp đang trong diện xác định tình trạng nghiện.

Hằng ngày, cơ sở tiếp nhận thêm từ 2 đến 3 học viên mới (chủ yếu thuộc diện xác định tình trạng nghiện), đồng thời có sự biến động giảm do học viên hoàn thành thời gian cai nghiện hoặc chuyển diện quản lý. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ hiện có 3 chỉ huy, 1 kế toán, 6 cán bộ y tế, 12 cán bộ Công an thường trực cùng một số lao động hợp đồng, đảm bảo duy trì hoạt động thường xuyên.

“Khó khăn lớn nhất hiện nay chính là sự thiếu đồng bộ trong hồ sơ bàn giao. Không ít trường hợp hồ sơ từ địa phương chuyển lên còn thiếu giấy tờ, chưa hoàn thiện hoặc sai lệch quy trình. Bởi thế, cán bộ tiếp nhận hồ sơ phải mất nhiều thời gian rà soát, bổ sung, thậm chí liên hệ lại để chỉnh sửa. Sự thiếu nhất quán này gây áp lực lớn cho bộ phận tiếp nhận; đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người nghiện khi họ phải chờ đợi lâu hơn để được đưa vào lộ trình điều trị” -Thiếu tá Hoàng Việt Tùng cho biết.

Cùng với đó là tiến độ thực thi các quyết định đối với đối tượng bắt buộc. Theo quy định, hồ sơ phải được chuyển lên Tòa án nhân dân để ra quyết định chính thức, quá trình này đôi khi phát sinh độ trễ. Khoảng trống thời gian từ khi lập hồ sơ đến khi có quyết định đối với đối tượng bắt buộc khiến việc quản lý lưu trú gặp nhiều trở ngại. Người nghiện trong giai đoạn chờ đợi dễ nảy sinh tâm lý bất ổn, gây khó khăn cho công tác quản lý và làm chậm nhịp phục hồi.

Ngoài ra, công tác tiếp nhận còn đối diện với những thách thức về nhân lực và cơ sở vật chất. Khối lượng công việc lớn, hồ sơ phức tạp, trong khi đội ngũ cán bộ tiếp nhận phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau. Áp lực tâm lý khi tiếp xúc trực tiếp với người nghiện, vốn có thể mang theo nhiều vấn đề sức khỏe, tâm thần, cũng là một yếu tố không nhỏ. Trong khi đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế phục vụ khâu khám sàng lọc ban đầu đôi khi chưa đáp ứng đầy đủ, khiến việc phân loại, đánh giá tình trạng sức khỏe của học viên gặp khó khăn.

Song vượt qua các khó khăn, công tác an ninh, an toàn tại cơ sở được thực hiện nghiêm túc và ổn định, không phát sinh vụ việc bất thường.

Để tháo gỡ những nút thắt này, các cơ sở cai nghiện ma túy trên địa bàn TP Hà Nội, trong đó có Cơ sở cai nghiện ma túy số 3 đã triển khai nhiều giải pháp. Trước hết là chuẩn hóa nền tảng pháp lý và chuyên môn. Cán bộ tiếp nhận được bồi dưỡng để nắm vững Luật Phòng, chống ma túy 2025, Luật Xử lý vi phạm hành chính cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn. Việc thực hiện đúng biểu mẫu, đúng quy trình giúp giảm thiểu sai sót và đảm bảo tính pháp lý chặt chẽ. Song song với đó, các cơ sở tăng cường phối hợp thực địa với lực lượng Công an xã, phường.

“Ngay từ giai đoạn khởi tạo hồ sơ, cán bộ Công an đã đồng hành, hỗ trợ nghiệp vụ, giúp hồ sơ khi chuyển đến cơ sở đều đảm bảo tính pháp lý. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận nội bộ cũng tạo nên một “dòng chảy” công việc thông suốt, giảm thiểu tình trạng ách tắc” – một cán bộ Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý, Công an TP Hà Nội cho biết.

Một giải pháp quan trọng khác là duy trì cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên. Đối với những trường hợp lưu trú quá hạn chưa có quyết định chính thức, cơ sở chủ động gửi văn bản phối hợp với các cơ quan tư pháp để xử lý. Đây là cách làm tích cực, vừa đảm bảo tính thượng tôn pháp luật, vừa giúp học viên sớm được đưa vào chế độ cai nghiện chính thức.

Trong thời gian tới, các cơ sở cai nghiện ma túy của TP Hà Nội đặt mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ, xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa các đơn vị để giảm thiểu sai sót và rút ngắn thời gian xử lý. Đồng thời, các cơ sở cũng chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tiếp nhận, tăng cường tập huấn liên ngành, tổ chức các buổi trao đổi nghiệp vụ để thống nhất quy trình. Về cơ sở vật chất, việc đầu tư thêm trang thiết bị y tế phục vụ khâu khám ban đầu, phân loại tình trạng sức khỏe sẽ là bước đi cần thiết để nâng cao chất lượng tiếp nhận.

Tuy nhiên, để công tác tiếp nhận thực sự hiệu quả, cần có thêm những định hướng mang tính lâu dài. Trước hết là hoàn thiện khung pháp lý, rà soát và điều chỉnh các văn bản để tránh chồng chéo, tạo sự rõ ràng trong quy trình tiếp nhận. Bên cạnh đó, việc tăng cường nguồn lực, tuyển dụng thêm cán bộ chuyên trách, bổ sung chuyên gia tâm lý, xã hội học để hỗ trợ người nghiện ngay từ giai đoạn đầu là hết sức cần thiết. Đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng khu tiếp nhận riêng biệt, đảm bảo an toàn và thân thiện, trang bị hệ thống khám sàng lọc hiện đại cũng là giải pháp quan trọng. Song song với đó, cần đẩy mạnh truyền thông và giáo dục cộng đồng để gia đình và người dân hiểu rõ quy trình pháp lý, từ đó phối hợp cung cấp hồ sơ đầy đủ.

Cuối cùng, việc hợp tác liên ngành và quốc tế sẽ giúp các cơ sở học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận mô hình cai nghiện tiên tiến, phát triển chương trình hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng, gắn kết giữa cơ sở cai nghiện và địa phương.

Cai nghiện ma túy là hành trình đầy thử thách, bắt đầu từ những thủ tục pháp lý chặt chẽ để hướng tới mục tiêu cao cả: đưa người nghiện trở về với cuộc sống lương thiện. Công tác tiếp nhận tại các cơ sở cai nghiện ma túy trên địa bàn TP Hà Nội, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chuyên môn, trong đó Cơ sở cai nghiện ma túy số 3 chính là chìa khóa để xây dựng một Thủ đô bình yên. Những khó khăn hiện hữu cần được nhìn nhận thẳng thắn, từ đó có giải pháp đồng bộ, quyết liệt và nhân văn, để mỗi học viên có cơ hội khởi đầu mới, làm lại cuộc đời.