1. Khi được hỏi, lúc đó anh nghĩ gì? Đồng chí Nguyễn Đức Thuận nói rằng "chẳng nghĩ gì cả. Vì thú thực… chẳng kịp nghĩ gì. Chỉ biết rằng, nếu mình không bắt được đối tượng thì đối tượng chạy mất dù rằng lúc đó, dốc thẳng đứng, nhìn sang bên cạnh là vực sâu. Đời đánh án ma túy, có những thời điểm buộc mình phải lựa chọn như thế".
Câu chuyện bắt đầu từ kỷ niệm lần theo dấu vết của 3 bánh heroin ở Mường Khương, một huyện biên giới của tỉnh Lào Cai vào tháng 3 năm ngoái, rồi cứ thế anh bỏ cái vỏ ngại ngần ban đầu, bắt đầu cởi mở và kể những câu chuyện bên lề đời đánh án của mình và đồng đội.
Còn nhớ thời điểm cuối năm 2015, lực lượng CSĐT tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Lào Cai "ghi điểm" một cách đầy ấn tượng sau khi triệt phá thành công vụ án 97 bánh heroin. Tuy nhiên, những số liệu bề nổi mà báo chí đăng tải cũng như báo cáo mà lực lượng trình ra, cũng chỉ là một con số kết luận mang tính bề mặt như bắt giữ được 8 đối tượng, thu giữ được 97 bánh heroin, 3 xe ô-tô bán tải hiệu Toyota cùng các tang vật vụ án.
Hết. Không có gì thêm. Nếu không "khơi" ra để Thiếu tá Nguyễn Đức Thuận kể, có lẽ ít ai biết được rằng, 97 ấy là một con số đầy thân phận. Những câu chuyện ngoài hồ sơ ấy gắn liền với bao nhiêu con người, bao nhiêu chiến lược, bao nhiêu vất vả mà trong đó có mồ hôi, công sức và cả niềm vui khi phá được vụ án.
Dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo đơn vị, Thiếu tá Nguyễn Đức Thuận là người tham gia trực tiếp chuyên án này. Bằng các biện pháp nghiệp vụ và công tác điều tra cơ bản, cơ quan Công an đã nhanh chóng xác định được đường dây vận chuyển ma túy với khối lượng lớn từ nước ngoài về do đối tượng Vừ A Dơ (43 tuổi, dân tộc Mông, nơi ở: Xã Na ư, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên) cầm đầu.
Ngặt một nỗi, hai tỉnh Lào Cai - Điện Biên lại là địa bàn của những "cung đường ma xó" nối liền từ Việt Nam sang Lào. Các đối tượng lại đi theo lối mòn trong rừng nhằm tránh sự chú ý của cơ quan chức năng nên đội trinh sát nhận lệnh, tỏa đi các hướng, đấu tranh với từng "chân rết" của vụ án.
Nếu Lào Cai là địa phận "ruột" thì Điện Biên lại là một địa bàn khó nhằn, đi lại vô cùng khó khăn. Chưa kể, nhóm đối tượng toàn anh em bạn bè, thân tộc với nhau, ở cùng một bản và cấu kết thành một vòng khép kín.
 |
| Đường dây ma túy lớn do Công an tỉnh Lào Cai triệt phá. |
Đồng chí Thuận nhớ lại: "Từ nhà đối tượng Vừ A Dơ ra thành phố Điện Biên chỉ 40- 50km đường bộ nhưng chúng không đi đường đó. Đối tượng mang ma túy từ Lào về bản cất giấu; sau đó, men theo đường rừng rồi mới đưa ra thành phố tiêu thụ. Các chiến sỹ chủ yếu bám rừng để nhận diện đường đi của đối tượng.
Cũng may, "đánh án lâu ngày thành thói quen", bánh mì, lương khô và nước uống đã được chuẩn bị từ trước. Có những đêm, anh em ngủ ngay trên rừng. Mưa cũng phải chịu thôi. Biết sao giờ? Các chuyên án có phải ngày một ngày hai đâu. Mà mưa thì sá gì? Thậm chí, đủ 4 mùa trong một chuyên án ấy chứ. Lúc mưa, lúc gió, lúc lạnh, lúc nóng… có cả".
Nói tiếp về vụ án do Vừ A Dơ cầm đầu, không thể không kể đến 2 bọc heroin được "gia cố" bởi những đối tượng tinh vi, ma mãnh. Mặc dù biết chắc chắn là ma túy có trên xe ô-tô của y và đồng bọn; tuy nhiên, cơ quan Công an lúc đầu không sao tìm thấy được. Đối tượng lại một mực không khai nhận. Cuối cùng, phải nhờ tới một thợ sửa xe, nhờ họ tìm.
"Thợ sửa xe đến kiểm tra xe, tháo hết tất cả các bộ phận của xe... mặt đối tượng không biến sắc, cho tới khi thợ sửa xe đụng tới bình xăng". Hóa ra, ma túy cất trong… bình xăng. Nếu ở bình xăng thứ nhất, đối tượng gia cố lại bánh heroin rồi thả trôi lềnh bềnh trong bình xăng thì ở bình thứ 2, bình xăng được chia làm 2 phần, phần đựng xăng, phần đựng ma túy.
Hiện vụ án đã có kết luận điều tra của lực lượng Công an tỉnh và sẽ được đưa ra xét xử trong thời gian tới.
Người viết bài này hỏi Thiếu tá Nguyễn Đức Thuận, hơn 2 tháng "lăn, lê, bò, trườn…" đủ cả, giờ đây vụ án kết thúc rồi, liệu có chút gì trống vắng không? Anh cười, nhớ mỗi bản mặt của Vừ A Dơ. Với anh, đó là một khuôn mặt kỳ lạ, gặp một lần thì khó quên bởi khuôn mặt ấy vừa béo, vừa to, vừa phệ, vừa phình ra một cách đặc biệt. Khuôn mặt của những người theo Phật nhưng không phải chính đạo.
Tháng 3 năm nay, từ công tác nghiệp vụ cơ bản, điều tra cơ bản, phát hiện ra đường dây vận chuyển, mua bán trái phép ma túy xuyên quốc gia. Các đối tượng là người dân tộc Mông (trú tại huyện Mường Khương và huyện Si Ma Cai của tỉnh Lào Cai) có quan hệ thân tộc với các đối tượng người Trung Quốc, móc nối với các đối tượng là người dân tộc Mông ở tỉnh Điện Biên và nước bạn Lào để vận chuyển, mua bán trái phép ma túy với số lượng lớn.
Xác định tính chất đăc biệt nguy hiểm, địa bàn hoạt động rộng, liên tỉnh, xuyên quốc gia, Thiếu tá Nguyễn Đức Thuận chủ động báo cáo, tham mưu cho lãnh đạo đơn vị, xác lập chuyên án để đấu tranh triệt phá. Anh được giao phụ trách một tổ trinh sát với nhiệm vụ tiếp cận, nắm bắt phương thức, thủ đoạn của các đối tượng.
Sau nhiều ngày đêm bám bản, trèo đèo, lội suối, lấy rừng làm nhà, lấy lá cây làm chiếu, tổ trinh sát xác minh được những đối tượng đầu tiên của vụ án gồm Sùng Seo Sếnh, Hàng Thị Sỉ, Thào A Chư, Thào A Dìa, Sùng A Nếnh, Giàng A Phình.
Sau một quá trình tìm hiểu đường đi nước bước của các đối tượng, vào giữa tháng 5, nhận được tin báo các đối tượng vận chuyển một chuyến "hàng" lớn, Thiếu tá Nguyễn Đức Thuận đề xuất và xây dựng kế hoạch phá án, bắt giữ đối tượng, thu giữ vật chứng, không để đối tượng chạy thoát, tiêu hủy chứng cứ.
 |
| Thiếu tá Nguyễn Đức Thuận, Công an tỉnh Lào Cai. |
2. Tổng kết chuyên án ban đầu đã bắt được 4 đối tượng, thu giữ 5 bánh heroin và nhiều vật chứng liên quan. Vụ án vẫn được điều tra mở rộng, thu thập và củng cố tài liệu, chứng cứ để bắt giữ các đối tượng còn lại trong đường dây phạm tội.
Gắn bó với các án về ma túy từ năm 2000 nhưng năm 2004, Thiếu tá Nguyễn Đức Thuận mới về công tác ở Phòng CSĐT tội phạm về ma túy này. Anh "đóng đinh" ở đó đến nay hơn 10 năm.
Ban đầu, anh về đây là sự phân công của tổ chức nhưng trong quá trình làm, càng làm càng thấy mình về đúng nơi thuộc về. Năm 2015, anh từng được nhận bằng khen của Bộ Công an vì đã có thành tích xuất sắc trong đấu tranh phòng chống tội phạm, góp phần giữ gìn an ninh chính trị và trật tự xã hội.
 |
| Giám định ma túy của Công an tỉnh Lào Cai. |
Mỗi lần phá xong án, là một lần cảm thấy nhẹ lòng thêm. Cũng có đôi lúc, công việc không suôn sẻ, buồn một chút rồi thôi. Cuộc sống cứ thế mà trôi qua với những lần đi đánh án có đủ 4 mùa.
Giờ đây, ngồi hồi tưởng lại từng bức chân dung tội phạm đã đi qua cuộc đời mình, có kẻ nhớ, có kẻ đã lãng quên rồi. Nhưng những bức chân dung quên quên nhớ nhớ ấy, có khi còn nhiều hơn cả những khuôn mặt bình thường mà anh đối diện trong đời.
Kết thúc cuộc nói chuyện, tôi ngỏ ý xin anh vài tấm ảnh làm minh họa cho bài viết. Anh nói rằng, từ trước giờ, có mấy khi chụp ảnh đâu. Anh hay đồng đội anh cũng thế.
Làm việc cùng nhau có khi vài chục năm nhưng một tấm ảnh tập thể có mặt của tất cả mọi người cũng không có. Đời đánh án ma túy là vậy. Chỉ đông đủ trên trận chiến lớn vì những hạnh phúc nhỏ và bình yên nhỏ đến xao lòng.
Anh bảo, anh sẽ nhờ người chụp và gửi qua địa chỉ email cho tôi sau. Để chắc chắn, tôi cầm máy bấm nhanh một kiểu lưu giữ cho riêng mình. Mấy hôm sau, tôi nhận được một bức ảnh "tự sướng" của anh giữa đất trời Lào Cai. Đó là bức ảnh của một người không có kinh nghiệm "tự sướng" nên trông gượng gạo, căng thẳng nhưng có phần mộc mạc. Có lẽ đây là lần đầu tiên, Thiếu tá Nguyễn Đức Thuận tự chụp mình.
