Kỷ niệm 45 năm Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” (12-1972 - 12-2017)

Gặp lại cô nữ tự vệ chít khăn tang bên mâm pháo anh hùng

Chiều 17-12, chúng tôi đến thăm nữ tự vệ Phạm Thị Viễn 66 tuổi). Con ngõ ngoằn nghèo nằm trên phố Trương Định, quận Hoàng Mai (Hà Nội) dẫn chúng tôi tới nhà bà. Không quá khó để nhận ra  người nữ tự vệ kiên cường ấy bởi những đường nét, ánh mắt của cô gái chít chiếc khăn tang bên mâm pháo cao xạ năm nào vẫn còn đó.

Nếu ai có dịp đến tham quan Bảo tàng Chiến thắng B-52 thời điểm này - dịp kỷ niệm 45 năm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, sẽ thấy tấm hình một nữ tự vệ tuổi mới đôi mươi chít khăn tang, nén đau thương cùng đồng đội bám sát trận địa bên mâm pháo chống lại B52 của Mỹ. Đó là chị Phạm Thị Viễn, nữ tự vệ Nhà máy cơ khí Mai Động (Hà Nội). Cô nữ tự vệ ngày ấy giờ đã lên chức bà, nhưng những ký ức về một thời hào hùng vẫn còn đó.

Chiều 17-12, chúng tôi đến thăm nữ tự vệ Phạm Thị Viễn 66 tuổi). Con ngõ ngoằn nghèo nằm trên phố Trương Định, quận Hoàng Mai (Hà Nội) dẫn chúng tôi tới nhà bà. Không quá khó để nhận ra  người nữ tự vệ kiên cường ấy bởi những đường nét, ánh mắt của cô gái chít chiếc khăn tang bên mâm pháo cao xạ năm nào vẫn còn đó.

Kể lại cho chúng tôi về ký ức của 45 năm trước, giọng bà chợt chùng xuống: “Chiến tranh đã cướp đi cả bố lẫn mẹ của tôi. Bom đạn thật ác nghiệt. Cuối tháng 11-1967, đế quốc Mỹ ra sức bắn phá các tỉnh miền Bắc trong đó có Thủ đô Hà Nội.

Nữ tự vệ Phạm Thị Viễn chít khăng tang bên mâm pháo thủ anh hùng (ảnh tư liệu).
Nữ tự vệ Phạm Thị Viễn chít khăng tang bên mâm pháo thủ anh hùng (ảnh tư liệu).

Hôm ấy, khi đang nằm điều trị vết thương do mảnh bom bi gây ra tại Bệnh viện K, anh bạn bà hồi ấy là bác sĩ bệnh viện ghé thăm, rồi khẽ nói: “Anh thông báo cho em tin này, em không được khóc nhé! Vì khóc, vết thương sẽ bật chỉ ra, nguy hiểm lắm!”.  Người bạn đó đã thông báo mẹ của bà đã bị trúng bom bi và đã mất trước đó một ngày.

Nhận được tin và được bác sĩ cho xuất viện về nhà, mắt lưng tròng, cô gái mới bước sang tuổi 16 chạy một mạch ra bờ hồ Hoàn Kiếm và bắt tàu điện trở về nhà. Dù đã chuẩn bị tâm lý, nhưng vừa bước vào nhà, quang cảnh vắng lặng, không thấy mẹ đâu, bố bà vội ôm chặt bà và dẫn bà ra khu đất mới đắp sau nhà: “Mẹ con mất rồi Viễn ạ!”. Đôi hàng lệ cứ thế lăn dài trên gò má, mẹ của chị  đã bị trúng bom bi trong lúc nhường hầm trú ẩn cho hai cháu bé gần nhà…

Gia đình bà có 7 anh chị em, bà là con thứ hai. Khi mẹ mất, anh trai cả đang ở chiến trường miền Nam, còn người em trai út mới lên 4 tuổi. Nén đau thương thành hành động, năm 1968, bà  xung phong vào Đội tự vệ của Nhà máy Cơ khí Mai Động - nơi bà đang làm công nhân, với mong muốn được góp sức mình cho cuộc chiến chống kẻ thù, bảo vệ Tổ quốc. Trong thời gian này, “chị” cùng các thành viên trong Liên đội tự vệ cứ 1 tuần sản xuất, 1 tuần ra trực chiến. 

Giữa năm 1972, khi đế quốc Mỹ tăng cường không lực với các loại máy bay tối tân nhất bây giờ như “pháo đài bay B-52”, máy bay chiến thuật “cánh cụp cánh xòe” F.111 và máy bay F4 với mục đích “đưa Hà Nội trở về thời kỳ đồ đá”, trong đó có một số vị trí trọng điểm bị bắn phá liên tục như: Nhà máy Dệt 8-3, Nhà máy Kẹo Hải Châu, Khu tập thể Mai Hương… bà cùng đồng đội đã được trang bị hai khẩu súng máy cao xạ 14,5mm trực chiến 24/24h tại khu vực gần nhà máy.

Cao điểm, đêm 18-12-1972, qua hệ thống thông tin liên lạc, các thành viên trong Liên đội tự vệ của bà nhận được tin: “Bom B-52 đã thả xuống khu vực Yên Viên, Đông Anh (Hà Nội)”. Trong khi đó, súng cao xạ 14,5mm của Liên đội của bà không thể bắn tới tầm bay của máy bay B-52 được. Nên sau đó, đơn vị pháo 100mm gần đấy đã yêu cầu bà cùng đồng đội trong Liên đội sang hỗ trợ, tiếp đạn cho trận địa pháo 100mm nổ súng.

Sau khi được tăng cường tiếp đạn cho trận địa pháo 100mm, chiều 22-12, đơn vị của bà  nhận được lệnh sẽ di chuyển đến trận địa mới. Bà tranh thủ tạt qua nhà lấy thêm lương thực, gạo chuẩn bị cho chuỗi ngày ứng trực chiến đấu, bảo vệ vùng trời quê hương. Gặp bố ở nhà đang chuẩn bị đưa mấy người em đi sơ tán, bà tâm sự: “Liên đội của con sẽ chuyển vị trí đi chỗ khác”, “Con di chuyển đi đâu? Đế quốc Mỹ đánh bom ác liệt như thế, phải cẩn thận đấy”, bố bà  dặn.

Bà Phạm Thị Viễn không quên được những ký ức một thời đau thương và hào hùng.
Bà Phạm Thị Viễn không quên được những ký ức một thời đau thương và hào hùng.

Trở lại trận địa đơn vị của bà được giao nhiệm vụ kéo hai khẩu súng cao xạ lên trận địa mới ở Vân Đồn (gần cổng Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô). Đây là nơi mà trước đó không lâu, một đơn vị pháo cao xạ của bộ đội chính quy đã bị bom Mỹ bắn phá. Chỉ huy trưởng của Liên đội tự vệ lúc này là đồng chí Hoàng Minh Giám.

Bóng tối mỗi lúc một bao trùm các nóc nhà, mọi người chuẩn bị thu dọn lán trại mà bom Mỹ đánh sập trước đó thì bỗng thông tin báo động dồn dập: “Máy bay địch cách Hà Nội 80 cây số! Máy bay địch cách Hà Nội 80 cây số!”.

Ngay lập tức súng cao xạ của đơn vị bà và 2 đơn vị (tự vệ Nhà máy Cơ khí Lương Yên và Nhà máy Gỗ) đang trực chiến ở đây chĩa nòng đón lõng theo hướng 1:14 – hướng từ huyện Tam Đảo (nay thuộc tỉnh Vĩnh Phúc) bay vào. Đây là hướng mà quân và dân ta đã theo dõi, nghiên cứu kỹ quy luật, dự đoán hướng máy bay địch sẽ di chuyển trước đó.

21h30, trời tối sẫm, loáng thoáng có vài tia ánh sáng yếu ớt hắt từ mảnh trăng cuối tháng treo trên vài nóc nhà. “Lúc đó, thông tin báo về: Máy bay địch cách Hà Nội 60 cây số, rồi 50 cây số! Anh Giám hô: “Chuẩn bị, điểm xạ ngắn bắn!”. Tất cả liền đồng loạt nổ súng. Tôi đứng trên mâm pháo, thấy tiếng máy bay ù ù giữa trận địa. Trên đầu, xuất hiện đốm sáng.

Thời điểm bấy giờ, mọi người không đoán chắc là mình bắn trúng máy bay. Cho đến sáng hôm sau, tin chính thức báo về, một chiếc máy bay F.111 đã bị chúng tôi bắn rơi vào đêm hôm trước”. Nhận được tin báo trên cũng như thông báo từ Sở Chỉ huy cho biết, dân quân Hòa Bình sau đó cũng đã bắt sống được 2 phi công trên chiếc máy bay này, bà và mọi người vui mừng khôn xiết. Bởi sau bao nhiêu năm tập luyện, trực chiến, chiếc máy bay trinh sát ném bom hiện đại nhất của Mỹ thời bấy giờ - F.111 đã bị pháo thủ của bà  và đồng đội bắn rơi.

Những ngày sau đó, bà cùng đồng đội tiếp tục sát cánh với khẩu súng cao xạ 14,5mm. Nói đoạn đến đây, một lần nữa, đôi mắt của bà lại ngấn nước, giọng chùng xuống. Sáng 27-12, khi bà vừa rời trận địa xuống hầm công sự ngơi nghỉ, mọi người trực ca sáng chạy xuống gọi giật giọng: “Viễn ơi, hai em gái em lên gặp em có việc gì đây này”. Bà gần như muốn đổ gục xuống khi nhìn thấy hai người em lấm lem bùn đất, khuôn mặt buồn bã, giọng thều thào: “Chị ơi, đêm qua, bố bị bom B-52 thả trúng. Giờ chưa tìm thấy bố”….  

Chỉ tay vào bức ảnh đen trắng do phóng viên chiến trường Văn Bảo chụp và gửi tặng vào năm 2002, nhân kỷ niệm 30 năm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, bà Phạm Thị Viễn chia sẻ, sau khi bố mất, bà đã chít khăn tang rồi nhanh chóng trở lại trận địa, trực chiến trên mâm pháo, ứng trực chiến đấu cho đến hết năm 1989 mới trở lại nhà máy làm việc.

Và rồi câu chuyện của cô gái tự vệ Nhà máy Cơ khí Mai Động chít khăn tang, dồn sự căm thù giặc lên đầu nòng pháo đã khiến nhà thơ Tố Hữu trong một lần cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến thăm, chúc mừng đơn vị của bà viết lên bốn câu thơ nói về cô nữ tự vệ kiên cường này trong bài “Việt Nam máu và hoa”: “Trắng khăn tang, em chẳng khóc đâu/ Hỡi em gái mất cha mất mẹ/ Nước mắt rơi làm nhòa mặt quân thù/ Em phải bắn trúng đầu giặc Mỹ…”.
Trần Huy

Các tin khác

Thượng úy Cù Thị Châm Anh với sáng kiến đưa AI vào giải pháp quản lý hành chính

Thượng úy Cù Thị Châm Anh với sáng kiến đưa AI vào giải pháp quản lý hành chính

Phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, ham học hỏi, với hàng trăm giờ nghiên cứu, Thượng úy Cù Thị Châm Anh đã nghiên cứu và cho ra đời Phần mềm iPAKN nhằm tự động hóa quy trình tiếp nhận, phân loại phản ánh, kiến nghị của người dân, tổ chức về thủ tục hành chính; giảm thiểu 98% thời gian xử lý phân loại phản ánh, kiến nghị.

Chuyện về người cán bộ an ninh được truy tặng danh hiệu Anh hùng

Chuyện về người cán bộ an ninh được truy tặng danh hiệu Anh hùng

Đã hàng chục năm trôi qua nhưng đến nay, những trận đánh quả cảm và sự hy sinh anh dũng của Liệt sĩ - Thượng úy Đỗ Ngọc Huyền (1937-1970), nguyên Phó Ban An ninh huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) vẫn được người dân ở xã Quảng Điền, TP Huế nhớ đến và kể lại cho thế hệ trẻ.

Người chỉ huy trẻ giữ vững “mạch tham mưu” bằng bản lĩnh và trí tuệ

Người chỉ huy trẻ giữ vững “mạch tham mưu” bằng bản lĩnh và trí tuệ

Công tác tham mưu trong lực lượng Công an nhân dân là khâu then chốt bảo đảm cho mọi chủ trương, mệnh lệnh của lãnh đạo, chỉ huy được ban hành đúng, trúng và kịp thời. Đại úy Nguyễn Thế Hùng, Đội trưởng Đội Tham mưu tổng hợp, Phòng Tham mưu Công an tỉnh Thanh Hóa đã và đang khẳng định bản lĩnh, trí tuệ của một chỉ huy trẻ.

Thiếu tá Đặng Thị Thủy - nữ Đội trưởng có nhiều sáng kiến trong công việc

Thiếu tá Đặng Thị Thủy - nữ Đội trưởng có nhiều sáng kiến trong công việc

Hiện đang là Đội trưởng Đội Tham mưu tổng hợp thuộc phòng Tham mưu Công an tỉnh Nghệ An, Thiếu tá Đặng Thị Thuỷ luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, thường xuyên tìm tòi, đổi mới phương pháp để nâng cao hiệu quả công tác, qua đó, góp phần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và được các cấp ngành khen thưởng...

Người thầm lặng góp nên những chiến công của Cảnh sát hình sự Hà Tĩnh

Người thầm lặng góp nên những chiến công của Cảnh sát hình sự Hà Tĩnh

Không ồn ã, phô trương, cũng rất ít xuất hiện mỗi khi đơn vị mừng công sau mỗi chuyên án xuyên Việt, xuyên quốc gia được bóc gỡ, song vai trò của anh là không thể thiếu, đặc biệt là những vụ án tìm bắt tội phạm trên không gian mạng. Anh là Đại úy Lương Hữu Nam, cán bộ Phòng Cảnh sát hình sự Công an Hà Tĩnh -  1 trong 20 gương mặt trẻ Công an tiêu biểu toàn quốc năm 2025.

Người cán bộ tham mưu và dấu ấn chuyển đổi số

Người cán bộ tham mưu và dấu ấn chuyển đổi số

Gắn với công việc tham mưu nhiều năm, Trung tá Đỗ Anh Vũ, cán bộ Phòng Tham mưu tổng hợp, Trung tâm Dữ liệu Quốc gia đã quá quen với những ngày làm việc xuyên đêm, những dịp nghỉ lễ vẫn thường trực tại cơ quan để làm việc, góp phần trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, đặc biệt Đề án 06, dữ liệu chuyển đổi số. Anh là gương điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng Tham mưu CAND.

Nữ Trung tá với nhiều cách làm hay trong tham mưu, phục vụ xây dựng và hoàn thiện thể chế

Nữ Trung tá với nhiều cách làm hay trong tham mưu, phục vụ xây dựng và hoàn thiện thể chế

Tham mưu trong lĩnh vực xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế, một nhiệm vụ tưởng chừng rất khô cứng, nhưng với với sự sáng tạo, nhiều cách làm hay, Trung tá Nguyễn Thị Ngọc Thúy, Phó Trưởng phòng Phòng Tham mưu tổng hợp, Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công an luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đề xuất “đúng, trúng và kịp thời” nhiều giải pháp phục vụ công tác xây dựng pháp luật, bám sát yêu cầu thực tiễn của nhiệm vụ tham mưu.

Người cán bộ tham mưu đóng góp thầm lặng cho công tác giáo dục và đào tạo

Người cán bộ tham mưu đóng góp thầm lặng cho công tác giáo dục và đào tạo

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng Tham mưu Công an nhân dân (18/4/1946 – 18/4/2026), nhiều tập thể, cá nhân tiêu biểu trong phong trào thi đua sẽ được tôn vinh. Trong số đó có Thượng tá, TS Nguyễn Văn Hoàng, Trưởng phòng Tham mưu tổng hợp, Cục Đào tạo, Bộ Công an, một cán bộ tham mưu nhiều năm gắn bó và đóng góp thầm lặng cho công tác giáo dục, đào tạo trong lực lượng CAND.

Phó Thủ tướng gửi Thư khen Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Đà Nẵng triệt phá nhiều đường dây buôn lậu

Phó Thủ tướng gửi Thư khen Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Đà Nẵng triệt phá nhiều đường dây buôn lậu

Chiều nay 3/4, lãnh đạo Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường (Cảnh sát kinh tế) Công an TP Đà Nẵng cho biết Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, vừa gửi Thư khen, ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc của đơn vị trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm thời gian qua.

Khen thưởng các tập thể, cá nhân triệt phá vụ án “Xôi Lạc TV”

Khen thưởng các tập thể, cá nhân triệt phá vụ án “Xôi Lạc TV”

Ngày 3/4, Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với Công an tỉnh Hưng Yên tổ chức lễ trao Bằng khen của Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam tặng các tập thể, cá nhân thuộc Công an tỉnh Hưng Yên có thành tích tham gia triệt phá vụ án xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan; tổ chức đánh bạc và đánh bạc trên hệ thống “Xôi Lạc TV”.

Chiến công thầm lặng của An ninh Phú Yên ở bến Vũng Rô năm xưa

Chiến công thầm lặng của An ninh Phú Yên ở bến Vũng Rô năm xưa

Giữa không gian lấp loáng nắng vàng sáng tháng Tư, vịnh biển Vũng Rô dưới chân đèo Cả thêm trong xanh, hiền lành và dịu êm. Từ trên cao nhìn xuống, Vũng Rô như một hồ nước thênh thang rộng lớn nằm giữa dãy núi với cảnh quan thiên nhiên sơn thủy hữu tình. Trước kia, Vũng Rô là điểm cực Nam Phú Yên; còn bây giờ là phía Đông Nam tỉnh Đắk Lắk, nối liền vịnh Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa.

Phó Thủ tướng Chính phủ gửi Thư khen Công an Đắk Lắk

Phó Thủ tướng Chính phủ gửi Thư khen Công an Đắk Lắk

Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vừa có Thư khen gửi Công an tỉnh Đắk Lắk, biểu dương thành tích xuất sắc trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Những thanh niên CSGT tiêu biểu toàn quốc nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc

Những thanh niên CSGT tiêu biểu toàn quốc nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc

Ngày 27/3, tại Thủ đô Hà Nội, Cục CSGT (Bộ Công an) tổ chức trao Giải thưởng “Gương thanh niên CSGT tiêu biểu” năm 2026. Trong 63 cá nhân xuất sắc được vinh danh trên toàn quốc, Công an Cà Mau tự hào có 3 cán bộ trẻ tiêu biểu, gồm: Đại úy Phan Nhựt Trường, Bí thư Đoàn cơ sở; Đại úy Phan Vũ Phương và Thượng úy Nguyễn Nhật Vi, cán bộ Phòng CSGT.