Giao quyền lựa chọn sách giáo khoa cho nhà trường có hạn chế được tiêu cực?

Sau một thời gian việc giao quyền lựa chọn sách giáo khoa (SGK) cho các tỉnh, thành phố vấp nhiều ý kiến trái chiều, để điều chỉnh quyền lựa chọn SGK, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa có Dự thảo thông tư quy định việc lựa chọn SGK mới.

Theo đó, quyền lựa chọn SGK sẽ được giao về cho các nhà trường, giáo viên và có sự tham gia của phụ huynh học sinh. Nhiều ý kiến đồng tình với quy định trong dự thảo song cũng cho rằng, để việc lựa chọn SGK đảm bảo thực chất, minh bạch và khách quan, cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo cần tăng cường trách nhiệm trong kiểm tra giám sát.

6-1.jpg -0
Việc lựa chọn sách giáo khoa dự kiến sẽ được trả lại cho các nhà trường thay vì UBND cấp tỉnh như hiện nay. Ảnh minh họa: CTV.

Từ năm học 2021-2022, việc lựa chọn SGK được thực hiện theo các quy định tại Thông tư 25 của Bộ GD&ĐT. Theo đó, Hội đồng lựa chọn SGK do UBND tỉnh, thành phố thành lập, giúp UBND cấp tỉnh tổ chức lựa chọn các bộ SGK sử dụng trong nhà trường phổ thông. Tuy nhiên sau thời gian triển khai, nhiều giáo viên, chuyên gia trong ngành giáo dục đã có nhiều ý kiến cho rằng, giao quyền chọn SGK cho tỉnh, thành phố trên thực tế dẫn đến cách hiểu, cách làm khác nhau. Ở nhiều nơi, giáo viên chưa thực sự có vai trò, tiếng nói trong việc chọn các bộ SGK để dạy học.

Trong Nghị quyết giám sát chuyên đề về thực hiện Nghị quyết số 88 và Nghị quyết số 51 của Quốc hội về đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đánh giá, quy định lựa chọn SGK phổ thông tại Thông tư 25 của Bộ GD&ĐT chưa chặt chẽ, dẫn tới cách thức triển khai không thống nhất giữa các địa phương. Thậm chí, có thể tạo ra kẽ hở để trục lợi, cạnh tranh không lành mạnh. Thời gian lựa chọn ngắn, số bản mẫu SGK nhiều, nhất là ở cấp tiểu học nên giáo viên gặp khó khăn trong nghiên cứu, đề xuất lựa chọn. Nhiều tỉnh, thành chậm phê duyệt kết quả lựa chọn SGK, ảnh hưởng đến tiến độ cung ứng sách cho năm học mới…

Trong Dự thảo mới về chọn SGK đang được Bộ GD&ĐT lấy ý kiến dư luận trước khi ban hành chính thức, Bộ GD&ĐT yêu cầu, việc lựa chọn SGK đảm bảo một số nguyên tắc như lựa chọn SGK trong danh mục SGK đã được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT phê duyệt để sử dụng ổn định trong cơ sở giáo dục phổ thông; mỗi môn học, hoạt động giáo dục được thực hiện trong cơ sở giáo dục phổ thông ở mỗi khối lớp lựa chọn một SGK; việc lựa chọn SGK bảo đảm thực hiện dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch.

Hội đồng lựa chọn SGK của cơ sở giáo dục phổ thông do hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông hoặc giám đốc trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp thành lập, giúp người đứng đầu cơ sở giáo dục phổ thông tổ chức lựa chọn sách. Mỗi cơ sở giáo dục phổ thông thành lập 1 hội đồng lựa chọn SGK của nhà trường tối thiểu là 11 thành viên, gồm người đứng đầu, cấp phó người đứng đầu; đại diện tổ chuyên môn; đại diện giáo viên, đại diện ban đại diện cha mẹ học sinh của cơ sở giáo dục phổ thông. SGK được lựa chọn đảm bảo có từ 1/2 số giáo viên trở lên lựa chọn.

Sau đó, nhà trường tổng hợp kết quả lựa chọn sách của các tổ chuyên môn để lập hồ sơ lựa chọn SGK về cấp quản lý là Phòng GD&ĐT, Sở GD&ĐT. Căn cứ vào kết quả của các trường do Sở GD&ĐT trình, UBND cấp tỉnh quyết định phê duyệt danh mục lựa chọn SGK của các trường tại địa phương. Sau đó, UBND tỉnh đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng danh mục SGK mới được phê duyệt để sử dụng trong các trường trước ngày 30/4 hàng năm…

Nhiều giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục bày tỏ ủng hộ việc trao quyền lựa chọn SGK về cho các nhà trường và đội ngũ giáo viên bởi chính giáo viên là người trực tiếp giảng dạy học sinh, họ cũng là những người sát nhất với chương trình, với học sinh nên khi nghiên cứu SGK, các thầy cô có thể nhìn ra được điểm mạnh, yếu và sự phù hợp của từng bộ sách để thuận lợi cho quá trình dạy học.

6-2.jpg -0
Cần tôn trọng tiếng nói, vai trò của giáo viên trong việc lựa chọn sách giáo khoa. Ảnh minh họa.

TS Nguyễn Tùng Lâm, Chủ tịch Hội Tâm lý giáo dục Hà Nội nhận định, với các quy định mới trong dự thảo sẽ khắc phục được những nhược điểm trong lựa chọn SGK hiện hành. Trong đó, điểm mấu chốt nhất là tiếng nói của các nhà trường, của giáo viên được tôn trọng và đóng vai trò quyết định. Đồng thời đây cũng chính là cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chọn sách và giảm sự tác động của đội ngũ quản lý đến việc chọn sách của các nhà trường.

TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục Chuyên nghiệp, Bộ GD&ĐT cũng khẳng định việc các trường được chủ động lựa chọn SGK cũng là một cách nâng cao tính tự chủ trong công tác giáo dục đào tạo.

Mặc dù ủng hộ chủ trương giao quyền lựa chọn SGK cho nhà trường, giáo viên và phụ huynh học sinh song cũng có những ý kiến băn khoăn trước tính “hai mặt” của các phương án. Cô Nguyễn Thanh Hà, giáo viên đang công tác tại một trường THCS tại Hà Nội cho rằng, thực tế việc chọn SGK được trao cho nhà trường, cho giáo viên thì sẽ bám sát thực tiễn hơn nhưng ở hội đồng cấp tỉnh, thành phố, các thành viên của hội đồng có thể có những đánh giá toàn diện, chuẩn xác hơn về các bộ sách ở tầm bao quát.

Bên cạnh đó, khi việc chọn SGK được giao cho các nhà trường, hiệu trưởng sẽ có quyền nhiều hơn trong việc đưa ra quyết định song nếu như hiệu trưởng thiếu bản lĩnh cũng sẽ khó có thể giữ được sự khách quan, công tâm khi các đơn vị xuất bản tìm cách chủ động tiếp cận và có đưa ra các hứa hẹn về quyền lợi hấp dẫn.

Thầy Lê Công Toản, giáo viên phổ thông ở Nghệ An cũng cho rằng, hiện nay các bộ SGK được đưa vào nhà trường đều đã được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT phê duyệt. Do đó, về nguyên tắc, các trường chọn bộ SGK nào trong các bộ sách trên đều được. Vấn đề đặt ra là để ngăn chặn, hạn chế tiêu cực có thể xảy ra trong việc lựa chọn sách, cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo gồm Bộ GD&ĐT, các Sở GD&ĐT địa phương cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để việc lựa chọn SGK đảm bảo thực chất, dân chủ, minh bạch và công bằng.

Huyền Thanh

Các tin khác

Lớp học chữ đặc biệt nơi đại ngàn Tà Xùa

Lớp học chữ đặc biệt nơi đại ngàn Tà Xùa

Giữa cánh rừng đặc dụng của xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La, đường vào bản Làng Sáng nhiều đoạn chỉ vừa một xe máy chạy qua. Tối tối, nơi bản xa này lại vang lên tiếng đánh vần ê a của những phụ nữ dân tộc Mông lần đầu học chữ. Tại bản Làng Sáng, lớp học xóa mù chữ mở ra hy vọng đổi thay cho những người quanh năm chỉ biết cầm cuốc làm nương rẫy mà chưa một lần cầm bút.

Phát động cuộc thi Samsung Solve for Tomorrow 2026 tại khu vực miền Trung

Phát động cuộc thi Samsung Solve for Tomorrow 2026 tại khu vực miền Trung

 Samsung Việt Nam phối hợp cùng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) tổ chức lễ Phát động cuộc thi Samsung Solve for Tomorrow 2026 tại khu vực miền Trung với mục tiêu thúc đẩy việc ứng dụng giáo dục STEM vào nghiên cứu và xây dựng các giải pháp nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn của xã hội và địa phương.

Tăng mạnh thí sinh đăng ký thi đánh giá tư duy đợt cuối

Tăng mạnh thí sinh đăng ký thi đánh giá tư duy đợt cuối

Hệ thống đăng ký dự thi kỳ thi đánh giá tư duy TSA đợt 3 năm 2026 của Đại học Bách khoa Hà Nội ghi nhận đã có hơn 22.000 thí sinh đăng ký dự thi thành công, tăng hơn 10% so với đợt 2. Đây là đợt thi có số điểm thi lớn trước từ trước tới nay. 

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Khởi động cuộc thi toàn quốc lan tỏa lối sống xanh và năng động cho học sinh tiểu học

Trong khuôn khổ hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Công ty Nestlé Việt Nam về xây dựng lối sống năng động, tích cực cho học sinh tiểu học, cuộc thi toàn quốc “Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” đã chính thức được phát động với sự đồng hành và phối hợp của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng.

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Đại học Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu với 88 mã ngành đào tạo

Năm 2026, Đại học (ĐH) Kinh tế Quốc dân tuyển 9.000 chỉ tiêu, với 88 mã ngành, trong đó có 41 chương trình học bằng tiếng Việt, 20 chương trình học bằng tiếng Anh, 7 chương trình định hướng ứng dụng POHE, 2 mã chương trình tiên tiến (5 chương trình), 3 mã chương trình chất lượng cao (16 chương trình), 1 ngành/chương trình đào tạo bằng tiếng Anh là Công nghệ tài chính (TV), Toán ứng dụng (TA) và Kinh tế số (TA) mở trong 2026.

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Hà Nội đưa hai trường chuyên tiệm cận chuẩn quốc tế

Theo đề án, hai trường chuyên của Hà Nội sẽ tập trung đào tạo học sinh có năng lực nổi trội, tăng cường học chuyên sâu, nghiên cứu khoa học, học theo dự án và rèn kỹ năng học thuật bậc đại học. Kết quả đầu ra của học sinh hướng tới được công nhận rộng rãi trên thế giới.

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Vì sao thí sinh tự do đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT 2026 tăng kỷ lục?

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ghi nhận số lượng thí sinh tự do đăng ký dự thi tăng cao chưa từng có, với gần 64.000 thí sinh. Thực tế này không chỉ phản ánh nhu cầu thi lại để tìm đường vào đại học của nhiều người học, mà còn đặt ra yêu cầu về công tác hướng nghiệp cho học sinh cần hiệu quả hơn.

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Nhiều điểm mới trong tuyển sinh đầu cấp tại TP Hồ Chí Minh

Kỳ tuyển sinh đầu cấp và thi vào lớp 10 tại TP Hồ Chí Minh năm học 2026 -2027 ghi nhận nhiều điểm mới về phương thức tuyển sinh, phân bổ chỉ tiêu và cách thức đăng ký. Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng mạnh, áp lực thi cử vẫn hiện hữu, đòi hỏi những giải pháp căn cơ để giảm căng thẳng cho học sinh và phụ huynh.

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Những ngành học nào đang "hút" thí sinh?

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), năm 2025, số thí sinh nhập học chọn nhóm ngành Kinh doanh và quản lý tiếp tục dẫn đầu với khoảng hơn 146.000 tân sinh viên, chiếm tỷ lệ 21%. Trong khi đó, nhiều ngành học được định hướng là công nghệ chiến lược, khát nhân lực trong 10 năm tới và Khoa học cơ bản thì vẫn chưa thực sự “hút” được thí sinh như kỳ vọng. 

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính cần chuẩn bị bài bản, thận trọng

Từ năm 2027, thi tốt nghiệp THPT trên máy tính dự kiến sẽ được triển khai thí điểm tại những nơi có đủ điều kiện. Mặc dù thi tốt nghiệp THPT trên máy tính là bước đi tất yếu trong lộ trình chuyển đổi số, song các chuyên gia cũng đặt ra hàng loạt yêu cầu khắt khe về hạ tầng, nhân lực và thể chế để đảm bảo việc triển khai hiệu quả.

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Siết xét tuyển đại học bằng học bạ: Thí sinh làm gì để thích ứng?

Trong nhiều năm qua, xét tuyển học bạ từng được xem là “cánh cửa rộng” giúp thí sinh bước vào giảng đường đại học. Tuy nhiên, trước những điều chỉnh của quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đầu vào, học bạ đang dần mất đi vị thế vốn có. Khi học bạ không còn là “tấm vé vàng”, thí sinh buộc phải điều chỉnh chiến lược ôn tập, đa dạng các phương thức xét tuyển để cửa vào đại học không bị thu hẹp.

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Năm học 2026-2027: Giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3%

Nhằm bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa cho năm học mới, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chỉnh giảm giá sách giáo khoa bình quân 13,3% và khuyến khích tái sử dụng sách, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Hơn 170.000 thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026

Ngày 26/4, Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo, Đại học quốc gia (ĐHQG) TP Hồ Chí Minh cho biết, tính đến thời hạn cuối đăng ký dự thi Kỳ thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 năm 2026 (ngày 25/4/2026), có 172.622 thí sinh đăng ký dự thi, tăng hơn 77% so với đợt 2 năm 2025.