Đớn đau và đắng nghét những cuộc tình kết thúc bằng lá ngón

Chiều sậm. Hoàng hôn đỏ ối hình như đang cố rót những tia nắng cuối cùng nhuộm hồng đỉnh Chua A Tăng đang dần chuyển sang màu lam. Thiếu tá Sình A Sỉnh dẫn tôi xuống nhà của gia đình ông Vàng A Nếnh ở bản Phá Khẩu, xã Phình Giàng, huyện Điện Biên Đông (Điện Biên). Căn nhà nhỏ tường được ghép bằng ván thưng nằm khuất nẻo dưới rặng cây mạnh thồ lộ um tùm ở cuối bản. Mùi hương trầm lẩn quất cùng tiếng khèn ai oán tiễn đưa người chết về với Giàng (trời) càng làm không khí thêm thê lương, ảm đạm.

Hôm qua, cô con gái út của ông Nếnh là Vàng Thị Nhìa bỗng dưng vào rừng ăn lá ngón tự vẫn. Đau lòng hơn khi Nhìa mù quáng tìm đến cái chết bởi vì lý do thất tình…

Vàng Thị Nhìa năm nay vừa tròn 17 mùa ban nở - cái tuổi rực rỡ, đằm thắm nhất của người con gái nhưng ở nhiều vùng rẻo cao Tây Bắc, tuổi đó đã được coi muộn chồng. Nạn tảo hôn ở vùng dân tộc trong đó có người Mông từ lâu phổ biến như một tập quán buồn. Nam thanh nữ tú 14 -15 tuổi bắt đầu tìm kiếm bạn tình, 16 - 17 là độ tuổi kết hôn phổ biến. Trong ánh mắt thất thần vừa trải qua nỗi đau cùng cực, ông Vàng A Nếnh khẽ khàng kể lại cho tôi và Thiếu tá Sỉnh nghe về bi kịch vừa giáng xuống gia đình ông… Năm ngoái Vàng Thị Nhìa đang học lớp 8 (vùng cao các em đi học muộn so với tuổi qui định) thì trong lớp lác đác “có người theo chồng bỏ cuộc chơi”. Nhìa cũng bỏ học về nhà, động cơ để em có quyết định này là do cuộc gặp gỡ định mệnh với một chàng trai khi vừa kết thúc học kỳ I.

Trong chuyến du xuân năm ấy, Nhìa cùng các bạn gái chơi trò ném pao cùng mấy thanh niên bản bên. Duyên số thế nào mà quả pao của Nhìa lại rơi đúng vào tay Vừ A Tho. Tho 18 tuổi, đẹp trai lắm, thổi kèn lá cũng rất tài. Tiếng kèn của Tho réo rắt giai điệu gọi bạn tình làm say đắm không chỉ Nhìa mà còn làm thổn thức trái tim bao cô gái khác.

Cũng từ hôm đó, tâm trạng của Nhìa như bị đánh cắp, em sống thu mình, hằng đêm vật vã, khắc khoải với nỗi nhớ nhung về hình bóng Vừ A Tho. Nhưng phận nữ nhi làm sao cô dám vượt qua ràng buộc và quan niệm lạc hậu để nói lời yêu với người trong mộng. Phụ nữ người Mông vốn kín đáo nên không ai biết Nhìa đang tuyệt vọng, vật vã vì một tình yêu đơn phương. Cô học hành sa sút sau đó bỏ học về nhà.

Và rồi một ngày kia Nhìa đã dùng lá ngón để tìm đến cái chết nhằm chấm dứt chuỗi ngày đớn đau và nỗi vô vọng về tình yêu chưa bao giờ có thực…

Không dùng lá ngón tìm đến cái chết vì một tình yêu đơn phương, Hờ Thị Chía, SN 1994, ở xã Háng Lìa lại quyên sinh bởi bị người tình phụ bạc. Năm 17 tuổi Chía yêu tha thiết cậu thanh niên Vừ Sáy H. ở xã Phì Nhừ, Điện Biên Đông, và cô khao khát một ngày nào đó sẽ được chàng hoàng tử của đại ngàn “cướp” về làm vợ.

Người Mông có phong tục “cướp vợ” (chàng trai khi cảm tình với một cô gái nào đó, nếu được nàng “bật đèn xanh” anh ta có thể tổ chức “bắt” đưa cô gái về nhà mình, sau đó mới mang lễ vật sang nhà gái xin cưới), có nghĩa là quyền chủ động trong tình yêu và hôn nhân xưa nay vẫn thuộc về nam giới.

Dù không “bắt” Chía về làm vợ, nhưng Vừ Sáy H. vẫn làm cô gái si tình, yếu đuối mê muội bởi những lời đường mật lịm ngọt. Một cô gái trẻ như Chía thì đâu có hiểu một gã phong tình như H. đang nghĩ gì, với cô chỉ được H. nhận lời yêu đã là đủ đầy. Cô ngụp lặn trong hạnh phúc với những giấc mơ rực rỡ về một ngày không xa hai người sẽ nên vợ nên chồng.

Nhưng “ngày vui ngắn chẳng tày gang”, sau Tết Nguyên đán khi những bông ban bắt đầu phủ trắng đỉnh Chua A Tăng, Vừ Sáy H. bất ngờ lấy vợ. Vợ của H. không phải ai khác chính là cô bạn cùng bản với Hờ Thị Chía. Nhát chém chí mạng vào tình yêu và niềm tin ở ngay cái tuổi chập chững vào đời khiến Hờ Thị Chía gục ngã. Trái tim yếu đuối của người con gái vừa được yêu đã bị phụ bạc khiến cô ốm liệt giường. Và rồi hôm 12/2, khi bố mẹ đi nương, Hờ Thị Chía tìm vào rừng ăn lá ngón tự tử…

Đôi bạn trẻ Lường Thị Thưởng, 17 tuổi và Cà Văn Quân, 21 tuổi, dân tộc Thái từng có một câu chuyện tình đẹp như Romeo và Juliet nơi rừng xanh núi thẳm trước khi họ dùng lá ngón tự kết liễu cuộc đời trong đau thương và nước mắt.

Thưởng nhà ở bản Him Lam 1, phường Him Lam; Quân ở bản Tà Lènh, phường Noong Bua, TP Điện Biên Phủ. Quân quen Thưởng trong một buổi giao lưu văn nghệ. Trái tim của họ run rẩy tìm đến nhau rồi rung lên cùng một nhịp đập trong những đêm xoè mê đắm giữa men say ngất ngây của rượu cần. Nhưng tấn bi kịch bắt đầu manh nha xuất hiện, tình yêu của đôi bạn trẻ không được gia đình ủng hộ.

Theo như mọi người kể lại thì gia đình Quân ngăn cản vì cả hai còn trẻ, muốn có công ăn việc làm ổn định để giúp đỡ bố mẹ rồi mới tính chuyện hạnh phúc trăm năm. Nhiều người cho biết nguyên nhân sâu xa còn do bố Quân là ông Cà Văn Ón có cái nhìn thiếu thiện cảm về bạn gái của con trai vì Thưởng thường xuyên tham gia đội xoè biểu diễn phục vụ khách Tây ở khách sạn TP Điện Biên Phủ?! Lửa tình đang rừng rực bỗng nhiên lại bị giội nước lạnh làm đôi bạn trẻ “sống mà tim như đã chết”.

Quân nhiều lần tâm sự với bạn về sự chán chường, bi quan trong cuộc sống với mấy cậu bạn thân. Cứ tưởng chỉ là câu nói đùa và đám bạn trai vô tâm cũng quên ngay sau đó nhưng rồi ba hôm sau, một số người đi làm nương sớm hốt hoảng phát hiện xác một đôi nam nữ nằm chết bên nhau ở bìa rừng gần con dốc Tả Lùng. Đó chính là Cà Văn Quân và Lường Thị Thưởng, bên cạnh họ vẫn còn một chai rượu 0,65l uống dở, một chiếc khăn piêu. Tử thi còn nguyên vẹn, miệng 2 người còn vương lại vài mẩu lá ngón đã nhai nát.

Trong lá thư tuyệt mệnh gửi gia đình, một lần nữa họ khẳng định dùng lá ngón tìm đến cái chết để bảo vệ tình yêu. Hai người xin gia đình hãy chôn cả hai ở bên cạnh nhau trên đỉnh Tà Lèng bốn mùa rì rào gió thổi…

Tình yêu là món quà quí nhất của tạo hoá ban cho con người. Tình yêu mang đến những hạnh phúc tột đỉnh nhưng cũng đem lại những bất hạnh khủng khiếp và nỗi đau dai dẳng nhất. Tình yêu thường khiến người ta cuồng si đến mê muội và mù quáng. Nếu bị thất tình hay phụ bạc các chàng trai cô gái hay có những hành vi dại dột, thậm chí là tìm đến cái chết nếu không tìm thấy lối thoát.

Ở miền ngược vấn đề này xem ra còn nghiêm trọng hơn khi nhận thức của nhiều người còn hạn chế, hủ tục và những quan niệm lạc hậu dễ đẩy người ta đến bờ vực của sự tuyệt vọng, ê chề nếu không kịp thời có sự sẻ chia, giúp đỡ. Đau xót hơn khi hầu hết các bạn trẻ tìm đến lá ngón đều còn rất trẻ, có người mới chập chững vào đời, trái tim chỉ rối nhịp một lần duy nhất rồi vĩnh viễn ngừng đập bởi hành vi dại dột tự kết liễu cuộc đời.

Ba câu chuyện tình có kết cục bi thảm ở trên chỉ là những điển hình nhất về sự cuồng si nhưng mù quáng trong tình yêu, hạn chế trong hiểu biết và nhận thức của nhiều bạn trẻ vùng cao.

Ở vùng cao cuộc sống còn nghèo, trẻ em lớn lên đơm hoa kết trái tự nhiên như cây cỏ trên rừng. Chính vì thiếu sự quan tâm, chăm sóc và thiếu kiến thức về giáo dục giới tính, tâm sinh lý tuổi mới lớn nên nhiều em không may dính lưới tình đã không nhận thức được hậu quả, dại dột tìm đến cái chết một cách tức tưởi, đau lòng.

Nhiều năm sống và làm việc tại địa bàn vùng cao, Bí thư Huyện uỷ Điện Biên Đông Đỗ Văn Ruẫn đúc kết về nguyên nhân của tệ nạn này: “Bà con dân tộc có tính tự ái rất cao nhưng do nhận thức và quan niệm nên nhiều khi cái chết vẫn được họ chọn để bảo vệ nhân phẩm và tự trọng. Các vụ tự sát do tình ái lẽ ra đều có thể ngăn chặn được nếu như gia đình và cộng đồng sát sao hơn với con cái”.

Thượng tá Nguyễn Văn Ninh, Phó trưởng Công an huyện Điện Biên Đông cho biết, cách đây chưa lâu Thường vụ Huyện uỷ, UBND huyện đã chỉ đạo các ngành chức năng xây dựng đề án phòng chống nạn tự tử bằng lá ngón trong vùng đồng bào dân tộc Mông. Có lẽ đây là địa phương duy nhất của toàn quốc có một đề án nghe có vẻ khác lạ nhưng lại có ý nghĩa và giá trị trong thực tiễn cuộc sống.

Trong khi chờ đề án đi vào hiện thực cuộc sống thì hơn tất cả, gia đình hãy là chỗ dựa tinh thần để mỗi bạn trẻ tìm được lời chia sẻ, động viên trước khi họ tìm đến loài cây độc...