Họ làm giàu từ đâu?
Đó là câu hỏi mà nhiều người muốn hỏi. Ở xứ ta, câu trả lời thật chính xác rất khó. Bởi nhiều người giàu không lên sàn, cả những người đã lên sàn chứng khoán cũng luôn có sự biến đổi, luôn có sự chuyển đổi từ lĩnh vực này qua lĩnh vực khác, khó xác minh. Đó là chưa kể sự thiếu minh bạch vốn đang tồn tại dai dẳng ở nước ta mà công luận đang lên tiếng. Ngay cả các thứ đã công khai, các số liệu, các loại thông tin, cả thông tin chính thống nhiều khi cũng chỉ đúng một phần.
Số liệu thống kê, những người giàu trên sàn có trên 26 % từ đất đai. Như vậy, gần 1/3 người giàu ở Việt
Người giàu nhất trên sàn năm 2011, khi bắt đầu làm ăn ở nước ngoài cũng từ đất đai và một phần ở các nhà máy sản xuất thức ăn sẵn tại một nước vừa tách khỏi liên bang Xô Viết – Ukraina. Khi về làm ăn trong nước, ông và các cộng sự đã bán hết các nhà máy sản xuất mì ăn liền ở Ukraina, chỉ đầu tư vào đất đai, các khu nghĩ dưỡng, vui chơi, giải trí …
Ông Đoàn Nguyên Đức, khởi nguồn từ sản xuất, chế biến gỗ, nhưng cuối cùng, vẫn là bất động sản. Sở dĩ năm 2011 có nhiều đại gia giảm tài sản (trên sàn) đến mấy chục phần trăm cũng là do thị trường bất động sản đóng băng, hạ giá rất nhiều vẫn ít người mua. Đây là lĩnh vực giàu lên rất nhanh, cũng là lĩnh vực sa sút nhanh, thậm chí có nhiều người bị phá sản, rơi vào cảnh nợ nần…
Vì sao lĩnh vực bất động sản được nhiều người đầu tư, và nhiều người giàu lên từ đây? Như tôi đã nhiều lần nói đến, suốt một thời gian dài, do chiến tranh, do cơ chế quan liêu bao cấp, do triết lý “ Mỗi tấc đất tư hữu đều có thể đẻ ra chủ nghĩa tư bản…” mà một thời ta coi tư bản như kẻ thù, nên ăn cơm tập thể, ở nhà lắp ghép tập thể do Nhà nước phân phối, đất đai là của hợp tác, dần dần trong tư duy của người dân, đất đai chẳng để làm gì… Cho đến khi công cuộc đổi mới bắt đầu, công nhận tư hữu, chủ trương kinh tế nhiều thành phần (chứ không phải chỉ có một thành phần là tập thể, là công hữu về tư liệu sản xuất).
Đó là thời điểm vào cuối những năm 80, đầu những năm 90 của thế kỷ trước, khi mà hàng triệu người còn ngơ ngác trước một cơ chế mới mà ta gọi là “Cơ chế thị trường”, hầu như tất cả đang ở trên những căn hộ tập thể nhiều tầng với các dãy “chuồng cọp”, chưa kịp nhìn xuống đất, chưa kịp nhớ tới việc ngàn đời nay ông cha ta thường nói về một “mảnh đất cắm dùi” mà nhiều năm qua không ai dám nói đến…
Chính vào thời điểm đó một số người có đầu óc nhạy bén, có một ít tiền tích luỹ được liền nghĩ tới đất đai. Mua đất, mua nhà, lấp ao, san vườn… với giá rất rẻ, còn rẻ như cho. Tiếp đến là biến những khu đất “vàng” ở trung tâm thành phố mà trước đó là khuôn viên nhà máy, xí nghiệp, hay các chung cư cũ nát… thành khách sạn, siêu thị, thành các tòa nhà hiện đại để cho các công ty nước ngoài, hay tập đoàn trong nước thuê, hoặc bán đứt cho cá ngân hàng, các cơ sở kinh doanh… Đó là thời điểm hốt bạc của các đại gia.
Khi có chủ trương cho phân lô, bán nền, các nhà đầu tư bất động sản liền ồ ạt xây chung cư cao cấp, vì chỉ cần đầu tư ban đầu, chỉ cần san, lấp được cái nền và có bản vẽ “khu nhà tương lai” là người ta đổ xô nhau mua. Mua không phải để ở mà để đầu cơ vì ai cũng nghĩ rằng “người thì ngày càng đẻ thêm nhưng đất đai vẫn vậy…”. Dẫn đến tình trạng giá đất, giá nhà đội lên cao vùn vụt…
Bởi vậy, khi thị trường BĐS đóng băng, nhiều biệt thự nói như một số bài báo là “ biệt thự triệu đô cho… chuột ở”.
Tiếp đến là các dự án. Do“ cơ chế” về đất đai ở nước ta còn rất nhiều kẽ hở, nên đã xuất hiện nhiều dự án mà báo chí gọi là: “Dự án nuốt đất của dân”, tức là biến đất đai - tài sản công thành tài sản tư một cách “hợp pháp”. Trên tờ báo điện tử TAMNHIN.NET đã có nhiều bài viết về dự án loại này. Ở đó còn có câu ca dao mới “Khổ như dân, bất nhân như dự án”. Đó là những người biết chớp “thời cơ” khi đất đai còn rẻ, còn sẵn, còn xin cho… để kiếm lời.
Nhưng, cái gì cũng vậy, đã có thời cơ thì ắt có lúc mất thời cơ. Thời cơ không vĩnh viễn tồn tại. Và thực tế đã xẩy ra trong năm qua khi BĐS giảm giá thê thảm, hay nói đúng hơn là đã trở về với giá thực như các chuyên gia về lĩnh vực này phát biểu trên báo chí. Xem kỹ thống kê 30 gia đình giàu nhất Việt
Ta thử nhìn rộng ra thế giới ngày nay xem những người giàu, siêu giàu từ đâu? Tại diễn đàn kinh tế thế giới vừa mới tổ chức ở DAVOS (Thụỵ Sỹ) tháng 1/2012 vừa qua. Khi người ta thống kế những người siêu giàu và xem họ làm giàu từ đâu thì thấy công nghệ và viễn thông là đầu tiên. Đó là ngành làm giàu lớn nhất của những người siêu giàu trên thế giới. Thứ hai là tài nguyên thiên nhiên. Thứ ba là buôn bán (bán lẻ). Thứ tư là ngành tài chính, đầu tư. Hầu như không có những người siêu giàu từ BĐS. Xem ra những người giầu nhất thế giới làm giàu “ngược lại” những người giàu nhất nước ta!
Điều này khiến ta suy nghĩ hay không?
Những người giàu trên thế giới ngày nay luôn gắn với những sản phẩm nổi tiếng (máy bay, tầu thủy, các loại xe ô tô, các loại máy tính, điện thoại di động…) gắn với khoa học, với công nghệ tiên tiến. Họ làm giàu chủ yếu từ chất xám. Đúng ra là biết phát huy chất xám của những người tài. Ta hãy lấy ví dụ người giàu nhất nước Mỹ, tỷ phú Bill Gate. Sản phẩm của ông là hãng máy tính nổi tiếng Microsoft. Còn người giàu nhất Hàn Quốc là ông chủ của hãng SamSung, Ông Lee Kun Hee. Tên tuổi của hãng SamSung gắn với các loại ti vi, máy tính, máy điều hòa nhiệt độ, điện thoại di động nổi tiếng.
Từ đó nói lên điều gì? Nói lên điều mà báo chí vẫn nói: Họ làm giàu bền vững. Nếu như những người giàu có thể ví như cái cột sống của nền kinh tế thì sự giàu có kiểu “Ăn xổi ở thì” là đáng lo ngại! Gần đây, báo chí còn nói đến “Làm giàu kiểu gì nhanh nhất ?” cho rằng làm giàu từ bãi biển, cửa sông lãi 100%. Bài báo còn dẫn lời của PGS. TS Nguyễn Mạnh Hùng ở Trung tâm tư vấn, khảo sát, nghiên cứu môi trường thuộc Viện Cơ học – Viện Khoa học công nghệ Việt Nam báo động về sự tác hại rất lớn đến hệ sinh thái từ những dự án “bãi biển, cửa sông” như vậy. Đó là nói đến các dự án về đất đai dọc bãi biển và những dự án khai thác cạn kiệt ở các cửa sông hiện nay.
Muốn có sự phát triển bền vững của nền kinh tế nước nhà, phải chăng chúng ta cần một đội ngũ doanh nhân, một tầng lớp người giàu phát triển đúng quy luật, phát triển bền vững, không chỉ dựa vào đất đai, hay tài nguyên thiên nhiên mà phải huy động được nội lực, được chất xám của con người – chất xám của con người Việt Nam vốn thông minh, cần cù, chịu khó… để làm nên những sản phẩm trí tuệ, những sản phẩm từ chất xám của thế giới ngày nay
