Dùng điện thoại di động cũ theo dõi lâm tặc

• Canada từ chối chia sẻ thông tin về thiết bị của CFO Huawei với FBI
• Israel bị cáo buộc cài thiết bị do thám Nhà trắng
• Sắp có thiết bị thu năng lượng từ đêm tối

Đến thăm một khu bảo tồn vượn ở Indonesia vào mùa hè năm 2011, Topher White đã bị tấn công bởi âm thanh của rừng mưa nhiệt đới. Tiếng chim hót líu lo. Tiếng vo ve của côn trùng. Tiếng khỉ kêu. Nhưng điều mà kỹ sư người Mỹ không thể nghe thấy là tiếng gầm của cưa máy và tiếng ồn của những người khai thác gỗ bất hợp pháp mà anh biết là không ngừng xé cây và gây nguy hiểm cho môi trường sống tự nhiên của vượn.

Điều này gợi lên một ý tưởng: Điều gì sẽ xảy ra nếu anh có thể sửa đổi điện thoại di động cũ và tạo ra một thiết bị có thể lắng nghe âm thanh hủy diệt - và ngay lập tức cảnh báo cho các kiểm lâm viên đến vị trí?

Một năm sau, White trở lại rừng nhiệt đới Indonesia để thử nghiệm sự sáng tạo của mình. Không chỉ thiết bị của anh hoạt động tốt, mà nhóm của anh đã tìm thấy một nhóm người đăng nhập bất hợp pháp trong vòng dưới 48 giờ. 

Thông qua tổ chức phi lợi nhuận Rainforest Connection của mình, White đã "đóng gói" lại điện thoại thông minh Android cũ vào một hộp nhựa tái chế có gắn thêm micro, bộ pin và tấm pin mặt trời. Các thiết bị đã hoàn thành trông giống như những bông hoa cơ học và được gắn chặt vào thân những cây thường cao tới 45,72 mét. 

Các điện thoại được nâng cấp sử dụng các mạng điện thoại di động hiện có mà White cho biết có sẵn ngay cả trong rừng sâu. "Thiết bị" ghi lại âm thanh 24 giờ một ngày từ cách xa một dặm và sau đó "chúng tôi có thể gửi thông báo theo thời gian thực qua mạng điện thoại di động tới người dân địa phương" - White giải thích. 

Khi các kiểm lâm viên nhận được cảnh báo, họ có thể xác định xem hoạt động này có đáng ngờ hay không dựa trên vị trí được báo cáo. Rainforest Connection hiện có hơn 150 thiết bị hoạt động được sử dụng bởi các đối tác địa phương để bảo vệ các khu vực rừng nhiệt đới ở 5 quốc gia - bao gồm Peru, Cameroon và Brazil... 

Việc phát hiện khai thác gỗ bất hợp pháp thường dựa vào các cuộc khảo sát trên không hoặc các vệ tinh - có thể mất vài ngày hoặc vài tuần để cảnh báo các kiểm lâm viên về sự việc. Rainforest Connection cho biết điện thoại của họ là sự thay thế nhanh hơn và rẻ hơn.

Các thiết bị của Rainforest Connection trên cây.

Rừng là nơi cư trú của 80% các loài sống trên đất liền của thế giới, hơn 1 tỷ người sống phụ thuộc nó và cây rừng có thể giúp giảm thiểu biến đổi khí hậu bằng cách hấp thụ carbon dioxide. Nhưng WWF ước tính rằng chúng ta đang mất hơn 7 triệu hecta rừng mỗi năm - tương đương với 27 sân bóng đá mỗi phút. Liên Hiệp Quốc (LHQ) ước tính rằng khoảng 11% lượng khí thải carbon toàn cầu là hậu quả của nạn phá rừng và suy thoái rừng.

White bình luận: "Mỗi km vuông rừng bị phá tương đương với việc đưa 1.000 chiếc xe ra đường trong một năm. Giám sát hàng triệu km² rừng có lẽ là cách rẻ nhất để ngăn chặn biến đổi khí hậu". Nhưng gỗ bất hợp pháp tiếp tục sinh lợi. Một báo cáo từ LHQ và Interpol ước tính thương mại gỗ bất hợp pháp toàn cầu có giá trị từ 30 tỷ đến 100 tỷ USD mỗi năm. 

Phá rừng thường bắt đầu bằng việc bán gỗ, nhưng cũng bao gồm phá rừng để canh tác và nhà ở. White giải thích: "Lợi nhuận cao đến mức họ sẽ cắt những con đường xuyên qua rừng để khai thác gỗ giá cao và những con đường đó trở thành cửa ngõ cho nạn phá rừng nhiều hơn nữa. Nếu bạn có thể ngăn chặn sự hình thành các con đường như thế này, bạn có thể ngăn chặn nạn phá rừng toàn diện".

Thay vì hợp tác với các chính phủ, Rainforest Connection cho biết họ hợp tác với các tổ chức phi lợi nhuận, bộ lạc và cộng đồng địa phương khác. Theo Sáng kiến Quyền và Tài nguyên (RRI) - một liên minh toàn cầu hoạt động vì quyền của người bản địa - người dân bản địa quản lý ít nhất một phần năm lượng carbon được tìm thấy trong các khu rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Tuy nhiên, bảo vệ rừng có thể nguy hiểm. 

White nói: "Đó là một điều rất đáng sợ cho người bản địa. Ở châu Phi và châu Mỹ La tinh, đây là những hoạt động đem về lợi nhuận cực lớn trên thị trường chợ đen, vì vậy bạo lực không phải là hiếm". Bên cạnh việc ngăn chặn việc khai thác gỗ bất hợp pháp, tổ chức phi chính phủ đang làm việc với dự án gọi là "âm sinh học" - tạo ra một thư viện kỹ thuật số dữ liệu âm mà họ hy vọng sẽ được sử dụng để bảo tồn rừng. 

White cho biết: "Cho đến nay, chúng tôi đã thu thập được hơn 100 năm âm thanh liên tục tại tất cả những nơi hoang dã tuyệt vời này. Chúng tôi chưa từng nghiên cứu sâu rộng về vấn đề này. Âm sinh học thực sự là một cuộc cách mạng có ý nghĩa giống như phát minh ra kính hiển vi, khi liên quan đến sinh thái và tự nhiên".