Kỷ niệm 45 năm Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” (12-1972 - 12-2017)

Gặp lại cô nữ tự vệ chít khăn tang bên mâm pháo anh hùng

Chiều 17-12, chúng tôi đến thăm nữ tự vệ Phạm Thị Viễn 66 tuổi). Con ngõ ngoằn nghèo nằm trên phố Trương Định, quận Hoàng Mai (Hà Nội) dẫn chúng tôi tới nhà bà. Không quá khó để nhận ra  người nữ tự vệ kiên cường ấy bởi những đường nét, ánh mắt của cô gái chít chiếc khăn tang bên mâm pháo cao xạ năm nào vẫn còn đó.

Nếu ai có dịp đến tham quan Bảo tàng Chiến thắng B-52 thời điểm này - dịp kỷ niệm 45 năm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, sẽ thấy tấm hình một nữ tự vệ tuổi mới đôi mươi chít khăn tang, nén đau thương cùng đồng đội bám sát trận địa bên mâm pháo chống lại B52 của Mỹ. Đó là chị Phạm Thị Viễn, nữ tự vệ Nhà máy cơ khí Mai Động (Hà Nội). Cô nữ tự vệ ngày ấy giờ đã lên chức bà, nhưng những ký ức về một thời hào hùng vẫn còn đó.

Chiều 17-12, chúng tôi đến thăm nữ tự vệ Phạm Thị Viễn 66 tuổi). Con ngõ ngoằn nghèo nằm trên phố Trương Định, quận Hoàng Mai (Hà Nội) dẫn chúng tôi tới nhà bà. Không quá khó để nhận ra  người nữ tự vệ kiên cường ấy bởi những đường nét, ánh mắt của cô gái chít chiếc khăn tang bên mâm pháo cao xạ năm nào vẫn còn đó.

Kể lại cho chúng tôi về ký ức của 45 năm trước, giọng bà chợt chùng xuống: “Chiến tranh đã cướp đi cả bố lẫn mẹ của tôi. Bom đạn thật ác nghiệt. Cuối tháng 11-1967, đế quốc Mỹ ra sức bắn phá các tỉnh miền Bắc trong đó có Thủ đô Hà Nội.

Nữ tự vệ Phạm Thị Viễn chít khăng tang bên mâm pháo thủ anh hùng (ảnh tư liệu).
Nữ tự vệ Phạm Thị Viễn chít khăng tang bên mâm pháo thủ anh hùng (ảnh tư liệu).

Hôm ấy, khi đang nằm điều trị vết thương do mảnh bom bi gây ra tại Bệnh viện K, anh bạn bà hồi ấy là bác sĩ bệnh viện ghé thăm, rồi khẽ nói: “Anh thông báo cho em tin này, em không được khóc nhé! Vì khóc, vết thương sẽ bật chỉ ra, nguy hiểm lắm!”.  Người bạn đó đã thông báo mẹ của bà đã bị trúng bom bi và đã mất trước đó một ngày.

Nhận được tin và được bác sĩ cho xuất viện về nhà, mắt lưng tròng, cô gái mới bước sang tuổi 16 chạy một mạch ra bờ hồ Hoàn Kiếm và bắt tàu điện trở về nhà. Dù đã chuẩn bị tâm lý, nhưng vừa bước vào nhà, quang cảnh vắng lặng, không thấy mẹ đâu, bố bà vội ôm chặt bà và dẫn bà ra khu đất mới đắp sau nhà: “Mẹ con mất rồi Viễn ạ!”. Đôi hàng lệ cứ thế lăn dài trên gò má, mẹ của chị  đã bị trúng bom bi trong lúc nhường hầm trú ẩn cho hai cháu bé gần nhà…

Gia đình bà có 7 anh chị em, bà là con thứ hai. Khi mẹ mất, anh trai cả đang ở chiến trường miền Nam, còn người em trai út mới lên 4 tuổi. Nén đau thương thành hành động, năm 1968, bà  xung phong vào Đội tự vệ của Nhà máy Cơ khí Mai Động - nơi bà đang làm công nhân, với mong muốn được góp sức mình cho cuộc chiến chống kẻ thù, bảo vệ Tổ quốc. Trong thời gian này, “chị” cùng các thành viên trong Liên đội tự vệ cứ 1 tuần sản xuất, 1 tuần ra trực chiến. 

Giữa năm 1972, khi đế quốc Mỹ tăng cường không lực với các loại máy bay tối tân nhất bây giờ như “pháo đài bay B-52”, máy bay chiến thuật “cánh cụp cánh xòe” F.111 và máy bay F4 với mục đích “đưa Hà Nội trở về thời kỳ đồ đá”, trong đó có một số vị trí trọng điểm bị bắn phá liên tục như: Nhà máy Dệt 8-3, Nhà máy Kẹo Hải Châu, Khu tập thể Mai Hương… bà cùng đồng đội đã được trang bị hai khẩu súng máy cao xạ 14,5mm trực chiến 24/24h tại khu vực gần nhà máy.

Cao điểm, đêm 18-12-1972, qua hệ thống thông tin liên lạc, các thành viên trong Liên đội tự vệ của bà nhận được tin: “Bom B-52 đã thả xuống khu vực Yên Viên, Đông Anh (Hà Nội)”. Trong khi đó, súng cao xạ 14,5mm của Liên đội của bà không thể bắn tới tầm bay của máy bay B-52 được. Nên sau đó, đơn vị pháo 100mm gần đấy đã yêu cầu bà cùng đồng đội trong Liên đội sang hỗ trợ, tiếp đạn cho trận địa pháo 100mm nổ súng.

Sau khi được tăng cường tiếp đạn cho trận địa pháo 100mm, chiều 22-12, đơn vị của bà  nhận được lệnh sẽ di chuyển đến trận địa mới. Bà tranh thủ tạt qua nhà lấy thêm lương thực, gạo chuẩn bị cho chuỗi ngày ứng trực chiến đấu, bảo vệ vùng trời quê hương. Gặp bố ở nhà đang chuẩn bị đưa mấy người em đi sơ tán, bà tâm sự: “Liên đội của con sẽ chuyển vị trí đi chỗ khác”, “Con di chuyển đi đâu? Đế quốc Mỹ đánh bom ác liệt như thế, phải cẩn thận đấy”, bố bà  dặn.

Bà Phạm Thị Viễn không quên được những ký ức một thời đau thương và hào hùng.
Bà Phạm Thị Viễn không quên được những ký ức một thời đau thương và hào hùng.

Trở lại trận địa đơn vị của bà được giao nhiệm vụ kéo hai khẩu súng cao xạ lên trận địa mới ở Vân Đồn (gần cổng Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô). Đây là nơi mà trước đó không lâu, một đơn vị pháo cao xạ của bộ đội chính quy đã bị bom Mỹ bắn phá. Chỉ huy trưởng của Liên đội tự vệ lúc này là đồng chí Hoàng Minh Giám.

Bóng tối mỗi lúc một bao trùm các nóc nhà, mọi người chuẩn bị thu dọn lán trại mà bom Mỹ đánh sập trước đó thì bỗng thông tin báo động dồn dập: “Máy bay địch cách Hà Nội 80 cây số! Máy bay địch cách Hà Nội 80 cây số!”.

Ngay lập tức súng cao xạ của đơn vị bà và 2 đơn vị (tự vệ Nhà máy Cơ khí Lương Yên và Nhà máy Gỗ) đang trực chiến ở đây chĩa nòng đón lõng theo hướng 1:14 – hướng từ huyện Tam Đảo (nay thuộc tỉnh Vĩnh Phúc) bay vào. Đây là hướng mà quân và dân ta đã theo dõi, nghiên cứu kỹ quy luật, dự đoán hướng máy bay địch sẽ di chuyển trước đó.

21h30, trời tối sẫm, loáng thoáng có vài tia ánh sáng yếu ớt hắt từ mảnh trăng cuối tháng treo trên vài nóc nhà. “Lúc đó, thông tin báo về: Máy bay địch cách Hà Nội 60 cây số, rồi 50 cây số! Anh Giám hô: “Chuẩn bị, điểm xạ ngắn bắn!”. Tất cả liền đồng loạt nổ súng. Tôi đứng trên mâm pháo, thấy tiếng máy bay ù ù giữa trận địa. Trên đầu, xuất hiện đốm sáng.

Thời điểm bấy giờ, mọi người không đoán chắc là mình bắn trúng máy bay. Cho đến sáng hôm sau, tin chính thức báo về, một chiếc máy bay F.111 đã bị chúng tôi bắn rơi vào đêm hôm trước”. Nhận được tin báo trên cũng như thông báo từ Sở Chỉ huy cho biết, dân quân Hòa Bình sau đó cũng đã bắt sống được 2 phi công trên chiếc máy bay này, bà và mọi người vui mừng khôn xiết. Bởi sau bao nhiêu năm tập luyện, trực chiến, chiếc máy bay trinh sát ném bom hiện đại nhất của Mỹ thời bấy giờ - F.111 đã bị pháo thủ của bà  và đồng đội bắn rơi.

Những ngày sau đó, bà cùng đồng đội tiếp tục sát cánh với khẩu súng cao xạ 14,5mm. Nói đoạn đến đây, một lần nữa, đôi mắt của bà lại ngấn nước, giọng chùng xuống. Sáng 27-12, khi bà vừa rời trận địa xuống hầm công sự ngơi nghỉ, mọi người trực ca sáng chạy xuống gọi giật giọng: “Viễn ơi, hai em gái em lên gặp em có việc gì đây này”. Bà gần như muốn đổ gục xuống khi nhìn thấy hai người em lấm lem bùn đất, khuôn mặt buồn bã, giọng thều thào: “Chị ơi, đêm qua, bố bị bom B-52 thả trúng. Giờ chưa tìm thấy bố”….  

Chỉ tay vào bức ảnh đen trắng do phóng viên chiến trường Văn Bảo chụp và gửi tặng vào năm 2002, nhân kỷ niệm 30 năm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, bà Phạm Thị Viễn chia sẻ, sau khi bố mất, bà đã chít khăn tang rồi nhanh chóng trở lại trận địa, trực chiến trên mâm pháo, ứng trực chiến đấu cho đến hết năm 1989 mới trở lại nhà máy làm việc.

Và rồi câu chuyện của cô gái tự vệ Nhà máy Cơ khí Mai Động chít khăn tang, dồn sự căm thù giặc lên đầu nòng pháo đã khiến nhà thơ Tố Hữu trong một lần cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến thăm, chúc mừng đơn vị của bà viết lên bốn câu thơ nói về cô nữ tự vệ kiên cường này trong bài “Việt Nam máu và hoa”: “Trắng khăn tang, em chẳng khóc đâu/ Hỡi em gái mất cha mất mẹ/ Nước mắt rơi làm nhòa mặt quân thù/ Em phải bắn trúng đầu giặc Mỹ…”.
Trần Huy

Các tin khác

Bài 2: Đồng hành xây dựng cuộc sống ấm no

Bài 2: Đồng hành xây dựng cuộc sống ấm no

Vận chuyển những tấm pin năng lượng mặt trời lên đỉnh núi, khênh vác vật liệu xây dựng trường, đỡ đầu học sinh nghèo... là những việc làm cụ thể, thiết thực mà các cán bộ, chiến sỹ Công an tỉnh Cao Bằng đang thực hiện. Cùng chính quyền địa phương, lực lượng Công an bám cơ sở luôn đồng hành trong việc xây dựng bản làng xây dựng cuộc sống ấm no, yên bình.

Bài 1: Xây những ngôi nhà mới, tạo sinh kế cho hộ khó khăn

Bài 1: Xây những ngôi nhà mới, tạo sinh kế cho hộ khó khăn

Sau một năm triển khai phong trào thi đua “Ba nhất”, Công an tỉnh Cao Bằng đã có nhiều việc làm cụ thể hướng về cơ sở. Ngoài siết chặt kỷ luật, nâng cao bản lĩnh chính trị, tinh thần "Ba nhất" còn thể hiện qua những việc làm cụ thể như hỗ trợ người dân xây nhà, đưa điện lên bản xa và vận động bà con tham gia giữ gìn an ninh, trật tự.

“Chú Hùng tuyên truyền” - Từ mạng xã hội đến lòng dân

“Chú Hùng tuyên truyền” - Từ mạng xã hội đến lòng dân

Từ những video cảnh báo lừa đảo thu hút hàng triệu lượt xem đến những chuyến tuyên truyền nơi bản làng biên giới, những suất cháo nghĩa tình và hành trình đỡ đầu một em nhỏ mồ côi, Đại úy Trương Anh Hùng, cán bộ Công an xã Hương Khê (Hà Tĩnh) đang đưa tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ Công an đến gần hơn với cộng đồng bằng những việc làm thiết thực.

Đồng Tháp: Phát huy sức trẻ giữ bình yên ở cơ sở

Đồng Tháp: Phát huy sức trẻ giữ bình yên ở cơ sở

Từ một người lính trẻ đến Tổ trưởng Tổ bảo vệ an ninh, trật tự (ANTT) ở cơ sở, anh Trương Văn Phướng (SN 2001, ngụ xã An Long, tỉnh Đồng Tháp) luôn nỗ lực vì bình yên của người dân. Không chỉ dũng cảm đấu tranh với tội phạm, anh tích cực hỗ trợ cộng đồng, sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn, góp sức xây dựng quê hương.

CSGT Công an TP Hồ Chí Minh kịp thời hỗ trợ sản phụ tới bệnh viện

CSGT Công an TP Hồ Chí Minh kịp thời hỗ trợ sản phụ tới bệnh viện

Sáng 31/10, Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh cho biết với tinh thần trách nhiệm và tấm lòng vì nhân dân phục vụ, cán bộ, chiến sĩ Đội Tuần tra dẫn đoàn - Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh đã khẩn trương hỗ trợ một sản phụ đang chuyển dạ đến Bệnh viện Từ Dũ, kịp thời đón em bé chào đời khỏe mạnh trong niềm vui và hạnh phúc của gia đình.

Công an Tuyên Quang kịp thời cứu 2 người dân gặp nạn

Công an Tuyên Quang kịp thời cứu 2 người dân gặp nạn

Trong ngày 23 và 25/10, Công an xã Quảng Nguyên và Công an xã Thắng Mố, tỉnh Tuyên Quang đã phối hợp với các lực lượng chức năng kịp thời cứu giúp 2 người dân gặp nạn, trong đó có một người bị thương nặng khi đi lấy củi trong rừng.

Công an kịp thời cứu người dân gặp sự cố nguy hiểm

Công an kịp thời cứu người dân gặp sự cố nguy hiểm

Kịp thời cứu người trong những sự cố nguy hiểm là việc làm thường xuyên của cán bộ Công an đã góp phần lan tỏa hình ảnh người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, trách nhiệm, vì nhân dân phục vụ; thiết thực hưởng ứng phong trào thi đua "Ba nhất" trong CAND.

Công an xã ở Quảng Ngãi hỗ trợ người dân trao trả 350 triệu đồng chuyển khoản nhầm

Công an xã ở Quảng Ngãi hỗ trợ người dân trao trả 350 triệu đồng chuyển khoản nhầm

Việc kịp thời xác minh, hỗ trợ người dân trao trả 350 triệu đồng chuyển khoản nhầm tiếp tục khẳng định vai trò, trách nhiệm của lực lượng Công an xã Đăk Tô (Quảng Ngãi) trong giải quyết những vấn đề phát sinh liên quan đến quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân, thể hiện sâu sắc tinh thần "vì nhân dân phục vụ".

Đại úy Công an hiến máu hỗ trợ bệnh nhân phẫu thuật

Đại úy Công an hiến máu hỗ trợ bệnh nhân phẫu thuật

Ngày 21/10/2026, trước thông tin Trung tâm Y tế khu vực Mường Khương cần nhóm máu B phục vụ phẫu thuật cho bệnh nhân, Đại úy Vũ Minh Việt, cán bộ Công an xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai đã kịp thời hiến máu, góp phần hỗ trợ công tác cấp cứu, điều trị người bệnh.

Nụ cười ấm áp nơi cửa khẩu quốc tế Nội Bài

Nụ cười ấm áp nơi cửa khẩu quốc tế Nội Bài

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có nhiều thế hệ công tác trong lực lượng CAND, Trung tá Nguyễn Hoàng Vân đã tiếp nối kinh nghiệm quý giá của những người đi trước, không ngừng hoàn thiện mình...

Tự hào khi được khoác trên mình sắc phục Công an nhân dân

Tự hào khi được khoác trên mình sắc phục Công an nhân dân

Môi trường công tác nhiều áp lực tại cửa khẩu hàng không quốc tế đã mang lại cho Trung tá Đào Thị Thu Yến những trải nghiệm vô cùng quý giá. Chị bày tỏ sự tự hào khi được khoác trên mình sắc phục Công an nhân dân (CAND), góp công sức nhỏ bé trong công tác bảo vệ an ninh cửa khẩu và xây dựng hình ảnh đất nước, con người Việt Nam thân thiện, văn minh. 

Giữ bình yên từ những xóm biển

Giữ bình yên từ những xóm biển

Ở xã biển bãi ngang Vĩnh Hoàng, tỉnh Quảng Trị, giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT) không chỉ là những cuộc tuần tra hay việc xử lý các vụ việc phát sinh mà đó còn là hành trình bám địa bàn, gần gũi nhân dân, cùng người dân tháo gỡ những khó khăn trong đời sống thường ngày. Từ sự phối hợp giữa Công an xã với lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở, thế trận an ninh nhân dân đang được vun đắp từ mỗi thôn, xóm.

Cô gái Hà Nhì trên hành trình “Gần dân nhất”

Cô gái Hà Nhì trên hành trình “Gần dân nhất”

Chủ động xây dựng các video tuyên truyền pháp luật bằng tiếng Hà Nhì, tích cực cùng đồng đội hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích số, Thiếu úy Sừng Tiểu Nhị, cán bộ tổng hợp Công an xã Bum Tở, tỉnh Lai Châu, đang đưa tinh thần “Gần dân nhất” vào những công việc thường ngày.