Ngày 9/7/2026, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước cho Công an tỉnh Thanh Hóa. Phần thưởng cao quý ấy là sự ghi nhận xứng đáng đối với những chiến công, cống hiến và hy sinh của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Thanh Hóa trong một giai đoạn đặc biệt khốc liệt của lịch sử dân tộc.
* Công an tỉnh Thanh Hóa gánh vác trọng trách đặc biệt tại địa bàn chiến lược
Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Thanh Hóa có vị trí đặc biệt quan trọng. Đây là địa bàn nối miền Bắc với miền Trung và chiến trường miền Nam; có quốc lộ 1A, đường sắt Bắc – Nam, đường 15, hệ thống đường sông, đường biển cùng nhiều cầu, phà chiến lược. Hàm Rồng, cầu Lèn, phà Ghép, ga Thanh Hóa, sân bay Sao Vàng... trở thành những trọng điểm mà không quân, hải quân Mỹ tìm mọi cách đánh phá nhằm cắt đứt tuyến chi viện.
Quy mô đánh phá cho thấy tính chất khốc liệt của chiến trường Thanh Hóa. Trong chiến tranh phá hoại lần thứ nhất, 100% huyện, thị xã, 53% số xã và 60% đường giao thông trong tỉnh thường xuyên bị oanh tạc. Địch sử dụng 78.455 lượt máy bay, tiến hành 14.056 trận đánh vào 3.700 mục tiêu, trút xuống Thanh Hóa hơn 20 vạn tấn bom đạn.
Trong thế trận ấy, nhiệm vụ của Công an tỉnh Thanh Hóa vượt ra ngoài chức năng giữ gìn an ninh, trật tự thông thường. Công an tỉnh Thanh Hóa vừa đấu tranh chống phản cách mạng, gián điệp, biệt kích, bảo vệ nội bộ, vừa phòng không, sơ tán, cứu người, cứu tài sản, vừa bám các tuyến giao thông để bảo đảm những đoàn quân, đoàn xe chở vũ khí, lương thực nối tiếp hướng về miền Nam.
Ngay từ sau Hiệp định Geneve, Công an tỉnh Thanh Hóa đã đối mặt với nhiều hoạt động chống phá phức tạp. Trên tuyến biên giới, miền núi và ven biển, nhiều toán gián điệp, biệt kích bị phát hiện, bắt giữ. Những chiến công ấy có ý nghĩa đặc biệt: Giữ vững hậu phương từ bên trong để hậu phương có đủ sức người, sức của hướng về tiền tuyến.
Lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Thanh Hóa hướng dẫn xe qua phà Ghép trong thời kỳ giặc Mỹ đánh phá miền Bắc.
Khi Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, Thanh Hóa thực sự trở thành một tuyến lửa. Ngày mùng 3 và mùng 4 tháng 4 năm 1965 là dấu mốc tiêu biểu. Trong lúc máy bay Mỹ tập trung đánh phá Hàm Rồng, cán bộ, chiến sĩ Đồn Công an Hàm Rồng, Trạm Công an trên sông Mã vẫn kiên cường bám vị trí, sơ tán nhân dân, hướng dẫn phương tiện, cứu người, cứu tài sản và phục vụ chiến đấu. Bất chấp bom đạn, cán bộ Trạm Công an trên sông lái ca nô ra kéo tàu Hải quân bị mắc cạn, làm hoa tiêu đưa tàu vào vị trí chiến đấu. Trong hai ngày lịch sử ấy, quân và dân Thanh Hóa đã bắn rơi 47 máy bay Mỹ.
Từ thực tiễn chiến đấu của Công an tỉnh Thanh Hóa đã hình thành một phương châm giản dị mà hào hùng: Bám đường, bám cầu, bám phà, bám trận địa. Tháng 4/1965, Đội Cảnh sát giao thông trật tự Công an tỉnh Thanh Hóa được thành lập với 117 cán bộ, chiến sĩ, bố trí tại 2 trạm đường thủy và 17 trạm đường bộ ở những vị trí xung yếu như Hàm Rồng, Đò Lèn, phà Ghép, Rừng Thông, Ngã Ba Voi... Giữa bom đạn, cán bộ Cảnh sát giao thông Công an tỉnh vừa phân luồng, dẫn đường, vừa cứu người, cứu hàng, khắc phục cầu đường, bảo đảm giao thông không bị tê liệt.
Trong 8 năm chống chiến tranh phá hoại, Công an tỉnh Thanh Hóa cùng các ngành và nhân dân giữ vững mạch máu giao thông, khôi phục, sửa chữa 370 km đường, 59 cầu phao, 280 km đường tránh cầu. Hàng nghìn người và phương tiện được sơ tán; 5.426 người được cứu sống, hàng nghìn khẩu súng cùng khối lượng lớn hàng hóa được bảo vệ.
Năm 1972, chiến tranh phá hoại lần thứ hai diễn ra đặc biệt ác liệt. Dọc 102 km bờ biển Thanh Hóa, địch thả thủy lôi nhằm phong tỏa đường vận chuyển; B52 của địch đánh phá Hàm Rồng, sân bay Sao Vàng và nhiều mục tiêu chiến lược. Bình quân mỗi tháng, lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Thanh Hóa tổ chức, hướng dẫn 41.000 lượt xe ô tô vượt các trọng điểm nguy hiểm vào ban đêm; dựng cọc tiêu, biển báo, đánh dấu những khu vực có bom nổ chậm, thủy lôi, bom từ trường.
Nếu những chiến sĩ Cảnh sát giao thông giữ cho con đường không bị cắt đứt thì lực lượng Phòng cháy, chữa cháy (PCCC) Công an tỉnh Thanh Hóa đã chiến đấu để giữ từng kho xăng, kho đạn và tài sản của nhân dân.
Riêng năm 1972, lực lượng PCCC tham gia 123 trận chiến đấu, cứu 3.361 tấn xăng dầu, 8.253 tấn lương thực, 3.524 tấn đạn và hàng quân sự, 12 quả tên lửa, 83 xe cơ giới, 3.200 nóc nhà và hàng trăm người bị sập hầm. Tại kho xăng Ba Khe ngày 21/4/1972, giữa bom đạn và biển lửa, lực lượng Cảnh sát PCCC Công an tỉnh cứu được 1.665/2.000 tấn xăng dầu. Đó không đơn thuần là tài sản được cứu khỏi ngọn lửa, đó là nguồn lực của hậu phương được giữ lại cho chiến trường.
Cùng với chiến đấu trên tuyến lửa, Công an Thanh Hóa kiên trì cuộc đấu trí với gián điệp, biệt kích và các tổ chức phản động. Những toán biệt kích nhảy dù xuống vùng núi, xâm nhập ven biển, hải đảo bị phát hiện, bắt giữ; các cơ quan đầu não, mục tiêu kinh tế, quốc phòng và hơn 300 đoàn cán bộ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, khách quốc tế đến làm việc hoặc đi qua Thanh Hóa được Công an tỉnh Thanh Hóa bảo vệ an toàn.
*Hy sinh thầm lặng và kiên cường
Nhưng bản anh hùng ca ấy không chỉ được viết trên đất Thanh Hóa. Khi tiền tuyến cần người, cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Thanh Hóa đã viết đơn tình nguyện lên đường. Tính đến năm 1972, gần 600 cán bộ, chiến sĩ đã vào chiến trường miền Nam và làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào, Campuchia. Trong số những người ra đi ấy, 111 đồng chí đã anh dũng hy sinh, nhiều đồng chí bị thương, để lại một phần xương máu nơi chiến trường, nhưng tất cả cùng chung một lý tưởng: Khi Tổ quốc cần, người chiến sĩ Công an sẵn sàng có mặt ở nơi gian khổ, hiểm nguy nhất.
Chính sự kết hợp giữa giữ vững hậu phương và trực tiếp chi viện tiền tuyến; giữa đấu tranh nghiệp vụ và chiến đấu giữa bom đạn; giữa những chiến công được ghi lại và những hy sinh thầm lặng đã tạo nên chiều sâu đặc biệt của truyền thống Anh hùng tại Công an tỉnh Thanh Hóa.
Trong 8 năm chống chiến tranh phá hoại, Công an tỉnh Thanh Hóa cùng quân và dân trong tỉnh vừa chiến đấu, vừa phục vụ chiến đấu, góp phần bắn rơi 376 máy bay, trong đó có 2 chiếc B52; bắt sống 36 giặc lái; bắn chìm, bắn cháy 57 tàu biệt kích và khu trục hạm. Nhưng lớn hơn những con số là việc một địa bàn chiến lược bị đánh phá dữ dội vẫn đứng vững; những tuyến giao thông vẫn được nối lại sau mỗi trận bom; những đoàn xe vẫn tiếp tục hướng Nam; hậu phương Thanh Hóa vẫn không ngừng chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến.
Bởi vậy, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước được trao tặng Công an tỉnh Thanh Hóa không chỉ là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước đối với một tập thể, mà còn là sự tri ân đối với nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Thanh Hóa đã cống hiến tuổi thanh xuân, trí tuệ và cả tính mạng cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Điều đặc biệt, năm 2008, Công an tỉnh Thanh Hóa đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, ghi nhận thành tích đặc biệt xuất sắc trong giai đoạn 1997–2007. Danh hiệu Anh hùng thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước tiếp tục khẳng định một truyền thống xuyên suốt: Dù trong chiến tranh hay hòa bình, Công an tỉnh Thanh Hóa luôn giữ vững bản lĩnh, tận tụy với nhân dân, sẵn sàng nhận và hoàn thành những nhiệm vụ khó khăn, gian khổ.
Hơn nửa thế kỷ đã đi qua kể từ ngày đất nước thống nhất. Những hố bom đã được lấp, những cây cầu, con đường năm xưa đã mang diện mạo mới. Nhưng tinh thần của những cán bộ chiến sỹ của Công an tỉnh Thanh Hóa từng bám cầu, bám đường, bám phà, bám trận địa, sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu khi Tổ quốc cần vẫn được trao truyền qua các thế hệ.
Từ tuyến lửa Hàm Rồng, phà Ghép, cầu Lèn năm xưa đến nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự trong thời kỳ mới là một hành trình lịch sử nối tiếp. Hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng ở hai thời kỳ lịch sử khác nhau của Công an tỉnh Thanh Hóa không chỉ là niềm tự hào, mà còn khẳng định chiều sâu và sức sống bền bỉ của một truyền thống Anh hùng.
Danh hiệu Anh hùng còn đặt lên vai thế hệ hôm nay trách nhiệm phải sống, chiến đấu và phụng sự xứng đáng với những người đi trước – để bản anh hùng ca của Công an tỉnh Thanh Hóa tiếp tục được viết bằng những chiến công mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
