Chuẩn bị điều kiện tốt nhất cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam qua địa bàn Hà Tĩnh dài khoảng 103,42km, được bố trí 3 nhà ga, bao gồm 2 ga hành khách đặt tại khu hành chính trung tâm tỉnh Hà Tĩnh (TP Hà Tĩnh hiện nay) và tại Khu kinh tế Vũng Áng. Nhà ga hàng hóa dự kiến đặt tại địa phận các phường Hưng Trí và Kỳ Trinh (thị xã Kỳ Anh). Theo kết quả rà soát sơ bộ của Sở Nông nghiệp và Môi trường, để phục vụ mặt bằng cho dự án, Hà Tĩnh phải thu hồi, bồi thường diện tích hơn 764 ha đất. Trong đó, có khoảng 84 ha đất ở cần xem xét bố trí tái định cư.

Để chuẩn bị các điều kiện tốt nhất phục vụ khởi công, thi công dự án, đầu tháng 6/2025, tỉnh Hà Tĩnh đã thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng (GPMB) Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đoạn qua địa bàn Hà Tĩnh do Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Duy Lâm làm Trưởng ban và Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải làm Phó Trưởng ban Thường trực.

Nhiệm vụ chính là phối hợp chặt chẽ, kịp thời với Bộ Xây dựng, chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án Đường sắt trong việc giải quyết các thủ tục liên quan để triển khai thực hiện kịp thời công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bàn giao mặt bằng dự án đảm bảo đúng tiến độ quy định; hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi để dự án đoạn qua địa bàn Hà Tĩnh triển khai đảm bảo tiến độ theo yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Theo báo cáo, tổng số hộ dân dự kiến phải tái định cư để phục vụ cho dự án là hơn 1.300 hộ, với nhu cầu xây dựng 35 khu tái định cư. Qua rà soát ban đầu, đến nay tỉnh Hà Tĩnh đã chọn được 1 vị trí phù hợp để xây dựng khu tái định cư tại thôn Liên Vinh, xã Thạch Đài (thuộc vị trí phường Hà Huy Tập sau sắp xếp địa giới hành chính).

Vị trí này được đánh giá đáp ứng đầy đủ các điều kiện về quy hoạch chi tiết, sử dụng đất và hạ tầng, với diện tích khoảng 6 ha, thuộc đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 phục vụ Dự án đường Hàm Nghi kéo dài, đã được UBND tỉnh phê duyệt năm 2023. Khu đất này nằm cách xa trung tâm nhà ga dự kiến khoảng 1km, hiện trạng chủ yếu là đất nông nghiệp và đất công do xã quản lý, thuận lợi cho công tác GPMB.

Dự kiến, ngày 19/8/2025, Hà Tĩnh sẽ tiến hành khởi công xây dựng khu tái định cư đầu tiên trên địa bàn phục vụ di dời, tái định cư để nhường đất cho dự án trọng điểm quốc gia đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Đối với 34 khu còn lại, các địa phương có dự án đi qua đang khẩn trương lập, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết xây dựng trước ngày 15/7/2025, hoàn thiện dự án đầu tư trước tháng 10 để kịp thi công và bàn giao mặt bằng vào cuối năm 2026.

Ông Trần Báu Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh cho biết, song song với việc chuẩn bị chu đáo các điều kiện về tái định cư, GPMB, tỉnh Hà Tĩnh cũng đã chủ động rà soát, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai dự án theo tiến độ. Trong đó, từ hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của dự án, trước những bất cập có thể xảy ra trong quá trình triển khai, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tỉnh Hà Tĩnh cũng đã có văn bản gửi Bộ Xây dựng, đề nghị điều chỉnh một số hạng mục dự kiến.

Cụ thể, đối với Trạm bảo dưỡng Việt Xuyên vị trí Km320+500 tại huyện Thạch Hà vị trí dự kiến đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Bắc Thạch Hà (giai đoạn 1) tại Quyết định số 1003/QĐ-TTg ngày 29/8/2023 (KCN VSIP Hà Tĩnh) nên tỉnh Hà Tĩnh đề nghị chuyển vị trí Trạm từ phía trái tuyến sang phía phải tuyến. Hay như vị trí quy hoạch Trạm bảo dưỡng Kỳ Tân, huyện Kỳ Anh tại lý trình khoảng Km384+900 hiện nay đang cắt ngang qua quốc lộ 1A, có thể phát sinh khó khăn về giải pháp kỹ thuật và kinh phí thực hiện nên có thể xem xét dịch chuyển vị trí về phía Bắc.

Về hướng tuyến đường sắt tốc độ cao qua địa bàn huyện Cẩm Xuyên tại lý trình từ Km346+00 đến Km352+400, tỉnh Hà Tĩnh cũng đề nghị nghiên cứu dịch chuyển tim tuyến đường sắt tốc độ cao để đảm bảo hành lang an toàn đường bộ, đường sắt theo quy định. Theo quy hoạch dự kiến, hướng tuyến đoạn này đi quá gần với tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam nhánh phía Đông đã triển khai thi công, một số đoạn tuyến chồng lấn hành lang giữa đường bộ và đường sắt, đường sắt đi cắt qua phạm vi Trạm dừng nghỉ đường bộ cao tốc tại xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên.

Việc này không chỉ ảnh hưởng đến công năng Trạm dừng nghỉ mà còn gây khó khăn trong tổ chức không gian kỹ thuật và đảm bảo an toàn giao thông. Tuyến đường sắt tốc độ cao qua địa bàn thị xã Hồng Lĩnh đoạn từ Km303+600 đến Km303+900, theo chính quyền tỉnh Hà Tĩnh cũng cần xem xét dịch chuyển tim tuyến đường sắt để hạn chế tối đa GPMB khu vực di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh Đền Cả và ảnh hưởng đến kết cấu hạ tầng của Trạm biến áp 110kV Hồng Lĩnh.

Ông Trần Quang Tuấn, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho biết thêm, dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam có ý nghĩa hết sức quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương nên tỉnh Hà Tĩnh đã nghiêm túc, thận trọng và khẩn trương chuẩn bị chu đáo các điều kiện cần và đủ để đảm bảo dự án khởi công, thi công và vận hành trong thời gian sớm nhất có thể.

Đặc biệt, với việc bố trí 2 ga hành khách tại trung tâm của tỉnh và Khu kinh tế Vũng Áng, cùng với 1 ga hàng hóa sẽ đảm bảo kết nối đồng bộ với Khu kinh tế Vũng Áng – đầu tàu kinh tế của tỉnh. Hiện nay, theo hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của dự án, đối chiếu vị trí dự kiến quỹ đất tại các ga với quy hoạch trên địa bàn Hà Tĩnh thì không gian phát triển quanh nhà ga hành khách dự kiến đang bị ảnh hưởng bởi các dự án đã được quy hoạch trước đó. Tỉnh Hà Tĩnh đã kịp thời đề xuất điều chỉnh chủ trương đầu tư các dự án trong phạm vi ranh giới với tổng diện tích khoảng 550ha để đảm bảo việc xây dựng các nhà ga này không bị ảnh hưởng.