Hòa bình cho bán đảo Triều Tiên
Trong cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, hai bên đã đề cập đến nhu cầu cùng nhau góp phần duy trì hòa bình trên bán đảo Triều Tiên thời gian tới. Là hai nước láng giềng trực tiếp, Trung Quốc và Nhật không thể không cùng quan tâm đến vấn đề Triều Tiên vốn đang có những xáo trộn lớn.
Trong khi Bắc Kinh được cho là có mối quan hệ gần gũi mật thiết với Bình Nhưỡng trên nhiều phương diện thì quan hệ Tokyo-Bình Nhưỡng vẫn trên bờ vực nghi kị, thậm chí đôi lúc căng thẳng, nhất là trước nguy cơ hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Việc một số người Nhật bị bắt cóc ở Triều Tiên nhiều năm qua vẫn chưa được giải quyết mặc dù hai bên đã có một số vòng đàm phán, trao đổi, mà gần đây nhất là cuộc thương thảo bất thành tại Ulan Bato, Mông Cổ năm 2007. Năm nay do vấn đề không tiến triển, Nhật tiếp tục hạn lệnh trừng phạt Triều Tiên, cấm các công ty Nhật xuất khẩu hàng hóa sang Triều Tiên và cấm tàu bè Triều Tiên cập cảnh Nhật Bản.
Đây không phải là lần đầu Nhật Bản tìm kiếm sự hợp tác của Trung Quốc trong vấn đề Triều Tiên. Thực tế, trong cơ chế đàm phán 6 bên, hai bên đã có sự phối hợp khá chặt chẽ. Ở một chừng mực nào đó, Trung Quốc cũng cần Nhật Bản để cùng nhau hạn chế khả năng leo thang đột biến ở bán đảo.
Với những diễn biến bất ngờ gần đây, một số nhà quan sát cho rằng chủ đề này thậm chí còn lấn lướt cả những nội dung "truyền thống" trong các cuộc gặp cấp cao hai nước gần đây, kể cả vấn đề tranh chấp lãnh thổ chủ quyền giữa hai nước đối với quần đảo Điếu Ngư (phía Nhật gọi là Senkaku). Theo tờ Mainichi, khác với cuộc gặp xã giao ngắn chào Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, trong cuộc gặp kéo dài đến 85 phút với Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo, Thủ tướng Nhật cùng người đồng nhiệm đã thảo luận kỹ về việc nối lại cơ chế đàm phán 6 bên.
Nhật Bản và Trung Quốc cũng là những nước đầu tiên lên tiếng chia buồn với chính phủ và nhân dân Triều Tiên sau khi ông Chủ tịch Kim Jong-il mất. Dĩ nhiên khác biệt quan điểm giữa hai bên về vấn đề Triều Triên là đáng kể. Khác với Trung Quốc, Nhật Bản thường không ủng hộ chính sách tăng viện trợ quốc tế cho Triều Tiên một khi vấn đề bắt cóc chưa được giải quyết. Quan trọng hơn, đến nay Nhật Bản và Triều Tiên vẫn chưa hề thiết lập quan hệ ngoại giao.
Làm giảm ảnh hưởng Mỹ?
Bên cạnh những nội dung chính trị, an ninh, một chủ đề nổi bật khác của chuyến thăm đó là thỏa thuận hoán đổi tiền trực tiếp giữa đồng yên Nhật và đồng nhân dân tệ Trung Quốc. Với hiệp định này giờ đây doanh nghiệp hai bên đã có cơ sở pháp lý để chuyển đổi trực tiếp giữa hai đồng tiền.
Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới ảm đạm, thỏa thuận này không tránh khỏi sự "dòm ngó" của các nền kinh tế khác. Đặc biệt, thỏa thuận này được cho là có thể đe dọa làm suy yếu "ngôi vương" của đồng đô la Mỹ ở châu Á. Bấy lâu nay, hơn 70% lượng giao dịch giữa hai nước chủ yếu được thực hiện thông qua đồng đô la Mỹ.
Không muốn phải trả chi phí bổ sung do thanh toán bằng đồng đô la Mỹ, Trung, Nhật đã có một quyết định táo bạo khi chấp nhận thanh toán bằng đồng yên và đồng nhân dân tệ. Với kim ngạch hai chiều gần 340 tỷ đô la, có thể hiệp định mới này sẽ đem lại không ít lợi ích cho hai nước.
Ngoài ra còn có hai diễn biến liên quan khác khiến các nước phải thực sự để ý đến đó là hai bên cũng nhất trí cho phép Nhật lần đầu tiên mua trái phiếu của Chính phủ Trung Quốc. Diễn biến đáng chú ý thứ hai là hai nước cũng bàn đến khả năng thiết lập khu vực mậu dịch tự do ba bên Hàn-Trung-Nhật.
Tuy vậy, nhiều nhà phân tích cho rằng các động thái trên của hai nước chỉ mới là bước đi đầu tiên trên một con đường dài
