Đột phá trong công tác quản lý nhà nước về cai nghiện và sau cai nghiện ma túy

Ngày 21/2/2025, Bộ Công an ban hành Quyết định số 984/QĐ-BCA-C04  phê duyệt Đề án  "Tiếp nhận nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy từ Bộ Lao động, Thương binh và xã hội (LĐ, TB &XH) về Bộ Công an". Trên cơ sở nội dung Đề án, Công an các đơn vị, địa phương đã tổ chức tiếp nhận nhiệm vụ quản lý nhà  nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy từ ngành LĐ, TB &XH, đến nay đã đạt được những kết quả tích cực sau một tháng triển khai (tính đến cuối tháng 3/2025).

Thực hiện phương án sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chức năng quản lý nhà nước về cai nghiện ma tuý và quản lý sau cai nghiện ma tuý được chuyển từ Bộ LĐ, TB&XH về Bộ Công an, về chức năng quản lý nhà nước: Ở cấp bộ, giao Cục CSĐT tội phạm về ma tuý; ở cấp tỉnh, giao Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý Công an các địa phương. Về nhân sự tại địa phương, tiếp nhận một số nhân sự đang công tác trực tiếp tại cơ sở cai nghiện ma tuý; không tiếp nhận các cán bộ, công chức, viên chức công tác tại các Sở LĐ,TB&XH và Phòng LĐ, TB&XH cấp huyện...

Ngay sau khi Quyết định có hiệu lực, Bộ Công an đã thể hiện sự chỉ đạo sát sao và quyết liệt từ cấp Trung ương đến địa phương. Hội nghị trực tuyến ngày 26/2/2025 vừa qua tại Hà Nội do Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị,  Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì với UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã cho thấy sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động.

Quyết định về việc UBND các địa phương tiếp tục chi trả lương và các chế độ chính sách hiện tại cho lực lượng thực hiện công tác cai nghiện ma túy đến hết ngày 31/5/2025 cũng đã đảm bảo sự ổn định ban đầu về mặt nhân sự và quyền lợi cho cán bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển giao. 

Bên cạnh đó, việc chủ động tham mưu lãnh đạo Bộ báo cáo Chính phủ về đề xuất nguồn kinh phí hỗ trợ công tác cai nghiện ma túy và cho cán bộ, công chức làm công tác này cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt tài chính, một yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động hiệu quả và bền vững trong tương lai. 

Một điểm sáng quan trọng trong tháng đầu tiên triển khai là sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Công an với Viện KSND tối cao và TAND tối cao để ban hành Thông tư liên tịch số 03 ngày 01/03/2025. Thông tư này quy định về xử lý một số vấn đề liên quan đến áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc và biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi khi sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước. Sự thống nhất trong quy trình pháp lý liên quan đến đối tượng người nghiện trẻ tuổi không chỉ đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật mà còn thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến việc bảo vệ và giáo dục thế hệ tương lai. 

Song song với đó, việc ban hành Hướng dẫn số 13 ngày 01/3/2025 về việc đưa đối tượng vào cơ sở cai nghiện ma túy sau khi có Quyết định đã có hiệu lực pháp luật của TAND và việc ban hành Quy trình cai nghiện ma túy và Nội quy, quy chế trong các cơ sở cai nghiện ma túy đã tạo ra một hành lang pháp lý và nghiệp vụ rõ ràng, minh bạch và thống nhất. Điều này không chỉ giúp chuẩn hóa hoạt động của các cơ sở cai nghiện mà còn đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của cả người cai nghiện và cán bộ quản lý. 

Về mặt tổ chức lực lượng, tính đến ngày 25/3/2025, Công an các địa phương đã nhanh chóng bố trí 1.535 cán bộ Công an đảm nhận các vị trí chủ chốt và thực hiện nhiệm vụ trong các cơ sở cai nghiện ma túy. Sự tham gia của lực lượng Công an với nghiệp vụ chuyên môn về ANTT được kỳ vọng sẽ tăng cường kỷ luật, đảm bảo an toàn cho cả người cai nghiện và cán bộ, đồng thời ngăn chặn hiệu quả các hành vi vi phạm pháp luật trong các cơ sở.

Bên cạnh đó, việc tiếp nhận 5.478 viên chức, người lao động tiếp tục làm việc tại các cơ sở cai nghiện ma túy cho thấy sự trân trọng kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn của lực lượng hiện có, tạo điều kiện cho sự phối hợp và chuyển giao kiến thức giữa lực lượng mới và cũ. 

Tình hình tiếp nhận và quản lý người cai nghiện trong tháng đầu tiên cũng cho thấy sự ổn định trong quá trình chuyển giao. Tổng số người nghiện đang được quản lý tại các cơ sở là 50.029 người (trong đó 45.510 người cai nghiện bắt buộc và 4.519 người cai nghiện tự nguyện). Đáng chú ý, đã có 2.160 người nghiện được tiếp nhận mới từ ngày 01/3/2025 dưới sự quản lý của Bộ Công an, cho thấy công tác này vẫn được duy trì và tiếp tục triển khai một cách nghiêm túc. 

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực ban đầu, quá trình thực hiện cũng có những khó khăn và thách thức trong giai đoạn đầu chuyển giao và những nội dung nêu trên hiện nay đang được khẩn trương tháo gỡ nhằm đảm bảo công việc vẫn thông suốt, không bị gián đoạn và đạt hiệu quả cao trong thực tiễn.

Nhìn chung, sau một tháng Bộ Công an tiếp nhận quản lý cơ sở cai nghiện ma túy, những kết quả bước đầu cho thấy sự triển khai đồng bộ, quyết liệt và có trách nhiệm từ cấp Trung ương đến địa phương. Việc ban hành các văn bản pháp lý quan trọng, việc bố trí lực lượng Công an và tiếp tục sử dụng lực lượng hiện có, cũng như công tác tiếp nhận người nghiện diễn ra ổn định ; đồng thời nêu ra các giải pháp hiệu quả trong thời gian tới cũng mang lại những kết quả tích cực. 

Việc chuyển giao quản lý nhà  nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện cho Bộ Công an là một bước đi chiến lược, kỳ vọng sẽ mang lại những chuyển biến tích cực trong việc nâng cao hiệu quả công tác này. Sự tăng cường an ninh, kỷ luật, trật tự, cùng với việc áp dụng các phương pháp quản lý chuyên nghiệp của lực lượng Công an, hứa hẹn sẽ tạo ra một môi trường cai nghiện an toàn và hiệu quả hơn.

Để đạt được những thành công bền vững, thời gian tới bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường đào tạo chuyên môn và đẩy mạnh sự phối hợp liên ngành cũng như với cộng đồng... Bộ Công an cũng sẽ có những giải pháp triển khai nhằm thực hiện công tác quản lý cai nghiện và sau cai nghiện hiệu quả hơn.

Một tháng qua chỉ là một khoảng thời gian ngắn nhưng đã bước đầu đánh giá toàn diện hiệu quả của một sự thay đổi lớn. Tuy nhiên, những động thái tích cực ban đầu cho thấy hướng đi đúng đắn và sự quyết tâm cao của Bộ Công an trong việc đảm nhận nhiệm vụ quan trọng này. Với sự nỗ lực không ngừng nghỉ và sự chung tay của các cấp, các ngành và toàn xã hội, công tác quản lý cai nghiện về ma túy và sau cai nghiện ma túy dưới sự quản lý của Bộ Công an được kỳ vọng sẽ đạt được những kết quả tích cực, góp phần xây dựng một xã hội an toàn, lành mạnh và giảm thiểu những hệ lụy do tệ nạn ma túy gây ra.