Chuyện đời xót xa của những giáo viên đứt gánh cuối đường

Chới với nghiệp đưa đò

Là một giáo yêu trẻ, sống chết với nghề nhưng giờ đây ai cũng phải lắc đầu buồn cho số phận hẩm hiu của cô. Hàng ngày cô phải lang thang khắp xóm bán từng chiếc bánh rán nuôi gia đình. Đã gần trưa nhưng cô giáo Tạ Thị Viền (Vạn Yên, Mê Linh, Hà Nội) mới về đến nhà sau buổi chợ.

"Từ ngày nghỉ dạy, chẳng có thu nhập gì cô phải đi bán bánh rán nuôi gia đình. Ngày nào cũng dậy từ 3h sáng nhào bột nặn bánh. Vất vả là thế những cũng chẳng kiếm được bao nhiêu. Mỗi ngày cũng chỉ được 30 đến 40 nghìn đồng thôi" - Cô Viên gạt mồ hôi tâm sự. Năm 1977 cô về xã Vạn Yên (Mê Linh, trước thuộc tỉnh Vĩnh Phúc), có sẵn nghiệp vụ sư phạm, cô được tin tưởng nên vào dạy lớp "đình làng".

Do có những đóng góp đáng kể cho ngành giáo dục mà cô đã được ngành tặng kỷ niệm chương "Vì sự nghiệp giáo dục". Nhưng Mãi cho tới năm 2002 cô Tạ Thị Viền mới được đóng bảo hiểm xã hội. Đến năm 2009, lương của cô được vỏn vẹn hơn 1 triệu đồng. Đồng lương ấy dù ít ỏi nhưng với gia đình cô số tiền không chỉ động viên mà thực sự "là cứu tinh" cho gia đình bé mọn. Tháng 10/2011, có chế độ biên chế và cô đã đủ tiểu chẩn đạt viên chức nhà nước. Niềm vui chẳng tày gang, khi tháng 1/2012 cô đến tuổi nghỉ hưu.

Người bà, người mẹ của những đứa trẻ không khỏi xa xót: "Làm đơn xin ở lại 1, 2 năm cho bõ cả đời người vất vả với trường với lớp nhưng không được hồi âm. Giờ đây về nếu thanh toán chế độ trả một lần được mấy triệu đồng, so với giá cả bây giờ 39 năm 4 tháng sống sao đây? Làm việc gì? Tìm việc gì cho non nửa đời còn lại. Rồi những lời hỏi thăm của dân làng, bè bạn thật ngậm ngùi bi đát cho con đò như tôi làm nghề dạy học".

Câu chuyện  kể của cô Ngô Thị Minh - hiệu trưởng Trường Mầm non Quang Minh A, (xã Quang Minh, Mê Linh, Hà Nội) nghe sao cay đắng. Cùng giữ cương vị hiệu trưởng, cùng về nghỉ một đợt nhưng cô Nguyễn Thị Bông, Hiệu trưởng Trường Mầm non xã Vạn Yên lại mang một tâm trạng trái ngược hoàn toàn. Hiệu trưởng Trường Mầm non xã Tiền Phong tên Ph. vì đã làm hiệu trưởng từ lâu nên được đóng bảo hiểm. Hơn 30 năm đến khi  về nghỉ cô được lương gần 3 triệu/tháng cộng thêm hơn 20 triệu truy lĩnh do thời gian công tác vượt khung gần 20 năm.

Vốn là một hiệu trưởng cô Minh hiểu hơn, quen biết rộng phần vì gia đình khá giả nên cô là người "gõ cửa" kêu cứu nhiều nhất. Đã hơn 3 năm nay cô Ngô Thị Minh đã đi đến tất cả những nơi cần đến: từ phòng GD- ĐT đến BHXH huyện Mê Linh thậm chí lên tận Văn Phòng Chính phủ, UBND TP Hà Nội nhưng trả lời cô chỉ là những cái lắc đầu, phải chờ đến vô vọng. Cô còn nhớ như in cái ngày nhận quyết định bàn giao chức hiệu trưởng. Buồn vì bao cống hiến của mình nay lại về nghỉ hưu không có chế độ nào ngoài vài triệu cô đã ốm gần 1 tuần. "Lệnh đã gửi về, chỉ chờ ngày thực hiện. 39 năm làm giáo viên của tôi không có gì thay đổi cũng sẽ quy đổi bằng gần chục triệu với chế độ 1 lần".

Hiện giờ để duy trì cuộc sống nhiều người như cô Bông, cô Viền hoặc phải đi bán bánh rán hoặc phải trông trẻ, mỗi hàng kiếm được vài trăm nghìn, tằn tiện mới đủ gạo ăn. Ở huyện Mê Linh còn rất nhiều hoàn cảnh éo le của những "cô giáo già" về nghỉ tay trắng.

Bị lãng quên?

Căn cứ để các giáo viên mầm non tại Mê Linh bức xúc đi hỏi chế độ là "Công văn số 2150/GD-ĐT-BHXH về việc thực hiện BHXH, BHYT đối với người lao động thuộc các cơ sở giáo dục mầm non" ra ngày 22/3/2004 của Tổng GĐ BHXH Việt Nam Nguyễn Huy Ban ký với đoạn ghi: "Những người lao động đã có thời gian làm việc liên tục tại các cơ sở mầm non từ trước hoặc sau khi Chính phủ ban hành Nghi định số 73/1999/NĐ-CP ngày 19/8/1999 mà chưa tham gia đóng bảo hiểm xã hội thì có thể đóng bảo hiểm xã hội cho thời gian từ tháng 1/1995 đến khi đã tham gia đóng bảo hiểm xã hội. Mức đóng bằng 15% mức tiền lương tính trên mức tiền lương tối thiểu do Nhà nước quy định tại thời điểm thu nộp".

Nhưng khi văn bản này ra đời những giáo viên này lại "không hề hay biết". Mãi cho đến năm 2009, cô Minh và một vài đồng nghiệp mới biết được chế độ mình được hưởng khi đọc được thông tin về buổi họp hồi cuối năm 2009 giữa lãnh đạo Sở GD-ĐT Hà Nội và UBND TP Hà Nội. Thông tin về việc 111 giáo viên, nhân viên ở huyện Mê Linh (trong đó có các cô) chưa được truy đóng BHXH, BHYT từ tháng 1/1995 đến tháng 1/2002 cũng được nhắc đến.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội khi đó, bà Ngô Thị Thanh Hằng nhấn mạnh các cơ sở, ngành, quận, huyện phải có giải pháp thực hiện chế độ chính sách cho giáo viên mầm non trước Tết nguyên đán 2010.

Từ đây các cô đã bắt đầu đi gõ cửa hỏi chế độ. Tia hi vọng lại lóe lên khi năm 2010  "Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân tại cuộc họp giao ban triển khai quyết định số 239/QĐ-TTg ngày 9/2/2010 của Thủ tướng chính phủ về Đề án phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi giai đoạn 2010-2015" với đoạn ghi rõ việc "Phối hợp với các Bộ, ngành liên quan từng bước giải quyết hợp lý chế độ chính sách cho giáo viên mầm non, nhất là chính sách cho giáo viên lâu năm,..."

Cực chẳng đã, ngày 8/3/2012, 13 giáo viên mầm non (3 hiệu trưởng, 4 hiệu phó) đã gửi đơn kêu cứu lên UBND và BHXH TP Hà Nội. Họ đều là những người có trên 30 năm đến gần 40 năm công tác nhưng mới được đóng BHXH từ năm 2002. Nhắc đến công văn số 2150, lá đơn viết: "Nhưng huyện Mê Linh lúc đó thuộc tỉnh Vĩnh Phúc không được đóng bảo hiểm quay lại như các huyện khác".

Theo luật BHXH hiện hành, các cô cần đóng 20 năm mới đủ chế độ nghỉ hưu. "Theo quy định của luật BHXH chúng tôi phải về nghỉ không chế độ và hưởng chế độ 1 lần như vậy 37 năm công tác chỉ được hưởng mấy triệu đồng. Chúng tôi thấy thiệt thòi quá, nhiều lần làm đơn đề nghị mà không có hiệu quả" - lời của hiệu trưởng Trường Mầm non Quang Minh A, Ngô Thị Minh.

Chờ đến bao giờ?