Việt Nam yêu cầu các nước liên quan tôn trọng chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam ở Biển Đông, có trách nhiệm thực thi một cách thiện chí luật pháp quốc tế, Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982.
Các nhà lãnh đạo ASEAN và Liên Hợp Quốc (LHQ) kêu gọi thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982.
Chia sẻ quan điểm tại Hội nghị Cấp cao ASEAN-Mỹ lần thứ 8 diễn ra sáng 14/11, các nhà lãnh đạo ASEAN và Mỹ bày tỏ quan ngại rằng tại Biển Đông vẫn tiềm ẩn các nguy cơ đe dọa hòa bình, an ninh và ổn định và những hành động đi ngược lại luật pháp quốc tế.
Chiều 12/11, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì Hội nghị cấp cao ASEAN - Ấn Độ lần thứ 17. Lãnh đạo các nước ASEAN, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, và Tổng Thư ký ASEAN đã cùng dự.
“ASEAN đã thể hiện nhất quán lập trường nguyên tắc và cam kết mạnh mẽ xây dựng Biển Đông, nơi có tuyến hàng hải huyết mạch của khu vực và toàn cầu, trở thành vùng biển hòa bình và ổn định, an ninh và an toàn cho tự do lưu chuyển hàng hóa”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh tại Hội nghị cấp cao ASEAN 37 và các hội nghị cấp cao liên quan.
Vấn đề Biển Đông luôn “nóng” không chỉ riêng với các quốc gia có chủ quyền tại đây mà còn là sự kiện được cộng đồng quốc tế quan tâm. Đồng thời, đây cũng chính là mảnh đất để các thế lực thù địch, bất mãn, cơ hội chính trị lợi dụng để xuyên tạc, kích động chống phá Đảng, Nhà nước.
Bộ trưởng Quốc phòng, Ngoại giao hai nước Mỹ và Australia tái khẳng định các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông là không phù hợp với luật pháp quốc tế; đồng thời hoan nghênh lập trường của ASEAN về vấn đề Biển Đông.
Cho tới nay, hầu hết các quốc gia Đông Nam Á hải đảo gồm Indonesia, Malaysia, Philippine và Brunei đã lên tiếng bày tỏ lập trường về vấn đề Biển Đông, trong đó khẳng định Công ước Liên Hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 và luật pháp quốc tế phải được sử dụng để làm cơ sở đàm phán liên quan đến Biển Đông.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper ngày 21/7 lên tiếng phản đối các hành động gần đây của Bắc Kinh tại Biển Đông, đồng thời, ông hy vọng sẽ đến thăm Trung Quốc vào cuối năm nay để cải thiện các kênh “truyền thông khủng hoảng” và giải quyết những lĩnh vực khác cùng quan tâm.
Tại Phiên họp lần thứ 12 Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt Nam - Trung Quốc, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh đề nghị hai bên kiểm soát tốt bất đồng trên biển, tôn trọng các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam...
Trung Quốc vừa tiến hành tập trận quân sự xung quanh quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam tại Biển Đông từ ngày 1 đến ngày 5 tháng 7. Khu vực tập trận bao gồm các vùng biển và lãnh thổ tranh chấp. Mỹ và nhiều quốc gia trong khu vực đã lên tiếng phản đối về hành động đáng lo ngại này.
Dư luận trong thời gian gần đây nhìn chung đều cho rằng Trung Quốc đã có nhiều hành động "bắt nạt" các nước láng giềng liên quan tới tranh chấp ở Biển Đông.
Sau hàng loạt hành động đơn phương, trái với luật pháp quốc tế trên Biển Đông, Trung Quốc còn đang đe dọa thành lập một vùng Nhận diện phòng không (ADIZ) để kiểm soát vùng trời.
Chiều 16/7, tại Hà Nội, trong khuôn khổ buổi họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng đã phản ứng đối với các ý kiến trên Twitter của Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh về Biển Đông.
Trong vòng 30 năm qua, Trung Quốc đã tiến hành nhiều hoạt động trái phép nghiêm trọng ở Biển Đông nhưng có lẽ 6 tháng đầu năm 2020 là đỉnh điểm của hoạt động quấy rối kiểu này. Các tàu cá, tàu thăm dò địa chất của Malaysia, Phillipines, Indonesia và cả Việt Nam đều bị Trung Quốc “hỏi thăm”.
Ngày 15/7, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng đã lên tiếng về Tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo về lập trường của Mỹ đối với các yêu sách biển ở Biển Đông.
Những ngày đầu tháng 7, Trung Quốc tiếp tục có nhiều hành động vi phạm chủ quyền của Việt Nam và coi thường luật pháp quốc tế khi rầm rầm tiến hành tập trận trái phép ở gần quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam hay đưa tàu Hải Dương 4 vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam trên Biển Đông.
Chính quyền Tổng thống Trump một lần nữa lên tiếng phản đối Trung Quốc và bác bỏ gần như tất cả các yêu sách hàng hải quan trọng của Bắc Kinh ở Biển Đông.
Ngày 4-7, hai tàu sân bay USS Ronald Reagan và USS Nimitz cùng 4 tàu chiến khác của Mỹ đến Biển Đông tham gia cuộc tập trận quy mô lớn với Philippines từ ngày 4-7.
