Chính trường Hàn Quốc nổi sóng lớn

Người dân Hàn Quốc vừa phải trải qua một đêm không ngủ và đầy hoang mang khi Tổng thống Yoon Suk-yeol ban bố lệnh thiết quân luật vào khuya 3/12.

Nếu lần thiết quân luật gần nhất ở Hàn Quốc bắt đầu vào tháng 10/1979 và kéo dài đến năm 1980 mới được dỡ bỏ thông qua một cuộc trưng cầu dân ý, thì ban bố lần này được rút lại chóng vánh chỉ vài giờ sau đó. Động thái của ông Yoon Suk-yeol vấp phải làn sóng chỉ trích từ giới nghị sĩ và biểu tình lan rộng, gây phức tạp tình hình chính trị và thiệt hại về kinh tế cho quốc gia có chỉ số GDP đứng thứ 10 toàn cầu. 

Yonhap chiều 4/12 đưa tin, sáu đảng đối lập do đảng Dân chủ dẫn đầu dự kiến trình đơn yêu cầu luận tội đối với Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol trong phiên họp quốc hội ngày 5/12. Diễn biến này xảy ra sau khi Tổng thống Yoon Suk-yeok bất ngờ tuyên bố thiết quân luật vào khuya 3/12, cáo buộc phe đối lập là "các thế lực chống nhà nước, làm tê liệt hoạt động của quốc gia bằng các động thái luận tội và cắt giảm dự luật ngân sách".

Chính trường Hàn Quốc nổi sóng lớn -0
Hàn Quốc đối mặt với phức tạp chính trị chưa từng có bởi động thái thiết quân luật bất ngờ từ Tổng thống Yoon Suk-yeol. Nguồn: Getty

Yonhap ước tính, khoảng 4.000 người tức giận đổ ra đường bất chấp thời tiết lạnh giá, bao quanh tòa quốc hội ở quận Yeouido, Seoul, khiến giao thông khu vực tắc nghẽn. Tuy nhiên, ông Yoon Suk-yeol đã rút lại ban bố thiết quân luật khẩn cấp sau cuộc bỏ phiếu quốc hội mà nhiều nghị sĩ của đảng Dân chủ đối lập, thậm chí cả các nghị sĩ thuộc đảng Quyền lực nhân dân cầm quyền, mô tả là phải vượt tường để có thể tham gia họp khẩn.

Trước đó, Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc sáng 4/12 cho biết, Chánh văn phòng Tổng thống Chung Jin Suk, Cố vấn An ninh quốc gia Shin Won Sik, Chánh văn phòng chính sách Sung Tae Yoon cùng 7 trợ lý cấp cao khác của Tổng thống Yoon Suk-yeol đồng loạt nộp đơn xin từ chức.

Theo các chuyên gia, thiết quân luật là trạng thái thay thế chính quyền dân sự bằng chính quyền quân sự. Khi đó, những quy trình pháp lý dân sự bị tạm ngừng để trao quyền lại cho quân đội. Một số quyền tự do dân sự thông thường có thể bị tạm ngừng trong thời gian này. Với Hàn Quốc, điều 77 Hiến pháp nước này quy định: "Khi cần thiết phải đối phó với yêu cầu quân sự hoặc duy trì an ninh và trật tự công cộng thông qua việc huy động lực lượng quân sự trong thời chiến, xung đột vũ trang hoặc tình trạng khẩn cấp quốc gia tương tự, tổng thống có thể tuyên bố thiết quân luật theo quy định của pháp luật.

Trong tình trạng thiết quân luật đặc biệt, các biện pháp đặc biệt có thể được thực hiện liên quan đến yêu cầu về lệnh bắt, quyền tự do ngôn luận, báo chí, hội họp và lập hội, hoặc các quyền hạn của hành pháp và tư pháp theo các điều kiện được quy định bởi pháp luật". Trước đó, lần thiết quân luật gần nhất ở Hàn Quốc là vào tháng 10/1979, được đưa ra bởi Thủ tướng khi đó là Choi Kyu-hah, sau vụ ám sát Tổng thống Park Chung-hee. Lệnh thiết quân luật này kéo dài đến năm 1980 và bị dỡ bỏ qua một cuộc trưng cầu ý dân.

Những diễn biến căng não tại Hàn Quốc đêm 3/12 có thể coi là giọt nước tràn ly, cho thấy căng thẳng giữa chính quyền của Tổng thống Yoon Suk-yeol với quốc hội do phe đối lập kiểm soát. CNN dẫn lời Giáo sư Celeste Arrington làm việc tại Đại học George Washington cho rằng, ông Yoon Suk-yeol là một chính trị gia thường xuyên có quan điểm trái ngược với quốc hội do phe đối lập kiểm soát và việc tuyên bố thiết quân luật vừa qua không phù hợp với các tiêu chí nêu ra trong Hiến pháp. Chuyên gia James Park tại Chương trình Đông Á thuộc Viện Quincy có trụ sở tại Mỹ thì nhận định, những quyết định gây tranh cãi nêu trên của Tổng thống Yoon Suk-yeol có lẽ phần lớn xuất phát từ động lực của ông muốn vượt qua những rào cản chính trị về ban hành chính sách, trong khi tỷ lệ tín nhiệm sụt giảm xuống mức 20%, gần đây còn chạm mức thấp kỷ lục 17%.

Theo truyền thông địa phương, Bộ trưởng Quốc phòng Kim Yong-hyun là người đưa ra đề xuất dẫn tới động thái gây tranh cãi nêu trên. Ông Han Dong Hoon, lãnh đạo đảng Quyền lực nhân dân cầm quyền đã kêu gọi sa thải Bộ trưởng Quốc phòng. Còn bản thân Tổng thống Yoon Suk-yeok đang chịu sức ép từ chức và bị luận tội sau quyết định này. Theo hãng tin Reuters, quốc hội Hàn Quốc có thể luận tội tổng thống nếu hơn 2/3 số nghị sĩ bỏ phiếu ủng hộ. Sau đó, một phiên tòa sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Tòa án Hiến pháp, nơi có thể phê chuẩn bằng cách bỏ phiếu của 6/9 thẩm phán.

Những diễn biến khó lường tại Hàn Quốc - một quốc gia thiết lập nền dân chủ từ những năm 1980 và là đồng minh quan trọng của Mỹ ở châu Á cũng gây ra mối quan ngại trên toàn thế giới. Giáo sư Celeste Arrington cho hay, sự bất ổn tại "xứ sở kim chi" gây ra bởi tuyên bố thiết quân luật có khả năng gây tổn hại đến lợi ích của Washington trong việc củng cố cấu trúc liên minh tại Đông Bắc Á. Một nhà ngoại giao phương Tây giấu tên chia sẻ với Euronews rằng, lệnh thiết quân luật sẽ làm phức tạp các cuộc thảo luận về việc Hàn Quốc tham gia các nỗ lực ngoại giao đa phương.

Trong một thông báo đưa ra ngày 4/12, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken hoan nghênh quyết định hủy bỏ lệnh thiết quân luật của Tổng thống Hàn Quốc, đồng thời nêu rõ Washington tiếp tục hy vọng các bất đồng chính trị sẽ được giải quyết một cách hòa bình và theo đúng pháp luật. Đại sứ quán Mỹ tại Seoul thì khuyến cáo công dân Mỹ ở Hàn Quốc nên tránh xa các khu vực đang diễn ra biểu tình.

Cùng ngày, Liên hợp quốc ra tuyên bố mô tả việc ra quyết định thiết quân luật của Tổng thống Yoon Suk-yeol là "điều đáng quan ngại". Nhật Bản, Anh, Nga và Đức cho biết đang theo dõi chặt chẽ các diễn biến và thực hiện mọi biện pháp có thể nhằm đảm bảo an toàn cho công dân tại Hàn Quốc. 

Được biết, thị trường tiền tệ Hàn Quốc chao đảo sau khi Tổng thống Yoon Suk-yeol bất ngờ ban bố thiết quân luật, đồng Won có lúc mất giá tới 2,7% so với đồng USD trước khi phục hồi và chỉ còn giảm 1% sau quyết định chấm dứt thiết quân luật. Chính phủ Hàn Quốc ngay sau đó đã tổ chức họp khẩn để đối phó. Giới chức tài chính nước này cam kết triển khai không hạn chế các biện pháp nhằm bình ổn thị trường nếu cần thiết. Theo các chuyên gia, khủng hoảng chính trị tại Hàn Quốc không chỉ ảnh hưởng ngắn hạn mà còn tiềm ẩn nguy cơ kéo dài, tác động tiêu cực đến vị thế kinh tế của quốc gia này trên trường quốc tế.

Kim Khánh

Các tin khác

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Hàng loạt dịch vụ cốt lõi của Microsoft như Outlook, Teams và Copilot đã gặp sự cố gián đoạn nghiêm trọng kéo dài từ Mỹ sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong ngày 13/11, khiến hoạt động của nhiều cơ quan chính phủ và tập đoàn lớn bị ảnh hưởng nặng nề.

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 12/11 đã đồng ý để các đại diện châu Âu tham gia vòng đàm phán hòa bình tiếp theo về Ukraine, theo lời đặc phái viên Mỹ. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga yêu cầu Washington phải làm rõ với các đồng minh châu Âu xem họ thực sự muốn "hòa bình hay chiến tranh" tại Ukraine.

Xả súng gần Nhà Trắng khiến nhiều người thương vong

Xả súng gần Nhà Trắng khiến nhiều người thương vong

Một kẻ đã nổ súng tại một phòng tập thể dục ở khu vực sầm uất của thủ đô Washington, D.C. (Mỹ) ngày 12/11 (giờ địa phương), khiến một người thiệt mạng và bốn người khác bị thương, trước khi cố thủ trong căn hộ riêng và tự sát.

CEO Nvidia bất ngờ từ chức

CEO Nvidia bất ngờ từ chức

Ông Jensen Huang đã từ chức Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia, có hiệu lực ngay lập tức, sau khi xuất hiện thông tin về mối quan hệ giữa ông và một người bị nghi là điệp viên Trung Quốc.

Đại sứ Nga tại Mỹ qua đời sau hơn một năm nhậm chức

Đại sứ Nga tại Mỹ qua đời sau hơn một năm nhậm chức

Trong thông báo chính thức, Bộ Ngoại giao Nga bày tỏ tiếc thương trước sự ra đi của Đại sứ Darchiev, đánh giá ông là một nhà ngoại giao xuất sắc, nhà lãnh đạo giàu kinh nghiệm và chuyên gia am hiểu sâu sắc các vấn đề liên quan đến Mỹ.

Italy: 300 trường học sơ tán khẩn cấp vì đe dọa đánh bom hàng loạt

Italy: 300 trường học sơ tán khẩn cấp vì đe dọa đánh bom hàng loạt

Ít nhất 300 trường học tại Italy đã buộc phải sơ tán trong ngày 11/11 sau khi đồng loạt nhận được cùng một thông điệp đe dọa đánh bom. Sự việc gây xáo trộn này xảy ra trong bối cảnh châu Âu đang ngày càng lo ngại về các mối đe dọa "chiến tranh hỗn hợp" nhắm vào nhiều cơ sở hạ tầng và dịch vụ dân sự.

Iran liệt Hải quân và Không quân Argentina vào danh sách tổ chức khủng bố

Iran liệt Hải quân và Không quân Argentina vào danh sách tổ chức khủng bố

Bộ Ngoại giao Iran ngày 11/11 thông báo Tehran đã chính thức liệt lực lượng Hải quân và Không quân của Argentina vào danh sách "các tổ chức khủng bố". Đây là động thái trả đũa trực tiếp sau khi Buenos Aires có quyết định tương tự đối với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hồi tháng 4 vừa qua.

Đức gây sức ép về viện trợ Ukraine, Slovakia phản đối

Đức gây sức ép về viện trợ Ukraine, Slovakia phản đối

Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát tín hiệu sẽ phủ quyết ngân sách EU nếu các quốc gia thành viên không đạt được thỏa thuận về viện trợ tài chính cho Ukraine, đồng thời cho rằng gánh nặng hỗ trợ hiện chủ yếu do một số ít quốc gia thành viên gánh vác.

Mỹ rút máy bay quân sự khỏi Anh

Mỹ rút máy bay quân sự khỏi Anh

Ngày 9/11, quân đội Mỹ đã sơ tán nhiều máy bay khỏi căn cứ không quân RAF Mildenhall tại Anh do lo ngại về một mối đe dọa an ninh được cho là có liên quan đến Iran.

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Bắt đầu từ tháng này, gã khổng lồ mạng xã hội Meta sẽ mở rộng quy mô toàn cầu cho công nghệ tự động ước tính độ tuổi. Động thái này được đưa ra sau hàng loạt thỏa thuận pháp lý trị giá hàng tỷ USD và những chỉ trích gay gắt về việc các nền tảng của hãng thất bại trong việc bảo vệ thanh thiếu niên khỏi những rủi ro trực tuyến.