Dòng hải lưu điều tiết khí hậu trái đất suy yếu nhất trong 1.600 năm

Mới đây, một nghiên cứu đăng trên tạp chí khí hậu Environmental Research Letters, được The Guardian dẫn lại cảnh báo, dòng hải lưu Đại Tây Dương (AMOC) – hệ thống điều tiết nhiệt quan trọng duy trì sự ổn định khí hậu toàn cầu, đang yếu đi ở mức chưa từng có trong vòng 1.600 năm. Các nhà khoa học lo ngại, nếu xu hướng này tiếp diễn, AMOC có thể ngừng hoạt động ngay trong thế kỷ XXI.

Theo Giáo sư Stefan Rahmstorf thuộc Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (Đức), một thành viên nhóm nghiên cứu, nguy cơ AMOC ngừng hoạt động lên tới 70% trong kịch bản phát thải cao. Với mức phát thải trung bình, tỷ lệ này khoảng 37%, và ngay cả trong kịch bản thấp, nguy cơ vẫn ở mức 25% – con số cao hơn nhiều so với những ước tính trước đây.

AMOC được ví như một “băng chuyền khổng lồ”, đưa nước ấm từ vùng nhiệt đới lên phía Bắc rồi trả lại dòng nước lạnh sâu về phương Nam, qua đó điều hòa khí hậu toàn cầu. Nhưng quá trình tan chảy nhanh chóng của băng ở Greenland, kết hợp với lượng mưa gia tăng, đang bơm thêm nước ngọt vào Bắc Đại Tây Dương. Điều này làm giảm độ mặn, khiến nước nhẹ hơn và khó chìm xuống đáy, từ đó làm chậm chu trình tuần hoàn. Vòng lặp này tự khuếch đại và có thể đẩy AMOC tới “điểm bùng phát” vào khoảng giữa thế kỷ.

Dòng hải lưu điều tiết khí hậu trái đất hoạt động yếu nhất trong 1.600 năm -0
Ảnh minh hoạ. Nguồn: PA

Các chuyên gia cảnh báo rằng sự ngừng hoạt động của AMOC sẽ dẫn đến những biến động sâu rộng. Mùa đông ở châu Âu có thể trở nên khắc nghiệt hơn, trong khi mùa hè khô hạn kéo dài. Ở vùng nhiệt đới, lượng mưa bị rối loạn sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới sản xuất nông nghiệp ở châu Phi, Nam Mỹ và châu Á. Ngoài ra, mực nước biển dọc bờ Đông nước Mỹ có thể dâng thêm khoảng 50 cm, vượt xa nhiều dự báo hiện nay.

“Điểm tới hạn của AMOC có thể xảy ra ngay trong 10–20 năm tới. Đây không còn là rủi ro nhỏ mà là một viễn cảnh đáng báo động”, Giáo sư Rahmstorf nhấn mạnh, đồng thời cho rằng việc cắt giảm khí thải toàn cầu càng sớm càng tốt là biện pháp duy nhất để làm chậm lại quá trình này.

Một số chuyên gia độc lập đánh giá kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa lớn, song cũng kêu gọi thận trọng. Tiến sĩ Aixue Hu tại Trung tâm Quốc gia về Nghiên cứu Khí quyển NSF (Mỹ) nhận định rằng các mô hình hiện tại còn thiếu dữ liệu, cần thêm bằng chứng để xác định rõ thời điểm AMOC có thể ngừng hoạt động.

Trong khi đó, Tiến sĩ Jonathan Baker tại Trung tâm Met Office Hadley (Anh) cho rằng kịch bản tồi tệ nhất khó xảy ra trong thế kỷ này. Tuy vậy, ông khẳng định “đại dương đã và đang thay đổi”, và sự suy yếu của quá trình đối lưu ở Bắc Đại Tây Dương thực sự là một mối lo ngại cần theo dõi sát sao.

Bất chấp những khác biệt trong dự báo, hầu hết các nhà khoa học đồng thuận rằng AMOC đang suy yếu rõ rệt và tác động của nó sẽ không chỉ dừng ở lĩnh vực khí hậu. Biến động này có thể ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng lương thực, an ninh năng lượng và ổn định kinh tế toàn cầu.

Điều đó đồng nghĩa, thế giới cần có chiến lược ứng phó ở cả hai hướng là cắt giảm mạnh khí thải nhà kính và tăng cường đầu tư vào hệ thống quan trắc đại dương để theo dõi AMOC. Bởi ngay cả khi chưa thể xác định chính xác “ngày sụp đổ”, sự chuẩn bị sớm vẫn giúp nhân loại giảm thiểu rủi ro từ những cú sốc khí hậu không thể đảo ngược.

Kim Khánh

Các tin khác

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Hàng loạt dịch vụ cốt lõi của Microsoft như Outlook, Teams và Copilot đã gặp sự cố gián đoạn nghiêm trọng kéo dài từ Mỹ sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong ngày 13/11, khiến hoạt động của nhiều cơ quan chính phủ và tập đoàn lớn bị ảnh hưởng nặng nề.

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 12/11 đã đồng ý để các đại diện châu Âu tham gia vòng đàm phán hòa bình tiếp theo về Ukraine, theo lời đặc phái viên Mỹ. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga yêu cầu Washington phải làm rõ với các đồng minh châu Âu xem họ thực sự muốn "hòa bình hay chiến tranh" tại Ukraine.

Xả súng gần Nhà Trắng khiến nhiều người thương vong

Xả súng gần Nhà Trắng khiến nhiều người thương vong

Một kẻ đã nổ súng tại một phòng tập thể dục ở khu vực sầm uất của thủ đô Washington, D.C. (Mỹ) ngày 12/11 (giờ địa phương), khiến một người thiệt mạng và bốn người khác bị thương, trước khi cố thủ trong căn hộ riêng và tự sát.

CEO Nvidia bất ngờ từ chức

CEO Nvidia bất ngờ từ chức

Ông Jensen Huang đã từ chức Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia, có hiệu lực ngay lập tức, sau khi xuất hiện thông tin về mối quan hệ giữa ông và một người bị nghi là điệp viên Trung Quốc.

Đại sứ Nga tại Mỹ qua đời sau hơn một năm nhậm chức

Đại sứ Nga tại Mỹ qua đời sau hơn một năm nhậm chức

Trong thông báo chính thức, Bộ Ngoại giao Nga bày tỏ tiếc thương trước sự ra đi của Đại sứ Darchiev, đánh giá ông là một nhà ngoại giao xuất sắc, nhà lãnh đạo giàu kinh nghiệm và chuyên gia am hiểu sâu sắc các vấn đề liên quan đến Mỹ.

Italy: 300 trường học sơ tán khẩn cấp vì đe dọa đánh bom hàng loạt

Italy: 300 trường học sơ tán khẩn cấp vì đe dọa đánh bom hàng loạt

Ít nhất 300 trường học tại Italy đã buộc phải sơ tán trong ngày 11/11 sau khi đồng loạt nhận được cùng một thông điệp đe dọa đánh bom. Sự việc gây xáo trộn này xảy ra trong bối cảnh châu Âu đang ngày càng lo ngại về các mối đe dọa "chiến tranh hỗn hợp" nhắm vào nhiều cơ sở hạ tầng và dịch vụ dân sự.

Iran liệt Hải quân và Không quân Argentina vào danh sách tổ chức khủng bố

Iran liệt Hải quân và Không quân Argentina vào danh sách tổ chức khủng bố

Bộ Ngoại giao Iran ngày 11/11 thông báo Tehran đã chính thức liệt lực lượng Hải quân và Không quân của Argentina vào danh sách "các tổ chức khủng bố". Đây là động thái trả đũa trực tiếp sau khi Buenos Aires có quyết định tương tự đối với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hồi tháng 4 vừa qua.

Đức gây sức ép về viện trợ Ukraine, Slovakia phản đối

Đức gây sức ép về viện trợ Ukraine, Slovakia phản đối

Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát tín hiệu sẽ phủ quyết ngân sách EU nếu các quốc gia thành viên không đạt được thỏa thuận về viện trợ tài chính cho Ukraine, đồng thời cho rằng gánh nặng hỗ trợ hiện chủ yếu do một số ít quốc gia thành viên gánh vác.

Mỹ rút máy bay quân sự khỏi Anh

Mỹ rút máy bay quân sự khỏi Anh

Ngày 9/11, quân đội Mỹ đã sơ tán nhiều máy bay khỏi căn cứ không quân RAF Mildenhall tại Anh do lo ngại về một mối đe dọa an ninh được cho là có liên quan đến Iran.

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Bắt đầu từ tháng này, gã khổng lồ mạng xã hội Meta sẽ mở rộng quy mô toàn cầu cho công nghệ tự động ước tính độ tuổi. Động thái này được đưa ra sau hàng loạt thỏa thuận pháp lý trị giá hàng tỷ USD và những chỉ trích gay gắt về việc các nền tảng của hãng thất bại trong việc bảo vệ thanh thiếu niên khỏi những rủi ro trực tuyến.