G20 và những cam kết mạnh mẽ trong nhiều vấn đề

Biến đổi khí hậu đã và đang trở thành một trong những vấn đề cấp bách nhất đối với toàn cầu. Các thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng như cháy rừng, bão lớn và lũ lụt đã gây thiệt hại lớn cho cả các quốc gia phát triển lẫn các quốc gia đang phát triển.

Tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 năm nay, các quốc gia tham gia một lần nữa khẳng định cam kết sẽ cùng nhau hành động để hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu không quá 1,5°C so với mức nhiệt độ trước cách mạng công nghiệp, như đã thỏa thuận trong Hiệp định Paris. Tuy nhiên, để thực hiện cam kết này, một trong những điều kiện tiên quyết là việc giảm lượng khí thải toàn cầu, đặc biệt là từ các quốc gia phát triển.

Phát biểu tại một cuộc họp hôm 16/11, Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) António Guterres nhấn mạnh rằng, để đạt được mục tiêu 1,5°C, các quốc gia phải hành động ngay lập tức và mạnh mẽ hơn trong việc giảm khí thải carbon. Theo ông, nếu thế giới không kiềm chế được lượng khí thải, chúng ta sẽ phải đối mặt với những hậu quả không thể khắc phục được.

Người đứng đầu LHQ kêu gọi các quốc gia G20 tăng cường đầu tư vào năng lượng tái tạo và thúc đẩy sự chuyển đổi năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch. Các quốc gia cần cam kết giảm ít nhất 30% việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch và tăng cường công suất năng lượng tái tạo gấp ba lần vào năm 2030. Điều này hoàn toàn hợp lý khi nhìn vào tình hình thực tế hiện nay. Các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng, các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vẫn chiếm phần lớn lượng khí thải toàn cầu.

Theo một báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trong năm 2022, ba nền kinh tế này đóng góp khoảng 60% lượng khí thải toàn cầu. Chính vì vậy, việc giảm khí thải từ những quốc gia này sẽ có ảnh hưởng quyết định đến hiệu quả của các sáng kiến khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, một trong những vấn đề then chốt trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu là việc phân chia trách nhiệm tài chính.

Trong suốt các cuộc thảo luận trước thềm hội nghị, các quốc gia phát triển yêu cầu các nền kinh tế đang phát triển với thu nhập cao hơn tăng cường đóng góp tài chính cho cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Ngược lại, các quốc gia đang phát triển lại cho rằng những quốc gia giàu có, những nơi đã gây ra phần lớn lượng khí thải từ những năm công nghiệp hóa, phải gánh vác phần lớn chi phí này. Đây là vấn đề nan giải đã khiến các cuộc đàm phán trở nên căng thẳng và chưa thể tìm ra được giải pháp đồng thuận.

Bên cạnh vấn đề biến đổi khí hậu, cuộc tranh luận về thuế đối với những người giàu nhất trên thế giới cũng trở thành một trọng tâm quan trọng tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 năm nay. Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, người chủ trì hội nghị, đã đưa ra một đề xuất mạnh mẽ về việc đánh thuế đối với những người siêu giàu để giảm thiểu bất bình đẳng xã hội và tạo nguồn tài chính cho các sáng kiến phát triển bền vững, đặc biệt trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục và năng lượng tái tạo.

Tuy nhiên, đề xuất này đã gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ một số quốc gia, đặc biệt là từ Argentina. Argentina, quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng, đã từ chối ký vào thông cáo chung về việc đánh thuế những người giàu nhất. Quyết định này được đưa ra sau khi Tổng thống Argentina Javier Milei có chuyến thăm Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump. Cộng hưởng với chính sách của ông Donald Trump, người đã rút Mỹ khỏi Hiệp định Paris và phản đối các đề xuất thuế đánh vào người giàu, Argentina đã tìm cách loại bỏ việc đề cập đến việc đánh thuế người giàu khỏi thông cáo cuối cùng của Hội nghị G20.

Động thái này cho thấy sự chia rẽ rõ rệt giữa các quốc gia phát triển và các quốc gia đang phát triển, khiến cho việc xây dựng một cơ chế thuế công bằng trên toàn cầu trở nên vô cùng phức tạp.

Mặc dù có những khó khăn trong việc đạt được đồng thuận, Tổng Thư ký António Guterres và Tổng thống Lula da Silva đã tái khẳng định tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác quốc tế trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu và giải quyết các vấn đề xã hội như đói nghèo và bất bình đẳng.

Cả hai lãnh đạo đều nhấn mạnh rằng, để giải quyết các vấn đề toàn cầu này, không thể chỉ có một quốc gia hay một nhóm quốc gia hành động đơn lẻ. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia, các tổ chức quốc tế và các tổ chức phi chính phủ. Một trong những giải pháp mà Tổng thống Lula da Silva đề xuất là việc tăng cường các sáng kiến phát triển bền vững, trong đó ưu tiên thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và giảm thiểu tác động môi trường từ các ngành công nghiệp.

Ông cho rằng, các quốc gia G20 phải đóng vai trò tiên phong trong việc chuyển đổi này, với cam kết đạt được mục tiêu không phát thải carbon trong sản xuất điện vào năm 2035. Đây là một mục tiêu đầy tham vọng, nhưng nếu được thực hiện, sẽ là một bước tiến lớn trong việc bảo vệ hành tinh khỏi những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Dù các cam kết đã được đưa ra, nhưng những khó khăn về chính trị và địa chính trị vẫn là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả của Hội nghị G20.

Cuộc xung đột ở Ukraine, cuộc chiến tại Gaza và sự bất ổn tại nhiều khu vực khác trên thế giới đã tạo ra sự chia rẽ trong G20. Các quốc gia như Mỹ, Nga, Trung Quốc và một số quốc gia khác đang có những lập trường đối đầu gay gắt, khiến cho việc xây dựng các chính sách hợp tác trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Một ví dụ rõ ràng là việc ông Donald Trump, khi trở lại nắm quyền, có thể sẽ rút Washington khỏi Hiệp định Paris một lần nữa, điều này sẽ gây tổn hại lớn đến những nỗ lực toàn cầu trong việc chống biến đổi khí hậu.

Hội nghị Thượng đỉnh G20 2024 tại Rio de Janeiro không chỉ là một cơ hội để các nhà lãnh đạo thảo luận về các vấn đề kinh tế mà còn là một thời điểm quan trọng để đưa ra những quyết định chiến lược về phát triển bền vững và chống biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, các bất đồng về tài chính khí hậu, thuế người giàu, và những chia rẽ địa chính trị đã tạo ra những rào cản lớn đối với việc đạt được sự đồng thuận.

Dù vậy, cam kết mạnh mẽ từ các quốc gia G20, đặc biệt là trong việc thúc đẩy chuyển đổi năng lượng sạch, cải cách tài chính quốc tế và giải quyết vấn đề bất bình đẳng, vẫn mang lại hy vọng về một tương lai bền vững. Dưới áp lực của những thách thức toàn cầu, G20 cần phải vượt qua những rào cản này, đồng lòng hành động để bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển bền vững và giảm thiểu sự bất bình đẳng xã hội. Một thế giới công bằng và bền vững chỉ có thể được xây dựng thông qua sự hợp tác toàn cầu và hội nghị lần này có thể là một bước ngoặt quan trọng trong hành trình đó.