Trong đó, 12 bị can tại Tổng Công ty Thép Việt Nam, Công ty LAMICO, Công ty Việt Trung và đơn vị tư vấn INFISCO bị đề nghị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” với số tiền hơn 200 tỷ đồng.
Kết quả điều tra xác định, Công ty Việt Trung do Tổng Công ty Thép Việt Nam-vốn Nhà nước chiếm tỷ lệ 93,9%, Công ty Khoáng sản Lào Cai (LAMICO) và Công ty KISC (Trung Quốc) góp vốn thành lập.
Công ty Việt Trung có hai dự án gồm: Mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy Gang thép Lào Cai tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai.
Quá trình thực hiện Dự án Nhà máy Gang thép Lào Cai, Công ty Việt Trung đã tổ chức đấu thầu quốc tế nhưng không có nhà thầu trúng thầu. Do đó, các bên góp vốn thống nhất hủy thầu, chỉ định Công ty KISC thực hiện gói thầu EPC.
Khi tính toán giá gói thầu, Công ty Việt Trung tính giá gói EPC cao nhất chỉ 150 triệu USD, một số nhà thầu chào giá từ 126 đến 143,6 triệu USD. Tuy nhiên, do Công ty KISC chỉ đồng ý thực hiện với giá 160 triệu USD nên hai cổ đông là Tổng Công ty Thép Việt Nam và Công ty Lamico chấp thuận.
Bị can Mai Văn Tinh (cựu Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Thép Việt Nam) khai, việc duyệt giá gói thầu EPC là không có cơ sở pháp lý, được thực hiện trước khi lập, thẩm định, phê duyệt tổng mức đầu tư dự án là không đúng quy định.
Trước vụ án này, năm 2021, Mai Văn Tinh bị TAND TP Hà Nội xử phạt 6 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, trong vụ án sai phạm tại Dự án gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2.
Cơ quan điều tra xác định, khi báo giá dự toán gói thầu EPC với giá 160 triệu USD, nhà thầu KISC đã nâng giá gói thầu. Theo đó, KISC nâng giá gói thầu thông qua nâng chi phí thiết bị Trạm biến áp từ mức hơn 2.900 USD lên hơn 4.800 USD. Nâng chi phí nguyên vật liệu mua tại Việt Nam từ hơn 12,2 triệu USD lên hơn 27 triệu USD.
Thiệt hại tại gói thầu EPC là hơn 17 triệu USD, tương đương 359 tỷ đồng. Công ty Việt Trung còn phải trả lãi vay ngân hàng cho số tiền bị nâng khống là 172 tỷ đồng. Như vậy, tổng thiệt hại ở hành vi này là 532 tỷ đồng.
Cơ quan điều tra xác định, theo hợp đồng liên doanh năm 2006, tỷ lệ góp vốn của các thành viên lần lượt là KISC 45%, Tổng Công ty Thép Việt Nam 45% và Công ty Lamico 10%.
Trong quá trình thực hiện, do không đủ nguồn lực tài chính, LAMICO mới góp được 2% vốn điều lệ tương đương 35,7 tỷ đồng. Sau đó, Tổng Công ty Thép góp thay LAMICO 1,85% vốn điều lệ nâng tỷ lệ góp vốn lên 46,8%.
Trên cơ sở tỷ lệ vốn góp của VNS và LAMICO nêu trên, cơ quan điều tra xác định thiệt hại tài sản Nhà nước theo vốn đầu tư của Tổng Công ty Thép là 234 tỷ đồng, thiệt hại tài sản Nhà nước theo vốn đầu tư của LAMICO là 7,1 tỷ đồng. Tổng thiệt hại tài sản Nhà nước là 241 tỷ đồng.
Tại kết luận điều tra lần một, bị can Lê Xuân Tuấn (cựu Giám đốc Công ty LAMICO) bị xác định gây thiệt hại tài sản Nhà nước là 10,6 tỷ đồng và bị đề nghị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Tuy nhiên sau khi điều tra bổ sung, cơ quan điều tra xác định, bị can Lê Xuân Tuấn có hành vi tham gia đàm phán, thống nhất giao Công ty KISC thực hiện gói thầu EPC với giá 160 triệu USD trước khi Công ty Việt Trung lập, thẩm định, phê duyệt tổng mức đầu tư dự án, không căn cứ theo giá gói thầu EPC được Tổng Công ty Thép Việt Nam, Công ty Việt Trung tính toán.
Hành vi của bị can Lê Xuân Tuấn là hành vi chính, xuyên suốt, có mối quan hệ nhân quả với tổng thiệt hại tài sản Nhà nước. Do đó, Lê Xuân Tuấn phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tổng thiệt hại 241 tỷ đồng.
