Vì sao một cầu thủ đã từng tham gia một nghi án bán độ, từng bị kỷ luật rốt cuộc lại có thể trở thành một trọng tài bóng đá - một người mang nhiệm vụ gìn giữ sự công bằng của cuộc chơi? Và nữa, Bùi Quang Thông làm trọng tài bóng đá cả 4,5 năm rồi, tại sao bây giờ người ta mới lại… ngã ngửa người như thế?
"Bùi Quang Thông là ai - Tôi không nhớ!"
Theo đơn tố cáo của phía Khánh Hòa thì Bùi Quang Thông khi còn là cầu thủ, đá trong màu áo Thanh Hóa năm 2001 đã từng dính vào một vụ tiêu cực, và bị VFF đình chỉ thi đấu. Vì vậy phía khánh Hòa cho rằng một người như thế không đủ tư cách làm trọng tài ở một giải đấu có sức ảnh hưởng rộng lớn như Super League.
Để kiểm chứng những gì phía Khánh Hòa tố cáo, chúng tôi đã tìm gặp ông Nguyễn Văn Mùi - người mà vài tháng trước vẫn còn giữ chức Chủ tịch Hội đồng Trọng tài QG - nghĩa là người cai quản đội ngũ trọng tài Việt Nam. Nhưng ông Mùi trả lời rằng: "Thú thật, Bùi Quang Thông là ai, lý lịch thế nào, tôi cũng không rõ nữa".
Ông Mùi kể thêm: "Tôi chỉ nhớ mang máng là những năm 2005, 2006, Bùi Quang Thông có nộp đơn xin học làm trọng tài bóng đá cho Liên đoàn Bóng đá Việt Nam. Và cứ như thế, cậu ấy trưởng thành dần dần từ các giải bóng đá phong trào, giải hạng nhì, hạng nhất, để rồi bây giờ là Super League. Ở đây, phải thấy rằng Hội đồng Trọng tài QG chỉ có nhiệm vụ đào tạo chuyên môn trọng tài, chứ còn việc thẩm định lý lịch, kiểm tra hồ sơ trọng tài phải là việc của bộ phận quản lý, điều hành ở VFF. Vì vậy nếu muốn biết Bùi Quang Thông là ai, có lẽ phải hỏi bộ phận này".
Theo "mách nước" của ông Mùi, chúng tôi đã gõ cửa bộ phận quản lý hồ sơ của VFF, và sau đó đã "gõ cửa" trưởng BTC Super League Trần Duy Ly - người mà năm 2001 đã từng là PCT VFF, nghĩa là người có thể nắm được và nắm rõ những tiêu cực của Bùi Quang Thông. Và đây là câu trả lời của ông Ly: "Phải thấy rằng Bùi Quang Thông khi đó đá ở giải hạng 3 - nghĩa là một giải mang tính chất phong trào. Thế nên tất cả những diễn biến ở một giải đấu mang tính phong trào, lại đã diễn ra cách đây tới 10 năm, chúng tôi khó mà nhớ cho chính xác được.
Sau khi phía Khánh Hòa có đơn tố cáo, tôi cố lục lại trí nhớ của mình, và có nhớ là hồi đó VFF đã giao cho trưởng ban khen thưởng - kỷ luật Vũ Hạng giải quyết vụ tiêu cực này. Nhưng giải quyết cụ thể ra sao, nghĩa là Bùi Quang Thông bị cấm thi đấu một thời gian hay là cấm thi đấu vĩnh viễn thì tôi cũng không rõ nữa".
Nếu Bùi Quang Thông chối tội - VFF, VPF có thể làm gì?
Chính vì từ những người quản lý đội ngũ trọng tài đến những người quản lý nền bóng đá (thời điểm đó) đều không nhớ nổi Bùi Quang Thông là ai nên cần thiết phải lục lại kho tư liệu của VFF để xem xét vấn đề một cách chính xác. Theo thông tin của chúng tôi, hai ngày vừa qua, nhiều nhân vật ở VFF và ở cả VPF cũng đã thực hiện công việc "lục lại kho tư liệu", nhưng đến lúc này người ta tuyệt nhiên không tìm thấy một văn bản nào về vụ tiêu cực của Thanh Hóa mà Bùi Quang Thông là nhân vật chính, cũng tuyệt nhiên không tìm thấy một văn bản nào kỷ luật Bùi Quang Thông.
Một nhân vật tham gia cuộc "tìm kiếm hồ sơ" chia sẻ: "Cách đây vài năm, Liên đoàn Bóng đá Việt Nam đã chuyển trụ sở từ Lý Văn Phức về khu Mỹ Đình, và trong quá trình chuyển đổi đó đã có rất nhiều văn bản, hồ sơ thất lạc. Rất có thể hồ sơ về Bùi Quang Thông nằm trong số thất lạc này".
Trong khi những người trong cuộc đều không nhớ cụ thể về vụ tiêu cực của Bùi Quang Thông thì rất may là một nhà báo thể thao đã từng tác nghiệp trong vụ việc này đã nhớ được câu chuyện. Theo nhà báo này thì chuyện diễn ra không phải ở năm 2001 như phía Khánh Hòa tố cáo, mà là năm 2002, trong trận đấu Thanh Hóa - Quân Khu 2 ở giải hạng Ba QG trên sân Vĩnh Phúc. Trước trận đấu, Bùi Quang Thông đã có những liên lạc với phía đối thủ, đề nghị sẽ đá theo "đơn đặt hàng" của đối thủ nếu được nhận lại một khoản tiền theo yêu cầu. Nhưng ngay sau đó thì vụ việc vỡ lở, và Thông đã ngay lập tức bị loại khỏi đời sống bóng đá Việt Nam.
Đến đây, một câu hỏi được đặt ra: Vì không có một hồ sơ, văn bản cụ thể nào, mà tất cả chỉ được kể lại bằng trí nhớ của một nhà báo và của những lãnh đạo Khánh Hòa nên Bùi Quang Thông "chối tội", phủ nhận tất cả những gì bị tố cáo thì sao? Theo một nguồn tin mà chúng tôi có được thì rất may là Bùi Quang Thông đã thật thà nhận việc mình đã từng bị VFF kỷ luật, nếu không chắc chắn là người ta sẽ phải rất mệt mỏi với câu chuyện này.
Bùi Quang Thông sẽ bị xử như thế nào?
Trước câu hỏi nêu trên TGĐ VPF - đơn vị đang điều hành, tổ chức Super League cho biết: "Bây giờ phải xác minh cho rõ, nếu 10 năm trước Bùi Quang Thông chỉ bị đình chỉ trong tư cách cầu thủ thì anh ta hoàn toàn có thể "làm lại cuộc đời" trong tư cách một trọng tài bóng đá. Nhưng nếu Thông bị VFF loại khỏi các hoạt động bóng đá thì chắc chắn nghiệp trọng tài của Thông sẽ kết thúc từ đây". Ở đây có thể thấy là những phương án xử lý mà ông Viễn đưa ra nằm sau mệnh đề "bây giờ phải xác minh", nhưng với việc tất cả những hồ sơ, văn bản liên quan đến vụ tiêu cực của Bùi Quang Thông hiện đang "mất hút" (và e là khó có khả năng những hồ sơ ấy bỗng nhiên hiện về) thì không hiểu là người ta sẽ xác mình kiểu gì?
Chia sẻ suy nghĩ này với một trọng tài đang hành nghề tại Super League, vị trọng tài này bày tỏ quan điểm: "Thật ra thì cũng chẳng cần phải đợi tới khi người ta xác minh đâu, tôi nghĩ sự nghiệp trọng tài của Thông đã chấm dứt từ bây giờ rồi. Bởi cứ nghĩ mà xem, ngay cả khi được VFF và VPF cho phép hành nghề thì cậu ấy có thể hành nghề một cách bình tâm, thoải mái không khi mà những vết đen trong lý lịch của mình đã bị cả làng cả nước tố ầm lên như thế? Hơn nữa, ngay cả khi cậu ấy có hành nghề một cách thoải mái, khách quan thì các đội bóng liệu có thể đặt niềm tin vào sự khách quan của một người đã từng có tì vết như thế hay không?".
Theo những thông tin chúng tôi có được thì Bùi Quang Thông sẽ bị BTC Super League tạm đình chỉ cầm còi để các bên liên quan tìm hiểu, xác minh vụ việc. Nhưng với câu trả lời của vị trọng tài nói trên có thể hiểu rằng cái lệnh "tạm đình chỉ" với Bùi Quang Thông thực chất chẳng khác gì lệnh… cấm hành nghề.
Ai kiểm tra tư cách trọng tài?
Có lẽ nếu Bùi Quang Thông không có những tiếng còi khó hiểu, gây ức chế cho các cầu thủ và BHL Khánh Hòa thì câu chuyện về một "Bùi Quang Thông từng dính tiêu cực khi còn làm cầu thủ" mãi mãi sẽ là một câu chuyện bị đào sâu chôn chặt, một câu chuyện mà không ai nhớ, không ai biết, không ai lấn cấn, nghi ngờ gì. Vậy thì phải đặt ra một vấn đề khác: Trong đời sống trọng tài Việt Nam nói riêng và trong đời sống bóng đá Việt Nam nói chung còn có những câu chuyện tiêu cực nào đang tạm thời được đào sâu chôn chặt như thế nữa không?
Theo lời của cựu Hội đồng Trọng tài QG thì những ai muốn đi học làm trọng tài phải có đơn gửi lên VFF, và lá đơn ấy phải được địa phương xác nhận. Nhưng với cái kiểu xác nhận mà ở đó một cầu thủ dính tiêu cực, bị kỷ luật hẳn hoi rốt cuộc vẫn được đi học trọng tài, vẫn được hành nghề trọng tài mà suốt những năm vừa qua không ai biết, không ai hay - một kiểu xác nhận như thế, thử hỏi có tin được hay không? Và cứ với kiểu xác nhận như thế, có gì đảm bảo rằng một trọng tài nào đó hiện nay đến một lúc nào đó bỗng nhiên bị tố cáo là người đã từng dính tiền án, tiền sự, hoặc từng dính đến những phi vụ xấu xa, làm rối loạn an ninh trật tự trong quá khứ?
Trong quan điểm của chúng tôi một cầu thủ đã từng "dính chấu" nhưng biết ăn năn hối cải, và quyết định làm lại cuộc đời bằng con đường trọng tài ở một góc độ nào đó là một người rất có ý chí, nghị lực. Và một người có ý chí, nghị lực như thế thật ra không đáng trách. Sự đáng trách nằm ở chỗ hệ thống đào tạo, quản lý trọng tài Việt Nam đã và đang tồn tại quá nhiều lỏng lẻo, quá nhiều kẽ hở, quá nhiều vết nứt.
Có lẽ sau một câu chuyện thật như đùa của trọng tài Bùi Quang Thông, sẽ là không thừa nếu VPF, VFF, cùng ban trọng tài QG tiến hành một cuộc tổng kiếm tra tư cách - tổng kiểm tra lý lịch của tất cả các trọng tài đang hành nghề hiện nay!
