Giải Nobel Vật lý 2018 xướng danh phát minh đột phá về laser

Lần đầu tiên sau 55 năm, một nhà khoa học nữ đã trở thành một trong ba chủ nhân mới cho giải Nobel Vật lý năm 2018 với những phát minh đột phá trong lĩnh vực vật lý laser.

The Guardian ngày 2-10 đưa tin, nhà vật lý người Mỹ Arthur Ashkin, nhà vật lý người Pháp Gerard Mourou cùng nhà vật lý Donna Strickland người Canada đã xuất sắc trở thành chủ nhân của giải Nobel Vật lý 2018.

Giải thưởng năm nay được Göran K. Hansson, Tổng thư ký của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, công bố ngày 2-10 với tổng trị giá giải thưởng là 1 triệu USD.

Với việc là một trong 3 nhà khoa học được xướng danh, bà Strickland đã trở thành phụ nữ đầu tiên trong nửa thế kỷ qua được trao giải Nobel Vật lý và là người phụ nữ thứ ba giành được giải Nobel Vật lý trong lịch sử.

Chân dung 3 chủ nhân của giải Nobel Vật lý 2018. Ảnh: Nobel Assembly
 Chân dung 3 chủ nhân của giải Nobel Vật lý 2018. Ảnh: Nobel Assembly

Giải thưởng Nobel Vật lý năm nay được chia làm hai nửa. Cụ thể, nhà khoa học Gerard Mourou và Donna Strickland nhận một nửa giải với "phương pháp tạo ra các chùm tia laser cường độ cao cực ngắn".

Với kỹ thuật có tên "Khuếch đại xung laser cực ngắn" hay CPA, chùm laser sắc bén có thể cắt hoặc khoan lỗ qua nhiều vật liệu khác nhau với độ chính xác cực cao, ngay cả với vật chất sống. Theo The Guardian, kỹ thuật giúp thực hiện những ca phẫu thuật mắt cho hàng triệu người mỗi năm. 

Một nửa giải thưởng còn lại được trao cho nhà khoa học Arthur Ashkin với phát minh "nhíp quang học và ứng dụng trong các hệ thống sinh học".

Nhíp quang học này có chức năng giống như một máy kéo, cho phép các nhà khoa học lấy và giữ chặt các hạt, nguyên tử và phân tử bằng "ngón tay" laser.

Thiết bị có thể kiểm tra và điều khiển virus, vi khuẩn và tế bào sống khác mà không gây thương tổn, tạo cơ hội quan sát và kiểm soát sự vận hành của sự sống.

Nhà khoa học người Mỹ Arthur Ashkin sinh năm 1922, nay đã 96 tuổi. Với giải thưởng năm nay, ông trở thành người nhận Nobel Vật lý lớn tuổi nhất trong lịch sử.

Giải thưởng Nobel Vật lý năm nay được Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đánh giá là "những phát minh mang tính cách mạng trong lĩnh vực vật lý laser", thúc đẩy quá trình nghiên cứu vật thể siêu nhỏ trong thời gian ngắn với tính chính xác cực cao.

Giải Nobel Vật lý năm ngoái được trao cho 3 nhà khoa học nghiên cứu tại Mỹ là Giáo sư Rainer Weiss (người Đức) của Viện Công nghệ Massachusetts, Barry C. Barish và Kip S. Thorne (người Mỹ) của Viện Công nghệ California.

Giải Nobel là một giải thưởng quốc tế được công bố hàng năm kể từ năm 1901 để vinh danh những cá nhân đạt thành tựu trong các lĩnh vực: Vật lý, Hoá học, Y học, Văn học và Hoà bình; riêng giải Nobel Hoà bình có thể được trao cho cá nhân hay một tổ chức. Đến năm 1968, Ngân hàng Thụy Điển đưa thêm vào hệ thống giải một giải thưởng về lĩnh vực Kinh tế để tưởng nhớ nhà khoa học Alfred Nobel, người đã sáng lập ra giải Nobel. Một giải Nobel được trao cho tối đa 3 người. Nếu một giải thưởng bị từ chối hoặc không được chấp nhận, số tiền thưởng sẽ được trả vào quỹ.

Lễ trao giải Nobel Y học, Vật lý, Hóa học, Văn học, Kinh tế được tiến hành tại Stockholm, Thụy Điển và lễ trao giải Nobel Hòa bình diễn ra tại Oslo, Na Uy.

Lam Ninh

Các tin khác

Quyền Tổng thống Venezuela cảm ơn Việt Nam

Quyền Tổng thống Venezuela cảm ơn Việt Nam

Trên mạng xã hội X, quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez gửi lời cảm ơn chân thành đến Việt Nam vì sự hỗ trợ kịp thời trong bối cảnh quốc gia Nam Mỹ này đang vật lộn để khắc phục hậu quả trận động đất kép kinh hoàng.

Peru lần đầu có nữ tổng thống dân cử

Peru lần đầu có nữ tổng thống dân cử

Bà Keiko Fujimori đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Peru năm 2026, trở thành nữ tổng thống đầu tiên được người dân nước này bầu trực tiếp. Kết quả đánh dấu cột mốc lịch sử đối với nền chính trị Peru, đồng thời đưa dòng họ Fujimori trở lại nắm quyền sau hơn hai thập kỷ.

Tổng thống Putin bác đề xuất ngừng không kích của Ukraine

Tổng thống Putin bác đề xuất ngừng không kích của Ukraine

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 28/6 tuyên bố Moskva sẽ tiếp tục thúc đẩy mục tiêu trên chiến trường nhằm kiểm soát hoàn toàn 4 khu vực của Ukraine, đồng thời bác bỏ đề xuất mới từ Kiev về việc kiềm chế các cuộc không kích.

Phần Lan cho phép triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ

Phần Lan cho phép triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ

Sau ba năm kể từ khi Phần Lan từ bỏ chính sách trung lập quân sự và gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nước này chính thức đã ký ban hành các sửa đổi đối với Luật Năng lượng Hạt nhân, cho phép triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ.

Giữa thảm họa động đất, nhiều người Venezuela kể được Google cảnh báo trước

Giữa thảm họa động đất, nhiều người Venezuela kể được Google cảnh báo trước

Khi mặt đất còn chưa rung chuyển, điện thoại của nhiều người dân Venezuela đã bất ngờ phát đi cảnh báo động đất. Chỉ vài chục giây ngắn ngủi ấy đủ để không ít người tìm chỗ trú an toàn. Trong bối cảnh số người thiệt mạng sau trận động đất kép đã vượt 1.400, câu chuyện về những cảnh báo sớm này đang thu hút sự chú ý.

Mỹ cân nhắc tái bố trí căn cứ vùng Vịnh sau đòn tấn công của Iran

Mỹ cân nhắc tái bố trí căn cứ vùng Vịnh sau đòn tấn công của Iran

Lầu Năm Góc mới đây được cho là đang đánh giá lại mạng lưới căn cứ quân sự của Mỹ tại vùng Vịnh, sau khi các cuộc tấn công của Iran cho thấy nhiều cơ sở được xây dựng từ nhiều thập niên trước không còn đủ khả năng chống chịu trước các loại tên lửa và máy bay không người lái (UAV) chính xác cao.

UAE cấp visa tại cửa khẩu với một bộ phận khách Việt Nam

UAE cấp visa tại cửa khẩu với một bộ phận khách Việt Nam

Chính phủ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vừa mở rộng chính sách cấp thị thực (visa) tại cửa khẩu đối với công dân của sáu quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, chính sách chỉ áp dụng cho những người đáp ứng điều kiện về thị thực hoặc giấy phép cư trú tại một số nước phát triển.

LHQ tạm dừng sáng kiến sơ tán tại eo biển Hormuz

LHQ tạm dừng sáng kiến sơ tán tại eo biển Hormuz

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên hợp quốc (LHQ) đã quyết định đình chỉ kế hoạch sơ tán tại eo biển Hormuz sau khi một tàu chở hàng bị tấn công tại Vịnh Oman. Động thái này diễn ra trong bối cảnh tình hình an ninh hàng hải tại khu vực vẫn còn nhiều bất ổn.

Những thảm họa địa chấn khốc liệt nhất lịch sử Mỹ Latinh

Những thảm họa địa chấn khốc liệt nhất lịch sử Mỹ Latinh

Hai trận động đất mạnh liên tiếp tấn công bờ biển phía bắc Venezuela và thủ đô Caracas vừa qua đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 188 người. Giới chức trách lo ngại con số thương vong sẽ còn tiếp tục tăng lên khi các đội cứu hộ đang chạy đua với thời gian, nỗ lực đào bới đống đổ nát từ các tòa nhà bị sập.