Ông nói, gần cả cuộc đời công tác gắn bó với lực lượng CAND, thấu hiểu những cống hiến, hy sinh của đồng đội, ông tự tin là mình hoàn toàn đủ “vốn liếng” cả về kỹ năng diễn xuất lẫn kinh nghiệm thực tế để đảm nhận những vai diễn về người Công an chính trực. Các đạo diễn lại không có chung suy nghĩ ấy.
Vai diễn mới nhất của ông trong “Bão ngầm”, phim truyền hình nhiều tập về lực lượng Cảnh sát phòng chống tội phạm về ma tuý, NSND Nguyễn Hải vào vai một Thượng tá, Phó phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý, nhưng cũng lại là một vai phản diện...
Chúng tôi gặp NSND Nguyễn Hải khi “Bão ngầm” đã đóng máy khá lâu. Ê kíp làm phim cho biết, dự án phim đã gần như hoàn thiện, chỉ chờ dịch bệnh COVID-19 bớt căng thẳng, Giám đốc sản xuất bay ra Hà Nội làm việc với nhà đài để đưa phim lên sóng. NSND Nguyễn Hải đang tất bật cho những dự án mới nhưng vẫn luôn dõi theo “Bão ngầm”, vì đây là dự án phim khá đặc biệt.
Được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của tác giả, nhà báo Đào Trung Hiếu (Báo CAND), phim truyền hình “Bão ngầm” là một trong những công trình được lựa chọn trong chuỗi hoạt động văn hoá nghệ thuật đặc biệt chào mừng 60 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát nhân dân (20/7/1962 – 20/7/2022). Mà với lực lượng CAND nói chung, với Cảnh sát phòng, chống tội phạm về ma tuý nói riêng, NSND Nguyễn Hải tự hào là ông có “vốn liếng” rất phong phú từ thực tiễn cuộc sống.
NSND Nguyễn Hải nói, ông tâm huyết với vai diễn này đến cả cái tên nhân vật. Trong tiểu thuyết “Bão ngầm”, nhân vật mang tên Thân Như Tuất. Nhận thấy cái tên cũ để lộ quá rõ ý đồ của tác giả, diễn viên và tác giả kịch bản, đạo diễn thống nhất đổi tên nhân vật trong phim thành Trần Như Tuất.
Đây là một Thượng tá, Phó phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý. Do những lệch lạc về tư tưởng, lập trường, Trần Như Tuất trở thành cán bộ Công an biến chất, tham gia chạy chọt dự án, mua quan bán chức, thậm chí thông đồng với tội phạm ma tuý, cung cấp thông tin của chuyên án cho chúng.
Khi xem phim, khán giả rất có thể thấy một Trần Như Tuất rất quen, thấp thoáng đâu đó trong cuộc sống của họ, dù rằng có thể không định hình chính xác đó là ai. Người quan tâm đến những vụ án lớn, đặc biệt là trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng nhiều năm gần đây rất có thể thấy tình tiết trong phim, tính cách nhân vật giống cán bộ này hay cán bộ khác từng bị kỷ luật.
“Nhiều năm gắn bó với lực lượng CAND, tôi có rất nhiều bạn đã, đang đảm nhận nhiều vị trí công tác trong nhiều lĩnh vực, Công an các tỉnh, thành. Họ sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm sống, trải nghiệm của bản thân, từ đó, tôi có thể đúc kết, xây dựng nhân vật Tuất. Tôi lấy ở mỗi nguyên mẫu một tý, cố gắng “nhặt” ra những chi tiết đắt giá, phù hợp với nhân vật của mình” - NSND Nguyễn Hải bộc bạch.
Cũng theo chia sẻ của NSND Nguyễn Hải, khi diễn vai Trần Như Tuất, ông luôn suy nghĩ, cân nhắc từng chi tiết xem diễn như thế nào là vừa phải. Người diễn viên cân đo đong đếm, không phải về lưu lượng thời gian mà là lưu lượng tâm lý, cung bậc tâm lý một cách phù hợp để khán giả xem, tin, thấy nhân vật có ở đâu đó trong cuộc sống quanh họ nhưng chỉ là số ít.
Đồng đội cảm nhận được diễn viên, tác phẩm không nói xấu về lực lượng Công an mà là cố gắng chuyển tải những thông điệp, bài học kinh nghiệm hữu ích đến người xem. Làm được điều này, bên cạnh sự sáng tạo, đôi khi có cả những tranh luận, phản biện của diễn viên, còn cần những nỗ lực của cả êkíp.
Để phục vụ cho các vai diễn, ngoài vốn sống từ thực tế, NSND Nguyễn Hải còn tích luỹ kiến thức từ rất nhiều sách viết về thế giới tội phạm. Trong căn nhà nhỏ sâu trong ngõ Kim Ngưu của gia đình ông, sách ăm ắp trên giá, khiến phòng ngủ kiêm phòng làm việc của 2 vợ chồng ông vốn nhỏ lại càng trở nên chật hẹp.
Bên cạnh các sách chuyên ngành về sân khấu còn có một lượng lớn các tác phẩm văn học nổi tiếng, trong đó có rất nhiều sách viết về thế giới tội phạm trong và ngoài nước, một số tác phẩm đã được chuyển thể thành phim mà ông từng tham gia diễn xuất. NSND Nguyễn Hải chia sẻ rằng, với các phim được chuyển thể từ tác phẩm văn học, ông luôn tìm sách của các tác giả để đọc thêm.
Với “Bão ngầm” cũng không là ngoại lệ. Ông không chỉ kể vanh vách các chi tiết cho là đắt giá, không phải người trong nghề khó am tường, viết ra được mà còn rành rẽ luôn cả “giọng văn” của người viết.
Không rõ vì lỡ yêu “Bão ngầm” hay vì ê kíp làm phim là những người quen cũ mà NSND Nguyễn Hải từ chối một số lời mời đóng phim, trong đó có vai phản diện thuộc một dự án phim lớn của một đơn vị làm phim uy tín lâu năm, để nhận lời tham gia phim “Bão ngầm”. Sau này, dự án kia trở thành phim truyền hình ăn khách hàng đầu trong năm, mang về cho diễn viên nhiều giải thưởng liên tiếp.
Nhưng Nguyễn Hải nói ông không tiếc, bởi ông có thói quen làm nghề là đã nhận lời tham gia tác phẩm nào thì chỉ tập trung hết công suất cho tác phẩm đấy. Với ông, nghệ thuật cũng như tình yêu, phải được đầu tư, sáng tạo, nuôi dưỡng, thậm chí cả sự hy sinh. Ngay cả việc ông từ bỏ công việc của một kỹ sư để chuyển sang làm nghệ thuật nhiều chục năm về trước, nhiều người vẫn hay hỏi, ông có tiếc không, khi nhiều bạn cùng thời đã là kỹ sư trưởng, kiếm tiền hơn Nguyễn Hải nhiều lần?
Câu trả lời của ông vẫn luôn là không, dù rằng ông chắc chắn, làm diễn viên không phải là nghề sung sướng gì. Và rằng, ông bằng lòng với cuộc sống hiện tại, vẫn luôn cảm ơn cuộc đời đã cho mình được diễn, được công chúng yêu mến và giữ được gia đình hạnh phúc cho đến hôm nay. Vì thế, ngay cả khi đã nhận quyết định nghỉ hưu từ Đoàn Kịch CAND (nay thuộc Nhà hát CAND), NSND Nguyễn Hải vẫn tất bật với công việc.
Ông nói mình đã có tuổi rồi nhưng cuộc sống thì vẫn phải luôn nhìn về phía trước. Nguyễn Hải sợ nhất là “não rỗi”. Thế nên, bạn đừng ngạc nhiên nếu một ngày vừa gặp một NSND Nguyễn Hải trong vai trò diễn viên, đã lại thấy một Nguyễn Hải đạo diễn, tác giả kịch bản, nhà sản xuất phim ngắn, phim tư liệu hoặc nhiều việc khác, mà như chia sẻ vui của chính ông là “cống hiến cho não đỡ liệt”…
NSND Nguyễn Đình Nghi: Người trong cõi nhớ 
