Cơ hội việc làm có rộng mở đối với sinh viên sau khi tốt nghiệp các ngành nghề liên quan đến AI? Học sinh có lực học trung bình có cơ hội theo đuổi ngành học này? AI liệu có thay thế, có "tranh việc" của con người trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề? Đây là những câu hỏi được nhiều thí sinh đặt ra với các chuyên gia tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp năm 2026.
PGS. TS Vũ Duy Hải, Trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội nhận định, nhân sự của các ngành liên quan đến AI không chỉ phục vụ yêu cầu phát triển của đất nước mà còn mở ra nhiều cơ hội việc làm tại thị trường quốc tế. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là một xu hướng mang tính giai đoạn.
Theo PGS.TS Vũ Duy Hải, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực AI có thể tăng mạnh trong một thời điểm nhất định nhưng khó duy trì ở mức cao trong thời gian dài như các lĩnh vực nền tảng khác. Vì vậy, khi đưa ra lời khuyên cho phụ huynh và học sinh về xu hướng ngành nghề trong 5 năm tới, quan điểm cá nhân ông cũng như nhiều giảng viên đang tham gia đào tạo các lĩnh vực liên quan đến AI là nhu cầu nhân lực của lĩnh vực này vẫn còn rất lớn.
Các ngành liên quan đến AI là những ngành có hàm lượng khoa học- công nghệ cao, đòi hỏi tư duy logic, khả năng sáng tạo và năng lực học tập tốt. Vì vậy, việc tuyển sinh vào các ngành này thường có mức độ cạnh tranh khá lớn. Từ thực tế trong khoảng 3 năm gần đây cho thấy, điểm chuẩn của các ngành liên quan đến AI luôn ở mức cao. Do đó, muốn theo học các ngành này, học sinh cần phải có nền tảng học tập vững vàng, đặc biệt ở các môn khoa học tự nhiên.
"Dù vậy, điểm đầu vào chỉ là bước khởi đầu, còn sự nỗ lực và quá trình học tập của sinh viên trong môi trường đại học mới là yếu tố quyết định. Kể cả đối với những học sinh hiện tại có học lực mức trung bình thì các em vẫn có thể trúng tuyển vào ngành liên quan đến AI ở những trường có mức điểm đầu vào phù hợp, cơ hội vẫn hoàn toàn rộng mở. Với sự nỗ lực, sinh viên vẫn có thể học tốt, hoàn thành chương trình đào tạo và tham gia thị trường lao động như bình thường"-PGS.TS Vũ Duy Hải lưu ý.
TS.BS Đỗ Thanh Hương, Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Trường Đại học Y Hà Nội cũng cho rằng, AI đang phát triển rất nhanh và có thể ứng dụng trong hầu hết các lĩnh vực, trong đó có giáo dục và y tế. Thực tế hiện nay, AI đã được ứng dụng khá nhiều trong lĩnh vực y tế, đặc biệt trong chẩn đoán hình ảnh và hỗ trợ điều trị. Nhiều dự án quốc tế đã chứng minh hiệu quả của AI trong việc hỗ trợ bác sĩ phân tích hình ảnh y khoa, giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán. Từ thực tế đó, nhà trường đang từng bước tích hợp nội dung liên quan đến AI vào chương trình đào tạo. Trong thời gian tới, Trường Đại học Y Hà Nội dự kiến sẽ mở ngành Y tế số, tập trung vào ứng dụng AI trong chẩn đoán và điều trị, dự kiến tuyển sinh vào giai đoạn 2027-2028.
PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhìn nhận, AI đang tạo ra nhiều thay đổi đối với các ngành nghề khác nhau. Tuy nhiên, trong các lĩnh vực như ngôn ngữ, ngoại ngữ hay báo chí- truyền thông, cá nhân tôi cho rằng, AI có thể thay đổi một phần công việc nhưng khó có thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người.
Theo PGS.TS Đặng Hồng Sơn, trong lĩnh vực ngôn ngữ, các công cụ dịch bằng AI hiện nay, kể cả dịch trực tiếp đã đạt chất lượng khá tốt. Tuy nhiên, đào tạo ngoại ngữ tại các trường đại học hiện nay không chỉ dừng lại ở việc dạy ngôn ngữ mà còn bao gồm cả kiến thức về văn hóa của các quốc gia. Vì vậy, những người làm việc trong lĩnh vực ngoại ngữ không chỉ thực hiện công việc dịch thuật đơn thuần mà còn đóng vai trò kết nối, chuyển tải văn hóa giữa các quốc gia và các cộng đồng. Ngoài ra, trong môi trường làm việc tại các doanh nghiệp hay tổ chức quốc tế, người sử dụng ngoại ngữ cần có khả năng hiểu và chuyển dịch các giá trị văn hóa, giúp các bên giao tiếp và hợp tác hiệu quả hơn. Do đó, AI có thể hỗ trợ một phần công việc của phiên dịch viên nhưng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người...
PGS.TS Nguyễn Phú Khánh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Phenikaa khuyên thí sinh không nên quá lo lắng trước sự phát triển nhanh của AI. Theo ông, AI không thay thế hoàn toàn tri thức nền tảng mà chủ yếu thay đổi cách con người sử dụng kiến thức. Do đó, những học sinh có năng lực và đam mê với các ngành khoa học cơ bản như Toán, Vật lý, Hóa học hãy mạnh dạn theo đuổi. Đây là những lĩnh vực đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển của công nghệ và AI trong tương lai. “AI vẫn phải dựa trên các nền tảng khoa học cơ bản. Nếu có nền tảng tốt về Toán, Lý, Hóa, các em sẽ có lợi thế lớn khi ứng dụng và phát triển các công nghệ mới", PGS.TS Nguyễn Phú Khánh nhấn mạnh.
“Bùng nổ” nhiều ngành học mới 
Nghịch lý ngành học “khát” nhân lực nhưng vẫn “ế” chỉ tiêu (Bài 2) 
