Người thầy CAND, nhân tố trung tâm của quá trình đổi mới
Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã mở ra những cơ hội mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các học viện, trường CAND và đội ngũ nhà giáo CAND.
Nếu trước đây, việc trang bị kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ được xem là trọng tâm thì hiện nay, các học viện, trường CAND đang từng bước chuyển sang cách tiếp cận toàn diện hơn, chú trọng phát triển năng lực, tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng và giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn công tác, chiến đấu. Tinh thần đổi mới ấy được thể hiện trong việc rà soát, điều chỉnh nội dung, chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, liên ngành và sát với yêu cầu thực tiễn. Bên cạnh những kiến thức nghiệp vụ truyền thống, các nhà trường quan tâm cập nhật những lĩnh vực mới như an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, an ninh phi truyền thống và các công nghệ phục vụ công tác bảo đảm ANTT.
Hệ thống ngành, chuyên ngành đào tạo cũng tiếp tục được rà soát, bổ sung để đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng trong tình hình mới. Cùng với đó, phương pháp giảng dạy và kiểm tra, đánh giá từng bước được đổi mới theo hướng phát huy tính chủ động của người học, tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết tình huống thực tế. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa giáo trình, tài liệu giảng dạy, hồ sơ học tập và xây dựng nền tảng quản trị số đang mở ra những cách thức tổ chức dạy và học linh hoạt, hiệu quả hơn. Công tác tuyển sinh cũng từng bước được số hóa, hướng tới quy trình minh bạch, chuẩn hóa. Những thay đổi này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ nhà giáo. Bởi chương trình đào tạo dù được thiết kế tốt đến đâu, trang thiết bị có hiện đại đến đâu cũng khó phát huy hết hiệu quả nếu thiếu những người thầy có trình độ chuyên môn vững vàng, phương pháp sư phạm phù hợp và khả năng cập nhật những vấn đề mới của thực tiễn.
Theo số liệu từ Cục Đào tạo, hiện nay, lực lượng CAND có 2.641 nhà giáo, trong đó có 5 Giáo sư, 164 Phó Giáo sư, 21 Nhà giáo Nhân dân và 180 Nhà giáo Ưu tú. Đây là lực lượng có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và tâm huyết với sự nghiệp giáo dục, đào tạo, đóng góp quan trọng vào quá trình xây dựng lực lượng CAND.
Điều đáng nói, công việc của người thầy trong CAND có những yêu cầu rất riêng khi không chỉ truyền đạt kiến thức, hướng dẫn kỹ năng nghiệp vụ mà còn trực tiếp tham gia giáo dục, rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống và ý thức tổ chức kỷ luật cho học viên. Mỗi bài giảng, mỗi giờ thực hành, mỗi hoạt động giáo dục đều góp phần hình thành nhận thức, thái độ và cách ứng xử của người chiến sĩ Công an trong tương lai. Với đặc thù đó, người thầy CAND phải thực hiện đồng thời hai "vai": Trách nhiệm của nhà giáo và trách nhiệm của người chiến sĩ. Trên bục giảng, người thầy truyền thụ tri thức, hướng dẫn phương pháp tư duy và bồi dưỡng kỹ năng nghề nghiệp. Trong cuộc sống, người thầy phải là tấm gương về bản lĩnh chính trị, đạo đức, tác phong và tinh thần trách nhiệm để học viên noi theo.
Không chỉ làm tốt công tác giảng dạy, đội ngũ nhà giáo còn là lực lượng nòng cốt trong nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận CAND. Nhiều vấn đề mới trong công tác bảo vệ ANQG, đảm bảo TTATXH và đấu tranh phòng, chống tội phạm đòi hỏi phải được nghiên cứu, phân tích, luận giải để tìm ra những phương thức giải quyết phù hợp. Những kết quả nghiên cứu này không chỉ phục vụ công tác giảng dạy mà còn có thể trở thành cơ sở tham khảo cho hoạt động lãnh đạo, chỉ huy và thực tiễn công tác của lực lượng Công an.
Tạo đột phá về chất lượng, mở rộng cơ hội thu hút nhân tài
Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, toàn diện hơn đối với các cơ sở giáo dục, trong đó có các học viện, trường CAND. Để những chủ trương này đi vào thực tiễn, Đảng ủy Công an Trung ương đã ban hành Kế hoạch số 15-KH/ĐUCA với 8 nhóm nhiệm vụ, 33 nhiệm vụ trọng tâm và danh mục 30 nhiệm vụ cụ thể. Các nhiệm vụ được xác định theo hướng triển khai đồng bộ, từ đổi mới tuyển sinh, chương trình đào tạo, phát triển đội ngũ nhà giáo đến ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Trao đổi với PV Báo CAND, Trung tướng, TS Trần Minh Lệ, Cục trưởng Cục Đào tạo cho biết, trong các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục CAND, vấn đề xây dựng đội ngũ nhà giáo, đặc biệt là thu hút và giữ chân người giỏi, được xem là một trong những khâu có ý nghĩa chiến lược. Bởi muốn có những thế hệ học viên giỏi, trước hết phải có những người thầy giỏi; muốn đào tạo nhân lực chất lượng cao trong những lĩnh vực mới, nhà trường phải có khả năng tập hợp được những chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ có trình độ chuyên môn phù hợp.
Theo Trung tướng Trần Minh Lệ, để thu hút được người giỏi vào CAND, cần có những giải pháp thống nhất, đồng bộ từ công tác tuyển sinh đến tuyển dụng, sử dụng, thu hút và đãi ngộ cán bộ. Trong đó, công tác tuyển sinh cần tiếp tục được đổi mới theo hướng đánh giá toàn diện năng lực, kết hợp kết quả học tập với bài thi đánh giá riêng của Bộ Công an; từng bước bổ sung các tiêu chí về tư duy, năng lực số, ngoại ngữ và phẩm chất cá nhân để lựa chọn đúng người, đáp ứng yêu cầu đào tạo. Đây là hướng đi có ý nghĩa thiết thực, nhất là trong bối cảnh lực lượng CAND cần bổ sung nhân lực chất lượng cao ở các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đáp ứng yêu cầu đặt ra từ Nghị quyết số 57.
Việc thu hút nhân lực giỏi cũng cần gắn với hợp tác đào tạo quốc tế, chủ động phát hiện học sinh có năng khiếu nổi trội về công nghệ, ngoại ngữ để tạo nguồn từ sớm. Đối với những học viên có năng lực, nhà trường cần có lộ trình lựa chọn, bồi dưỡng và tạo điều kiện đi đào tạo ở nước ngoài, nhất là ở những lĩnh vực mũi nhọn. Quan trọng hơn, công tác tuyển sinh phải gắn với chương trình đào tạo, quy hoạch, bố trí và sử dụng cán bộ sau khi tốt nghiệp. Khi người có năng lực nhìn thấy cơ hội phát triển rõ ràng, được làm việc đúng chuyên môn và có điều kiện phát huy sở trường, họ sẽ có thêm động lực để gắn bó, cống hiến lâu dài.
Bên cạnh thu hút người giỏi vào lực lượng, việc xây dựng chính sách để giữ chân những nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục có năng lực tại các học viện, trường CAND cũng cần được quan tâm đúng mức. Chính sách thu hút nhân tài không chỉ dừng ở tiền lương mà cần được xây dựng thành một hệ thống các điều kiện bảo đảm, bao gồm phụ cấp đặc thù, ưu tiên về nhà ở công vụ, trang thiết bị và môi trường làm việc, điều kiện nghiên cứu hiện đại, cơ hội phát triển nghề nghiệp, chế độ tôn vinh và khen thưởng xứng đáng với đóng góp thực tế.
Đặc biệt, cần có cơ chế linh hoạt, phù hợp để thu hút, tuyển chọn chuyên gia, nhà khoa học và người có trình độ cao từ ngoài lực lượng CAND tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại các học viện, trường CAND. Với những lĩnh vực chuyên sâu như trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, dữ liệu lớn, bán dẫn hay công nghệ mới, việc huy động trí tuệ của các chuyên gia bên ngoài sẽ giúp nhà trường nhanh chóng bổ sung những kiến thức mà đội ngũ hiện có chưa thể đáp ứng đầy đủ. Đồng thời, cần tạo điều kiện để các nhà giáo trong lực lượng được giao lưu, hợp tác, nghiên cứu cùng các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và tổ chức khoa học trong nước, quốc tế.
Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường mối quan hệ giữa nhà trường với Công an các đơn vị, địa phương. Khi chương trình đào tạo gắn chặt hơn với thực tiễn công tác, chiến đấu và xây dựng lực lượng, nhà giáo có thêm cơ hội cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực nghề nghiệp; đồng thời, những cán bộ có kinh nghiệm thực tiễn cũng có điều kiện tham gia vào quá trình đào tạo, truyền đạt những bài học từ công việc cụ thể cho học viên. Đây cũng là cách tạo thêm sức hấp dẫn cho môi trường làm việc, giúp các nhà giáo thấy rõ giá trị và ý nghĩa từ những đóng góp của mình.