Đó là nhận định chung của các DN sau kỳ nghỉ Tết Tân Mão vừa qua. Số lao động không trở lại làm việc sau đợt nghỉ dài Tết Tân Mão là rất đáng báo động. Trong khi, một bộ phận lao động cũ không trở lại làm việc thì số lao động mới tới xin việc lại rất hạn chế.
Nguyên do của tình trạng thiếu hụt lao động sau Tết được các nhà quản lý đưa ra: Thứ nhất, là do thời gian gần đây, các DN, nhất là DN trong các KCN đều có sự phục hồi, tăng trưởng trở lại. Thêm vào đó, hầu hết những DN thời điểm suy giảm kinh tế do có những khó khăn đã cho một bộ phận lao động nghỉ việc dài ngày, nay gọi đi làm nhưng chỉ khoảng 70% trở lại làm việc, còn lại đi tìm việc mới. Thứ hai, do tiền lương của một số DN chưa đáp ứng nhu cầu cuộc sống của người lao động, trong khi giá cả lại biến động, leo thang từng ngày khiến công việc hiện tại không còn hấp dẫn đối với họ.
Thứ ba, do các cơ sở đào tạo nghề chưa đáp ứng được nhu cầu tuyển dụng của các DN, khiến DN tuyển dụng xong phải đào tạo lại mới sử dụng được. Cũng có một bộ phận người lao động được đào tạo có tay nghề, nhưng về DN lại sử dụng không đúng tay nghề của họ. Vì thế, họ "nhảy" tới các DN khác mong tìm được công việc phù hợp tay nghề của mình hơn. Thứ tư, do ý thức, tác phong, lề lối làm việc của một bộ phận người lao động chưa cao, khiến DN không tuyển dụng được số lượng người như kế hoạch.
Trong số 4 nguyên nhân mấu chốt kể trên, vấn đề tiền lương, thưởng cùng các chế độ chính sách khác mà DN thực hiện đã không đúng như cam kết, nhất là mức lương quá thấp. Trong khi đó, DN lại chưa xây dựng được môi trường văn hóa lành mạnh, chưa thiết lập được tổ chức công đoàn, Đoàn thanh niên để gắn kết người lao động với những hoạt động tập thể… Từ đó dẫn đến những rệu rã, người lao động không yên tâm để tận tâm, tận lực cống hiến. Vì những lẽ đó, DN liên tục "đói" lao động, nhất là dịp sau Tết, là điều khó tránh.
Đại diện lãnh đạo Liên đoàn Lao động thành phố cho biết, đến nay hầu hết các công đoàn cơ sở đều đã tiến hành thương lượng xong với chủ DN trong việc điều chỉnh tiền lương theo quy định của Chính phủ, đảm bảo công bằng, hợp lý, không để xảy ra xung đột, tranh chấp. Riêng các DN FDI đã điều chỉnh mức lương tối thiểu lên 1.600.000đ, các khoản phụ cấp khác cũng được tăng theo. Tuy nhiên, người lao động cho rằng so với thực tế giá cả biến động như hiện nay, mức lương tối thiểu từ 1.200.000đ-1.600.000đ mà DN trong và ngoài nước trả như vậy vẫn chưa đảm bảo trang trải được nhu cầu thiết yếu của cuộc sống hằng ngày. Đó là chưa kể, hiện còn khá nhiều DN vẫn nợ đọng lương, bảo hiểm xã hội của người lao động.
Được biết, ngoài việc điều chỉnh mức lương như đã nêu ở trên, nhiều DN đã thực hiện thưởng "nóng" nhằm níu chân người lao động. Tuy nhiên, các mức lương, thưởng mang tính thời vụ đó thường không hấp dẫn để có thể kéo người lao động quay về làm việc sau kỳ nghỉ Tết. Các chế độ đãi ngộ khác như hỗ trợ tiền tàu xe, lì xì đầu năm… cũng chỉ là biện pháp tình thế, chẳng thể ràng buộc được người lao động gắn bó lâu dài với DN. Vậy nên, cần phải có những giải pháp mang tính tổng thể, dài lâu. Trước hết, về phía DN phải chủ động xây dựng được nguồn nhân lực bền vững cho mình. Muốn vậy, phải có chế độ đãi ngộ đúng mức để thu hút và giữ chân người lao động.
Cùng với đó, DN sử dụng lao động phải gắn trách nhiệm của mình với việc đào tạo và đào tạo lại nguồn lực lao động, chứ không chỉ là mua sức lao động vì lợi nhuận trước mắt để rồi không cần thì sa thải, thuê người khác, không cần biết cuộc sống của người lao động sau đó ra sao. Về phía các cơ quan hữu quan, cần phải có những ưu tiên, hỗ trợ tích cực hơn cho các DN gặp khó khăn, nhất là những DN đưa nhà máy về địa phương nhằm thu hút lao động tại chỗ…
