Cởi áo cà sa khoác chiến bào

Ngôi chùa giàu Truyền thống cách mạng

Từ TP Nam Định, qua bến Đò Quan xuôi theo QL 21 khoảng 15 km, du khách thập phương sẽ được đến tham quan và chiêm ngưỡng một ngôi chùa cổ rộng lớn có kiến trúc độc đáo với tháp "Cửu phẩm liên hoa" và "Đại hồng chung' 9 tấn.

Theo các tài liệu lịch sử, trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, chùa Cổ Lễ còn là nơi hội họp chỉ đạo phong trào cách mạng của tỉnh Nam Định, của huyện Trực Ninh, là cơ sở của đội tuyên truyền cách mạng vũ trang của tỉnh. Chùa còn là cơ sở nuôi giấu cán bộ, du kích và bộ đội chủ lực Sư đoàn 320, Đại đội 91 của tỉnh Nam Định, đại đội 75 huyện Trực Ninh. Tháp Cửu phẩm liên hoa trong chùa đã từng giữ vai trò là đài quan sát chỉ đạo tập kết bộ đội, du kích đánh bốt Cổ Lễ- Vô Tình năm 1952. Lịch sử huyện Trực Ninh ghi lại: Ngày 17/ 8/ 1945, Hoà thượng trụ trì Thích Thế Long đã cùng chính quyền lâm thời của huyện tổ chức tăng ni, phật tử cùng nhân dân phá kho thóc của Nhật chia cho dân nghèo.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Hoà thượng còn tích cực tham gia các phong trào, hiến gần 50 mẫu ruộng của chùa cho Nhà nước... Không chỉ vậy, nhà chùa còn đóng góp trực tiếp xương máu trong các cuộc chiến tranh. "Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách", khi đất nước lâm nguy, các nhà sư trong chùa đã gác lại tiếng gõ mõ, gửi lại chiếc áo cà sa chốn trai phòng để tiến ra sa trường, bảo vệ từng tấc đất của Tổ quốc.

Cởi áo cà sa, khoác chiến bào

Qua lời giới thiệu từ nhà chùa, chúng tôi đã được gặp Đại tá Đinh Thế Hinh tại số nhà 302, E3, Khu tập thể Thanh Xuân Bắc (Hà Nội), một trong 27 vị sư đã cởi áo cà sa khoác chiến bào ra trận trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Năm nay đã gần 90 tuổi, cái tuổi thuộc vào hàng xưa nay hiếm, những ký ức của ông về quãng đường dài binh nghiệp có lúc nhớ, lúc quên, sức khỏe của ông cũng đã rất yếu. Thế nhưng với những ký ức về cái ngày "cà sa gửi lại chốn trai phòng" luôn là ký ức không bao giờ có thể quên được.  

Đại tá Đinh Thế Hinh sinh năm 1926 trong một gia đình có truyền thống yêu nước, cách mạng. 13 tuổi ông xuất gia tu tại chùa Một (Liêu Thượng). Sau đó, theo học đạo Phật tại các chùa: Quán Sứ (Hà Nội), chùa Bút Tháp (Thuận Thành, Bắc Ninh), chùa Côn Sơn (Hải Dương), sau đó về chùa Cổ Lễ (Trực Ninh) với pháp danh Đại đức Thích Pháp Lữ. Đại tá Đinh Thế Hinh kể lại, cuối năm 1946, giặc Pháp tiến hành chiếm đóng các tỉnh, TP Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định.

Thế nước lâm nguy, Hồ Chủ tịch đã ra "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến" hiệu triệu toàn dân tộc, đứng lên chống giặc ngoại xâm cứu nước. Sau khi tham khảo ý kiến các môn đệ, Hòa thượng Thích Thế Long đã quyết định cho thành lập đội "nghĩa sĩ phật tử". Chuẩn bị mọi việc sẵn sàng, đúng 8h30 ngày 27/2/1947, chùa Cổ Lễ náo nhiệt khác thường, băng rôn, khẩu hiệu, cổng chào, cờ đỏ sao vàng bừng bừng kéo lên. Sau lễ chào cờ trang trọng, mặc niệm các anh hùng đã quên thân vì Tổ quốc, là hồi chuông, trống gióng giả vang lên từ trong chùa chính, trang trọng nghênh đón đoàn nhà sư gồm 27 vị đến từ các chùa trong khu vực, khoác áo cà sa đi chân đất, đầu trần, tay cầm mũ vải xếp hàng ba do đại đức Tường Minh chỉ huy đi ra, cuối hàng là hai ni cô Đàm Nhung, Đàm Lân khoác túi hồng thập tự, tiến ra xếp hàng ngang trước bàn thờ Tam bảo nơi lập lễ đài.

Hòa thượng Thích Thế Long đọc diễn văn nhấn mạnh: "Giặc ngoại xâm đe dọa chủ quyền đất nước, bọn ác quỷ lăm le quấy phá cửa Phật, Phật pháp bất ly thế gian pháp. Khi sơn hà nguy biến, dân chúng điêu linh, các phật tử tham gia đánh giặc cứu nước là đạo lý thiền tông…". Hòa thượng dứt lời trong tiếng hô vang dậy. Sau khi cử lễ "Tam bảo", "Tứ ân", Hòa thượng Thích Thế Long đỡ các tấm áo cà sa đặt trước bàn thờ Phật; sư Tường Minh hô: "Đội mũ!". Đồng loạt các tăng ni đội mũ có gắn sao vàng lên đầu. Thế là 27 nhà sư đã trở thành 27 chiến sỹ vệ quốc đoàn. Tiếp đó, đại biểu của Trung đoàn 34 đến nhận quân, chuyển súng, kiếm, mã tấu đến từng tay các vị, chấn chỉnh đội hình, hạ lệnh xuất phát. Đoàn quân theo tiếng hô dõng dạc của trung đội trưởng, tất cả đều đồng thanh ca vang bài "Tiến lên đường, tới sa trường". Trong những trận giao chiến với quân Pháp, bảo vệ Thành phố Nam Định, cố thủ cao điểm Non Nước (Ninh Bình), đơn vị "Nghĩa sỹ phật tử" đã chiến đấu dũng cảm, lập công xuất sắc và 12 vị đã anh dũng hy sinh.

Sau khi "cởi áo cà sa ra trận" đã hoạt động tại vùng địch hậu huyện Xuân Trường. Năm 1950, ông được trên cử đi học ở Trường Sỹ quan lục quân Quân khu 3 cùng với sư Tường Minh. Năm 1954, ông làm chính trị viên tiểu đoàn 328 về giải phóng Hải Phòng. Từ 1954-1969, ông có thời gian dài tham gia chống chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, bảo vệ Hà Nội. Năm 1969, ông vào Nam, làm Chính uỷ Binh trạm 41 đường Trường Sơn, địa bàn A Sầu, A Lưới (Thừa Thiên - Huế). Năm 1979, ông tham gia chiến dịch biên giới rồi sang Campuchia, làm cố vấn cho Ban chỉ huy tiểu đoàn bảo vệ Bộ Tư lệnh 479. Năm 1989, ông về hưu với quân hàm đại tá.

Chăm việc đạo, lo việc đời

Phòng truyền thống của chùa Cổ Lễ hiện trưng bày nhiều hiện vật, tài liệu về lịch sử hàng trăm năm của nhà chùa. Trong đó có một góc nhỏ trang trọng trưng bày những hiện vật là rất nhiều huân, huy chương, huy hiệu 50 năm tuổi Đảng của các cố Hòa thượng Thích Thế Long, Thích Thuận Đức, những hòa thượng trụ trì chùa Cổ Lễ trước đây. Trong đó còn có những kỷ vật của những vị sư đã "cởi áo cà sa" lên đường tham gia kháng chiến như chiếc ba lô đã bạc màu nhưng vẫn được gìn giữ toàn vẹn.

Giới thiệu về những kỷ vật này, Đại đức Thích Thanh Hùng ngậm ngùi chia sẻ: "Qua 3 cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp, Mỹ và chiến tranh biên giới, nhiều đợt với 47 nhà sư đã cởi áo cà sa lên đường chiến đấu. Có những vị sau khi nhập ngũ đã trở thành nhà tình báo như ni sư Thích Đàm Liên, có những người trở thành những sĩ quan cao cấp của quân đội như Thích Nguyên Hồng, Thích Thanh Hải..., có những người sau khi đất nước bình yên đã trở lại chùa nối lại đường tu như thượng toạ Thích Tâm Vượng (trụ trì chùa Cổ Lễ hiện nay), ni trưởng Thích Đàm Thành (trụ trì chùa Hoành Quán, xã Xuân Thuỷ, Xuân Trường, Nam Định), nhưng có những người đã mãi mãi nằm xuống. Tên tuổi của các liệt sĩ phật tử này hiện chỉ được biết đến dưới các pháp danh mà nhà chùa đặt cho như Thanh Tịnh, Đức Hiền, Thiện Nhân, Chân Tâm, Quang Đại, Huyền Cơ, Trí Trung..., còn phần xác nhiều vị sau khi thác xuống xương cốt an nghỉ nơi nào không ai biết".

Ngay trong góc phòng truyền thống là bức ảnh chụp Thượng tọa Thích Tâm Vượng, Viện chủ Tổ đình chùa Cổ Lễ hiện nay trong bộ quân phục của Quân đội nhân dân Việt Nam. Một gương mặt góc cạnh và ánh mắt nghiêm nghị, nhưng toát lên vẻ hiền hậu, dễ gần. Vào mùa thu 1978, cũng tại chùa Cổ Lễ, Hòa thượng Thích Thế Long một lần nữa đã làm lễ cởi áo cà sa cho 3 đệ tử tình nguyện khoác chiến bào lên đường bảo vệ Tổ quốc. Thượng tọa Thích Tâm Vượng là một trong 3 đệ tử tình nguyện ra chiến trường hôm ấy. Kể lại chuyện này, Đại đức Thích Thanh Hùng đọc lại bài phát nguyện của ngày lễ chia tay đó: "Nghe theo tiếng gọi của núi sông/Cà sa gửi lại chốn trai phòng/Xông ra biên giới trừ hung bạo/Thực hiện từ bi phải lực hùng". Thượng tọa Thích Tâm Vượng gia nhập Trung đoàn 33 A57 công binh. Trải qua bao gian khổ trong quân đội, năm 1983 thầy Vượng xuất ngũ, trở về, tiếp tục theo nghiệp tu hành.

Đại đức Thích Thanh Hùng cho biết, là Viện chủ chùa Cổ Lễ, phải cáng đáng công việc của chùa, nhưng thầy Thích Tâm Vượng vẫn cùng tăng ni Phật tử tích cực tham gia công tác xã hội. Hằng năm, chùa Cổ Lễ là địa điểm tổ chức trường hạ 3 tháng với 90 ngày tu học cho các tăng ni trên địa bàn huyện, gắn việc nâng cao kiến thức Phật pháp và đẩy mạnh vận động tăng ni phật tử tăng cường tham gia vào các hoạt động xã hội thực hiện chính sách pháp luật nhà nước. Nhà chùa còn tích cực tham gia các hoạt động xóa đói giảm nghèo, cứu trợ nhân đạo với phương châm tốt đời, đẹp đạo. "Hằng năm, nhà chùa đều ủng hộ để xây dựng nhà từ thiện cho các đối tượng chính sách, không nơi nương tựa tại địa phương" - thầy Thích Thanh Hùng cho biết