Người dân tự giác giao nộp vũ khí được nhận quà
Thực tế công tác tại cơ sở cho thấy, việc thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ không thể chỉ dựa vào xử lý vi phạm, muốn người dân chủ động giao nộp, lực lượng Công an phải nắm chắc địa bàn, hiểu phong tục, tập quán và lựa chọn cách tuyên truyền phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Tại Công an xã Hồi Xuân, mô hình “Đổi quà lấy vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ” là một cách làm gần với đời sống người dân. Xuất phát từ thực tế nhiều hộ còn cất giữ súng săn, súng tự chế để săn bắn hoặc bảo vệ mùa màng, Công an xã đã triển khai mô hình với những phần quà thiết thực. Người dân mang súng săn, súng tự chế, dao, kiếm, cung, nỏ đến giao nộp sẽ được nhận gạo, dầu ăn, nước mắm, mũ bảo hiểm và một số đồ dùng gia đình… Sau hơn hai năm triển khai, mô hình đã vận động thu hồi hơn 100 khẩu súng săn, súng tự chế cùng nhiều loại vũ khí thô sơ. Đến nay, trên địa bàn không xảy ra vụ việc liên quan đến việc sử dụng súng săn, súng tự chế hoặc hung khí nguy hiểm.
Cùng với Hồi Xuân, nhiều Công an xã, phường trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa cũng xây dựng những mô hình phù hợp với đặc điểm địa bàn và nhóm đối tượng phụ trách. Ở miền núi, lực lượng Công an phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín để vận động người dân giao nộp súng săn, súng tự chế. Tại các địa bàn ven biển, cán bộ Công an tập trung tuyên truyền cho ngư dân không sử dụng vật liệu nổ để khai thác thủy sản. Trong khu vực đô thị, công tác phòng ngừa thanh thiếu niên tụ tập, mang theo hung khí và ngăn chặn việc mua bán vũ khí, linh kiện, pháo qua mạng được chú trọng.
Nhiều mô hình có cách tiếp cận trực quan, thiết thực như Công an phường Nghi Sơn và Công an xã Hoằng Hóa triển khai mô hình “Đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy bình chữa cháy”. Công an phường Bỉm Sơn thực hiện mô hình “Đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ lấy mũ bảo hiểm, bình chữa cháy”. Công an xã Quảng Bình xây dựng mô hình “Ngư dân vùng biển nói không với vũ khí, vật liệu nổ và pháo trái phép”. Công an xã Yên Thắng triển khai mô hình “5 không vùng cao” gồm: Không tàng trữ vũ khí; không sử dụng vũ khí trái phép; không tiếp tay vi phạm pháp luật; không tiếng pháo nổ và không mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân.
Tại xã Bát Mọt, đặc thù địa bàn biên giới và tập quán săn bắn của người dân đặt ra yêu cầu riêng đối với công tác vận động. Dân cư trên địa bàn chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, chiếm hơn 99,8%, trong đó tập tục săn bắn thú rừng đã tồn tại từ lâu. Thiếu tá Hà Văn Hưng, Trưởng Công an xã Bát Mọt cho biết, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động và quản lý địa bàn, các loại vũ khí, vật liệu nổ đã được kiểm soát, vũ khí quân dụng gần như không còn, chỉ còn một ít súng săn tự chế.
Những kết quả trên cho thấy, vận động giao nộp vũ khí là công việc cần sự kiên trì. Khi cán bộ Công an đến tận khu dân cư, gặp từng hộ, giải thích rõ nguy cơ và tạo được sự đồng thuận, người dân sẽ từng bước thay đổi nhận thức, từ bỏ thói quen cất giữ những vật dụng nguy hiểm.
Ngăn hiểm họa từ trong cộng đồng
Theo Công an tỉnh Thanh Hoá, tính từ đầu năm 2026 đến nay, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 64 vụ, 97 đối tượng liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Thanh Hóa xác định công tác phòng ngừa phải được thực hiện ngay từ cơ sở, bắt đầu bằng tuyên truyền, vận động người dân giao nộp những loại vũ khí, vật liệu nổ đang cất giữ.
Công an tỉnh Thanh Hoá đã tham mưu UBND tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hóa cùng cấp ủy, chính quyền các địa phương triển khai nhiều nội dung, hình thức tuyên truyền, vận động đến từng khu dân cư, từng hộ dân. Nhiều văn bản chỉ đạo, thư kêu gọi được ban hành, tạo cơ sở để các địa phương cùng tham gia thực hiện.
Tại 166/166 xã, phường trên địa bàn tỉnh, các mô hình tự phòng, tự quản về thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo được xây dựng gắn với đặc điểm từng địa bàn. Ở miền núi, biên giới, lực lượng Công an cơ sở phối hợp với già làng, trưởng bản, người có uy tín đến từng hộ gia đình, gặp từng trường hợp để tuyên truyền, vận động giao nộp súng săn, súng tự chế. Ở vùng ven biển, cán bộ Công an tập trung tuyên truyền cho ngư dân không sử dụng vật liệu nổ để khai thác thủy sản, đồng thời vận động người dân phát hiện, báo tin về những trường hợp cất giấu, mua bán thuốc nổ, kíp nổ.
Tại khu vực đô thị, trọng tâm phòng ngừa hướng vào thanh thiếu niên tụ tập, mang theo hung khí và hoạt động mua bán vũ khí, linh kiện, pháo qua mạng. Cách làm này giúp công tác tuyên truyền sát hơn với nguy cơ phát sinh tại từng địa bàn.
Để các mô hình hoạt động thực chất, lực lượng Công an rà soát từng hộ, từng nhóm đối tượng, phân công cán bộ phụ trách, bố trí điểm tiếp nhận vũ khí và công khai số điện thoại tiếp nhận tin báo. Toàn tỉnh đã rà soát 1.028 đối tượng nghi vấn liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; 171 đối tượng nghi vấn về pháo và đưa 614 thanh thiếu niên có nguy cơ sử dụng vũ khí vào diện quản lý. Công tác nắm người, nắm địa bàn qua đó được triển khai sát hơn, hạn chế tình trạng tuyên truyền chung chung, dàn trải.
Vận dụng công nghệ số vào tuyên truyền
Thay vì chỉ phổ biến các quy định pháp luật và chế tài xử lý, lực lượng Công an tập trung phân tích hậu quả thực tế của việc chế tạo, tàng trữ, sử dụng vũ khí. Những nguy cơ từ một khẩu súng tự chế, lượng thuốc nổ cất giữ trong nhà hay việc thanh thiếu niên mang dao, kiếm để giải quyết mâu thuẫn được phân tích cụ thể để người dân dễ nhận diện.
Bên cạnh Facebook, Zalo và các nền tảng mạng xã hội, lực lượng Công an còn ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả truyền tải thông tin. Đến nay, 145/166 xã, phường đã sử dụng công nghệ AI hỗ trợ xây dựng các sản phẩm tuyên truyền. Video, hình ảnh trực quan được kết hợp với phóng sự, tờ rơi, pa-nô, file âm thanh và hệ thống truyền thanh cơ sở, giúp những quy định pháp luật trở nên dễ hiểu, dễ tiếp cận hơn, nhất là đối với thanh thiếu niên.
Cùng với tuyên truyền diện rộng, lực lượng Công an đã trực tiếp vận động cá biệt 3.685 trường hợp. Cán bộ Công an cơ sở nắm bắt hoàn cảnh, tâm lý của từng người, đồng thời phối hợp với gia đình, người có uy tín trong dòng họ và khu dân cư để kiên trì tuyên truyền, thuyết phục. Mục tiêu là tạo sự đồng thuận để người dân tự giác giao nộp vũ khí, thay vì chỉ chờ đến khi phát hiện, xử lý vi phạm.
Hiệu quả của cách làm này được thể hiện qua số lượng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo được thu hồi. Cụ thể, từ đầu năm đến nay, lực lượng Công an toàn tỉnh đã vận động nhân dân giao nộp 1.088 khẩu súng các loại, 1.436 vũ khí thô sơ, 50 quả mìn, lựu đạn, đầu đạn, 41 công cụ hỗ trợ, 4.487 viên đạn, 104,2kg thuốc nổ, 117 kíp nổ, 9,5kg tiền chất thuốc nổ và 625,5kg pháo các loại.
Riêng đợt cao điểm tại 16 xã, phường ven biển, từ ngày 20/3 đến 4/5/2026, lực lượng chức năng đã vận động thu hồi 83 khẩu súng, 94,8kg thuốc nổ, 84 kíp nổ, 210 vũ khí thô sơ, 127,1kg pháo và 75 viên đạn quân dụng. Công an tỉnh cũng tiếp nhận từ 166 Công an xã, phường 1.782 khẩu súng, 2.226 vũ khí thô sơ, 73 công cụ hỗ trợ và 198 linh kiện để phân loại, tiêu hủy an toàn, đúng quy định.
Điều đáng ghi nhận sau những đợt tuyên truyền, vận động không chỉ nằm ở số lượng vũ khí được thu hồi. Quan trọng hơn, nhận thức và cách ứng xử của người dân đối với những vật dụng nguy hiểm đang từng bước thay đổi. Từ chỗ coi việc cất giữ súng tự chế là chuyện bình thường hoặc còn e ngại khi giao nộp, nhiều người đã chủ động mang vũ khí đến giao nộp, vận động người thân cùng thực hiện và cung cấp thông tin cho lực lượng Công an.
