“Thà hy sinh chứ không để mất cờ Tổ quốc”
Chúng tôi gặp bà Nguyễn Thị Ngọc Lan (SN 1942), một trong những thành viên của Tổ may mặc, Ban Kinh tài của huyện H4 (chiến khu cũ thuộc thị xã Buôn Hồ, Krông Năng và Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk) trong những ngày đầu tháng tư, khi khắp nơi trên cả nước đang hướng về kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026).
Trong căn nhà nhỏ trên đường Nguyễn Viết Xuân, phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, người phụ nữ đã ngoài 80 tuổi tiếp chuyện bằng giọng nói nhỏ nhẹ nhưng gương mặt ánh lên sự rắn rỏi, kiêu hãnh khi nhắc về những tháng năm thanh xuân cống hiến cho cách mạng.
Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng trên vùng đất võ Bình Định, ngay từ nhỏ, bà đã chứng kiến bom đạn kẻ thù giày xéo quê hương nên năm 1966, khi vừa tròn 24 tuổi, bà Lan thoát ly theo cách mạng. “Thời đó ai cũng giác ngộ, cũng sục sôi tinh thần đánh giặc. Nhà tôi có năm người theo cách mạng, người ra Bắc tập kết, người ở lại hoạt động bí mật. Người em trai út của tôi hy sinh trong chiến dịch Mậu Thân 1968 tại Quy Nhơn. Một người anh khác bị địch bắt giam, tra tấn đến khi về nhà thì mất. Những mất mát, đau thương ấy không làm bản thân tôi chùn bước, mà càng thêm quyết tâm tiếp tục con đường đã chọn”, bà Lan nhớ lại.
Ngay trong năm 1966, bà Lan theo đoàn cán bộ từ tỉnh Bình Định vượt đường rừng, băng suối, hành quân lên Đắk Lắk phục vụ cách mạng. Chặng đường kéo dài cả tháng trời. Vốn là người biết may vá từ nhỏ nên bà được phân công vào bộ phận hậu cần, phụ trách công việc may vá quần áo, ba lô, túi đựng gạo cho cán bộ, thương binh và những người làm công tác nội bộ.
Đến cuối năm 1967, tổ may của bà Lan bắt đầu nhận nhiệm vụ đặc biệt: “May cờ Tổ quốc phục vụ cho các chiến dịch lớn”. “Lúc đó không ai nói rõ là để làm gì, chỉ biết là nhiệm vụ mới, rất quan trọng. Nghe mấy anh cấp trên dặn là chuẩn bị cho đồng khởi, giải phóng. Còn giải phóng khi nào, ở đâu thì không ai biết rõ. Chỉ biết là may cờ, càng nhiều càng tốt”, bà Lan nhớ lại.
Rồi bà kể, ngày đó, nguồn nguyên liệu rất khan hiếm. Để có vải may cờ, bà Lan cùng các chị em trong tổ phải thường xuyên xuống địa bàn, liên hệ với cơ sở của ta trong vùng địch để nhờ mua hộ vải trong dân rồi đưa đến điểm tập kết. Khi cơ sở báo ra, nếu địa điểm được an toàn, không có lính mai phục thì mọi người trong tổ bí mật đi lấy vải về, có khi, đang đi mà bị lộ thì phải tìm cách rút lui. “Quá trình lấy vải là khâu khó nhất, bởi đi đâu cũng có tai mắt của địch, mua nhiều là bị chúng chú ý, xét hỏi, đặc biệt lại là vải màu đỏ và vàng dùng để may cờ. Trong một lần đi lấy vải, chị em trong tổ bị địch tập kích, bản thân tôi bị địch bắn vào chân bị thương nặng nhưng vẫn cố gắng bằng mọi cách đưa vải về căn cứ”, bà Lan kể.
Theo lời bà Lan, việc lấy được vải đã rất khó, song việc bảo vệ cờ Tổ quốc cũng không dễ dàng chút nào. Mỗi khi có tin báo địch càn quét căn cứ, các thành viên trong tổ phải cất giấu hết đồ đạc bằng cách đào hố đặt cờ xuống rồi dùng cỏ tranh phủ lên trên hoặc mang đi cất giấu trong các khe đá ở ngoài suối, nhờ vậy mà bảo đảm được lá cờ thiêng liêng không bị địch phát hiện. “Có lần địch phát hiện, vào thu mất một đầu máy may nhưng vải và cờ không bị mất. Thà rằng mất máy may mình còn gửi nhờ cơ sở mua mang ra được nhưng vải và cờ là phải giữ, không thể để mất, bởi quá trình lấy vải, giữ cờ luôn tràn ngập rủi ro, nguy hiểm và tốn nhiều công sức”, bà Lan nhắc lại kỷ niệm năm xưa.
Không chỉ vất vả trong quá trình đi lấy vải may cờ, giữ cờ, mà cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của bà Lan cùng đồng đội ở H4 cũng gặp rất nhiều khó khăn. “Ở đó, mọi người phải tự tăng gia sản xuất, tự làm tự ăn. Bối cảnh chiến trường bấy giờ rất ác liệt, địch liên tục bắn phá, rải chất độc khiến cây cỏ không thể mọc nổi. Trong khi đó, hậu phương không thể tiếp tế nên có thời gian, chị em chúng tôi phải thay phiên nhau đi đào củ mì, hái rau rừng về ăn thay cơm”, bà Lan bồi hồi.
Nước mắt tuôn trào trong ngày chiến thắng
Giữa muôn trùng gian khó ấy, các chiến binh của tổ may H4 vẫn giữ tinh thần lạc quan, vui vẻ, vững niềm tin vào cách mạng với quyết tâm cao nhất hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhớ lại những ngày tháng 3/1975, khi quân và dân ta tiến công giải phóng Buôn Ma Thuột, bà Lan không khỏi xúc động, tự hào.
Rồi bà kể, vào khoảng đầu tháng 2/1975, tổ may của bà nhận lệnh phải may cờ đỏ sao vàng liên tục. “Lúc đó, mọi người chưa nghĩ là có chiến dịch lớn sẽ diễn ra trên địa bàn, cấp trên giao nhiệm vụ xuống thì mình thực hiện thôi. Là người đảng viên, phải chấp hành mệnh lệnh, sự phân công của tổ chức. Sau khi trên có lệnh, mình cùng các thành viên tổ may lập tức bắt tay vào công việc. Một “xưởng may đặc biệt” được dựng lên giữa núi rừng với bốn bên vách quây liếp tranh, bên trên phủ vải dù và tăng võng. Chiếc máy may đạp chân được đặt trên bàn may dựng bằng sạp”, bà Lan nhớ lại.
Trong không gian chỉ vài chục mét vuông ấy, những “chiến binh” của tổ may H4 phối hợp nhịp nhàng, người phụ trách cắt vải đỏ chuẩn kích cỡ, người làm nhiệm vụ cắt ngôi sao vàng 5 cánh, người phụ trách công đoạn may cờ và ráp sao. Nhịp độ công việc hết sức khẩn trương trước yêu cầu đặt ra của cách mạng. “Chúng tôi may suốt ngày, đến đêm lại thắp đèn dầu để làm việc, có thời điểm 1 ngày 1 đêm may được cả trăm lá cờ. Làm được bao nhiêu thì lại có người trong đội công tác đến và mang đi. Hầu như thời gian ấy chị em trong tổ may ngủ rất ít, người mệt rã rời nhưng trong lòng ai cũng rất vui vì được góp sức cho cách mạng…”, bà Lan bồi hồi.
Và liên tiếp gần 2 tháng như thế, đêm nào cũng vậy, dưới ánh sáng leo lắt của những ngọn đèn dầu, các thành viên tổ may H4 vẫn cặm cụi, cần mẫn với công việc của mình, tỉ mỉ trong từng đường may, cố gắng hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao.
Bà cho biết thêm, thời điểm Chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, mọi người cũng may rất nhiều cờ nên lần này ai cũng thắc mắc, nhưng không ai hình dung là sẽ được may những lá cờ để phục vụ cho trận tiến công giải phóng Buôn Ma Thuột. “Đêm 10/3/1975, khi nghe tin về chiến thắng Buôn Ma Thuột qua đài phát thanh, tôi và đồng đội ôm nhau khóc trong niềm vui sướng vỡ òa. Hạnh phúc hơn khi biết được những lá cờ mình may đang tung bay khắp nơi trong ngày độc lập. Bao nhiều năm vất vả, gian khó, giờ đã chờ được đến ngày giải phóng”, bà Lan nhớ lại, trong đôi mắt ánh lên nét cười hạnh phúc.
Hơn 51 năm đã trôi qua, Buôn Ma Thuột đang thay da đổi thịt từng ngày, cuộc sống người dân đầy đủ hơn, đàng hoàng hơn, kinh tế ngày càng phát triển. Người phụ nữ may cờ Tổ quốc cho ngày giải phóng năm nào giờ đây đã ngoài 80 tuổi nhưng với bà, kỷ vật quý giá nhất vẫn được bà nâng niu, gìn giữ cẩn thận là lá cờ Tổ quốc do chính tay mình may trong ngày giải phóng Buôn Ma Thuột 10/3/1975, coi đó là kỷ vật quý báu của bản thân và gia đình.
“Vào năm 2020, đúng vào dịp kỷ niệm 45 năm Ngày giải phóng Buôn Ma Thuột, tôi đã quyết định trao tặng lá cờ cho Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ để được bảo quản tốt hơn và lan tỏa rộng rãi hơn giá trị của kỷ vật này tới công chúng”, bà Lan tươi cười nói.
Học giả quốc tế ca ngợi chiến thắng 30/4/1975 của Việt Nam 
Kỷ nguyên mới từ di sản chiến thắng 30/4/1975 
