Ông Cù Thu Anh, Cục trưởng và bà Nguyễn Thị Thanh, Phó Cục trưởng Cục PBGDPL&TGPL đồng chủ trì hội nghị.
Hội nghị có sự tham dự ông Nguyễn Chính Nghĩa, Phó Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Quảng Ninh và lãnh đạo trung tâm TGPL các Trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện TGPL của các tỉnh, thành phố: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Hải Phòng, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ, Ninh Bình.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Cục trưởng Cục PBGDPL&TGPL Cù Thu Anh nhấn mạnh, TGPL là một chủ trương, chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước bảo vệ quyền con người, quyền công dân nhằm cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho đối tượng thuộc diện được TGPL, trong đó có người vi phạm pháp luật liên quan đến ma tuý, người sử dụng ma túy, người nghiện ma túy và sau cai nghiện ma túy, có ý nghĩa “giảm cầu” trong công tác phòng, chống ma túy.
Thực hiện Nghị quyết số 163/2024/QH15 ngày 27/11/2024 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030, Nghị quyết số 50/NQ-CP ngày 13/3/2025 của Chính phủ về ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 163/2024/QH15, ngày 8/9/2025, Bộ trưởng Bộ Công an đã ban hành Quyết định số 7619/QĐ-BCA phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030, trong đó giao Bộ Tư pháp là chủ dự án thành phần triển khai Dự án thành phần số 08 “Nâng cao khả năng tiếp cận, thụ hưởng về dịch vụ trợ giúp pháp lý chất lượng và giáo dục pháp luật trong phòng, chống ma túy”.
Điều đó chứng tỏ vị trí, vai trò của công tác TGPL đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận bởi những kết quả tích cực trong thời gian qua. Dự án 8 hướng đến mục tiêu nhằm bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý, tăng cường khả năng tiếp cận, thụ hưởng cho người vi phạm pháp luật liên quan đến ma tuý, người sử dụng trái phép chất ma tuý, người nghiện ma túy và sau cai nghiện ma túy thuộc diện được TGPL để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ khi có tranh chấp, vướng mắc pháp luật liên quan đến phòng, chống ma tuý.
Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu phòng, chống ma túy. Chính vì vậy, đánh giá, giám sát để kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện trên thực tiễn, từ đó có giải pháp đôn đốc, chỉ đạo, hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai thực hiện trong những năm tiếp theo, là cần thiết nhằm bảo đảm thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu đã được giao.
Tại hội nghị, đại diện Cục PBGDPL&TGPL, đại diện một số trung tâm TGPL nhà nước đã trình bày tham luận về kết quả thực hiện nội dung về TGPL trong Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 tại địa phương, thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động TGPL cho người được TGPL trong các vụ việc liên quan đến ma túy trên địa bàn và các khó khăn, vướng mắc và đề xuất, giải pháp.
Theo đó, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy, từ đầu năm đến nay, ở trung ương và địa phương đã triển khai nhiều hoạt động được giao như: Xây dựng kế hoạch, ban hành các văn bản hướng dẫn; triển khai các hoạt động về nâng cao nhận thức, tiếp cận, thụ hưởng dịch vụ TGPL cho người dân trong vụ việc, vụ án có liên quan đến ma túy; tăng cường năng lực cho người thực hiện TGPL, nâng cao chất lượng vụ việc TGPL có liên quan đến ma túy; nâng cao khả năng phối hợp, hỗ trợ về trợ giúp pháp lý của đội ngũ cán bộ và tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động TGPL trong công tác phòng, chống ma túy và hỗ trợ thực hiện vụ việc TGPL tham gia tố tụng có tính chất phức tạp hoặc điển hình có liên quan đến ma túy cho các trung tâm TGPL nhà nước.
3.537 vụ việc TGPL liên quan đến ma túy được thụ lý, giải quyết, 3.647 người là người vi phạm pháp luật về ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người sau cai nghiện ma túy, trong đó có 2.222 vụ việc tham gia tố tụng phức tạp, điển hình về ma túy được thực hiện trong 9 tháng đầu năm 2026 vừa là kết quả vừa là động lực để chúng ta tiếp tục có những con số ấn tượng hơn ở thời gian tới.
Tuy nhiên, do là năm đầu triển khai chương trình nên thời gian ban hành, hoàn thiện một số văn bản còn gấp, khối lượng công việc lớn; kinh phí được cấp muộn nên việc triển khai tập trung vào những tháng cuối năm. Ở một số địa phương, số lượng người được TGPL trong các vụ việc có liên quan đến ma túy còn khá ít; vẫn còn một số vụ việc người thuộc diện được TGPL chưa kịp thời tiếp cận trợ giúp pháp lý từ giai đoạn đầu, do đó phần nào ảnh hưởng đến chất lượng vụ việc. Kiến thức, kỹ năng của người thực hiện TGPL có liên quan đến vụ việc ma túy, nhất là trong bối cảnh tội phạm ma túy ngày càng phức tạp, sử dụng nhiều loại công nghệ mới, đòi hỏi phải thường xuyên cập nhật nhiều hơn nữa.
Trong các vụ việc ma túy, người được TGPL thường có tâm lý e ngại, mặc cảm, che giấu do đó việc chủ động tiếp cận quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí cũng gặp rào cản nhất định. Việc phối hợp trong giải thích, thông báo, thông tin TGPL trong các vụ việc có liên quan đến ma túy ở một số nơi có lúc còn hạn chế...
Để tiếp tục triển khai có hiệu quả nội dung TGPL trong chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy, các tham luận và đại biểu tham dự cũng đề xuất một số giải pháp, nhiệm vụ trong thời gian tới để bảo đảm hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu đã được giao.
Bế mạc hội nghị, Cục trưởng Cục PBGDPL&TGPL Cù Thu Anh đã ghi nhận những ý kiến của các đại biểu tham dự để tổng hợp, tham mưu, đề xuất các giải pháp trong thời gian tới. Trong bối cảnh triển khai các nội dung về TGPL được đề cập trong các Nghị quyết của Đảng như Nghị quyết số 27 về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, và mới đây nhất là Nghị quyết số 19 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, đặc biệt kể từ ngày 1/1/2027 triển khai Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TGPL năm 2017, nhiều diện người được TGPL được mở rộng, bổ sung cũng là thuận lợi đi đôi với thách thức trong việc chuẩn bị chu đáo nguồn lực trong bảo đảm quyền được TGPL kịp thời, chất lượng.
