Cháy, nổ phim trường: Cảnh giả… họa thật

Không một ai có thể hình dung được hàng xóm của mình có thể chứa bom trong nhà, và vụ tai nạn của Phương "khói lửa" đã rung lên hồi chuông báo động về vấn đề, các chuyên gia cháy nổ cố tình đặt số phận của con người ngay cạnh họa tử thần.

Hiểm họa ngay cả kinh đô điện ảnh thế giới

Nhìn lại những năm qua, phim trường thế giới cũng đã xảy ra không ít thảm họa kinh hoàng ngoài kịch bản từ những cảnh quay khói lửa. Ngày 30/7/2006, phim trường James Bond (Mỹ) bốc cháy từ vụ nổ xảy ra nơi quay phim "Casino Royale". 3 công nhân trong khu vực đã kịp thoát thân và không có ai bị thương. Ngày 9/6/2008 trở thành ngày tang tóc của đoàn làm phim lịch sử - "Chiến trận Xích Bích" của Trung Quốc, khi vụ hỏa hoạn bắt nguồn từ một cảnh khói lửa trong phim đã khiến một cascadeur tử vong tại chỗ và 7 người khác bị thương nặng.

Nhiều đạo cụ của bộ phim trong đó có cả chiến thuyền, những ngôi nhà gỗ đã bị thiêu rụi. Theo điều tra ban đầu, nguyên nhân vụ cháy là do ngọn lửa nhỏ làm đạo cụ trong cảnh quay của trận giao chiến giữa hai con tàu đã cháy bén vào các đạo cụ làm bằng gỗ, từ đó ngọn lửa đã lan rộng khiến tất cả các nhân viên trường quay đều bất ngờ. Hậu quả là một diễn viên đóng thế đã tử vong, 7 nhân viên khác bị thương và một chiếc tàu chiến đã bị cháy rụi cùng nhiều đạo cụ khác.

Năm 2010, tại Trường quay Xa Đôn - Thượng Hải (Trung Quốc) đã xảy ra vụ nổ khiến nữ ca sỹ Selina của nhóm S.H.E Đài Loan gặp tai nạn khi đóng một cảnh trong phim "Hẹn hò với mùa xuân" (My Date With Spring) với bạn diễn Du Hạo Minh, diễn viên Selina bị bỏng nặng. Vụ tai nạn khiến Selina phải mất thời gian dài để điều trị và mang những vết sẹo trên cơ thể suốt đời.

Ngày 27/10/2011, một diễn viên đóng thế trong phần 2 của siêu phẩm hành động do Simon West đạo diễn đã thiệt mạng khi quay cảnh cháy, nổ trên Trường quay ở Bulgaria khi đoàn phim The Expendables quay cảnh cháy, nổ trong một chiếc thuyền cao su tại đập Ognyanovo, gần thị trấn Elin Pelin, Bulgaria. Trong cảnh quay này, diễn viên đóng thế Lưu Khôn (Trung Quốc) đã thiệt mạng, các cascadeur còn lại thì bị thương.

Ngày 19/3/2011 tại Trường quay Leavesden Film ở Watford, Hertfordshire (Anh) - nơi đang quay bộ phim "Harry Potter and the Deathly Hallows", làm hầu hết thiết bị quay phim bị hư hỏng nặng. Nguyên nhân gây cháy là một vụ nổ máy móc, thiệt hại lên tới 100.000USD.

Ngày 10/3/2012, một lần nữa phim trường Leavesden - nơi quay hầu hết các bộ phim trong loạt phim về cậu bé phù thủy lại bốc cháy. Sau gần 1 giờ đồng hồ, lực lượng chữa cháy mới kiểm soát được ngọn lửa tại phim trường của Hãng Warner Bros ở Hertfordshire (Anh)…

Ở Việt Nam, tai nạn phim trường từ cảnh quay khói lửa không phải là hiếm. Ngày 21/12/2011 tai nạn đã xảy ra với đoàn làm phim "Trò chơi định mệnh". Kịch bản có một cảnh cháy nổ kinh hoàng. Do sự tính toán chưa chuẩn về mặt thời gian của chuyên viên tạo khói lửa, các mảnh vỡ từ vụ nổ đã gây thương tích cho nhiều người. Chủ nhiệm phim bị mảnh kính cắt đứt động mạch chủ ở chân; quay phim 1 bị chấn thương nhẹ vùng đầu, phần mặt; toàn thân bị nhiều vết cắt nhỏ do vụn kính; quay phim 2 bị chấn thương mặt...

Cũng vì tính toán sai, trong bộ phim "Anh hùng Nguyễn Trung Trực", một chuyên viên tạo khói lửa của đoàn bị thương. Bộ phim "Dưới cờ đại nghĩa" ghi hình một cảnh bắn nhau giữa hai nhân vật Mười Trí, Bảy Viễn, diễn viên Trung Dũng (vai Mười Trí) bị mẩu hỗn hợp sáp giấy (thay thế thuốc súng) bắn ra quá mạnh, bị chấn thương, chảy máu. Khi làm phim "Những nẻo đường phù sa", một diễn viên bị mảnh vỡ của kíp nổ gắn trong người gây thương tích, còn đạo diễn đứng bên cạnh máy quay bị mảnh sáp nóng từ khối nổ bắn vào người…

Kỹ thuật non kém + chủ quan = tai họa

Các chuyên gia phân tích rằng, phim trường thế giới khi tạo cảnh quay cháy, nổ ít ai còn sử dụng vũ khí thật để tạo cảnh trong phim. Toàn bộ vũ khí trang bị cho các đoàn làm phim đều là đạo cụ chuyên dụng cho sản xuất phim. Những kỹ thuật hiện đại khi tạo cảnh quay cháy, nổ như: hiệu ứng kỹ thuật 3D, những kỹ xảo điện ảnh, mức độ nguy hiểm, tỷ lệ sát thương thấp được áp dụng nhưng vẫn không tránh khỏi những thảm họa kinh hoàng… Trong  khi đó, phim Việt gần đây, nhất là dòng phim hành động ngày càng phát triển nhưng cùng với sự phát triển đó, quá trình làm phim tưởng sẽ tiến lên một bước chuyên nghiệp hơn thì trái lại, an toàn trong những cảnh quay nguy hiểm, đặc biệt là cảnh liên quan đến cháy, nổ không có gì thay đổi, vẫn cứ... nghiệp dư.

Phim Việt khi tạo những cảnh quay cháy, nổ vẫn chẳng khác nào sống chung với "tử thần". Những người phụ trách "khói lửa" trong phim Việt vẫn làm theo kiểu tự mày mò, "nghề dạy nghề" là chính, chuyện an toàn hoàn toàn phó thác cho... số phận.

Đạo diễn có khi không hiểu về quân sự vẫn làm phim chiến tranh. Các chuyên gia tạo khói lửa kỹ thuật còn non kém về nhiều mặt, chưa có chuyên gia nghiên cứu riêng các vấn đề quan trọng khi làm phim dễ gây thương vong khi tạo hiện trường... Các họa sĩ thiết kế phim phải kiêm nhiệm, tự mày mò qua sách vở hoặc qua kinh nghiệm. Kinh phí eo hẹp cũng là một nguyên nhân quan trọng bắt buộc nhà làm phim hạn chế chi tiêu cho tổ thiết kế mỹ thuật của phim, khiến các họa sĩ thiết kế phải sử dụng các thiết bị, dụng cụ với giá rẻ thay thế cho các vật dụng lẽ ra cần có. Thuốc súng rẻ tiền, đoạn dây mục, dây điện nối… những thiết bị rẻ tiền này là các vật dễ bén lửa và gây nên những vụ nổ không hề có trong kịch bản. Hoặc quả nổ bị tịt, lúc cần nổ không nổ, lúc không nổ lại nổ, hoặc nổ sớm quá, hoặc nổ muộn quá so với chuyển động của diễn viên…

Ngoài ra do thiếu kiến thức và chuyên gia trợ giúp về quân sự, tổ đạo diễn thường lúng túng khi xử lý các cảnh quay lớn và không đặt nhiều phương án xử lý nếu có sự cố xảy ra… Đó là hàng loạt những nguyên nhân gây thảm họa ngoài kịch bản mà các chuyên gia và giới truyền thông những ngày qua đã tốn không ít giấy mực để đi vào phân tích. Nhưng đó đâu chỉ là chuyện thảm họa từ những trường quay khi xảy ra ngoài kịch bản. Hiểm họa "lơ lửng" trên đầu bất cứ ai khi chính những "chuyên gia" khói lửa thế giới phim trường sống chung với "tử thần".

Nhìn lại vụ nổ kinh hoàng đêm 24/2/2013, tại đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 3, TP Hồ Chí Minh: "đau đớn", "tang thương", "khủng khiếp"… là những lời mà dư luận cả nước nói về vụ nổ làm 11 người chết, 2 người bị thương, xóa sổ hoàn toàn 3 ngôi nhà và đe dọa tính mạng nhiều người, ảnh hưởng đến nhiều công trình khác xung quanh. Thảm họa kinh hoàng đó bắt nguồn từ chính sự bất cẩn thiếu chuyên môn, quá chủ quan của "chuyên gia" "Phương khói lửa".

Chính vì sự thiếu hiểu biết khi không có chuyên môn nghiệp vụ đó mà mặc dù nguy hiểm đã được cảnh báo khi không ít lần trong quá trình tác nghiệp, thuốc nổ đã gây hiểm họa cho ông cùng đồng nghiệp, ngay ngôi nhà của ông trước đó cũng đã từng bị thuốc nổ "thổi" tung nhưng ông vẫn không rút ra được bài học cho bản thân mà vẫn tàng trữ chất nổ ngay chính trong ngôi nhà ông sống cùng những người thân yêu và ngay giữa khu dân cư đông đúc gây nên một thảm họa khủng khiếp.

Ông Phương đáng thương nhưng cũng thật đáng trách? Đã đến lúc, chúng ta cần thẳng thắn nhìn lại vấn đề trách nhiệm không chỉ trong sự việc lần này mà còn là vấn đề quản lý vũ khí vật liệu nổ ở ngay những nơi người dân đang sinh sống.

Nhà số 384/9 đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường 8, quận 3, TP Hồ Chí Minh, là trụ sở Công ty CP Công nghệ giải trí Lạc Việt - nơi xảy ra vụ nổ, lực lượng chức năng đã phát hiện "kho vũ khí" gồm: gần 250 viên đạn các loại, hơn 400 vỏ đạn đã được lấy hết thuốc súng, 2 nòng súng, gần 20 súng giả, lựu đạn giả…

Còn tại ngôi nhà số 461 đường Hoàng Sa, phường 8, quận 3, TP Hồ Chí Minh, cách hiện trường vụ nổ 100m, cũng là trụ sở 1 công ty của ông Phương, Công ty TNHH Sản xuất phim Lạc Việt, lực lượng chức năng cũng phát hiện kho đạo cụ quy mô trong đó có thuốc nổ. Cơ quan chức năng đã phong tỏa hiện trường, di tản các hộ dân liền kề. Lực lượng Công an và cả công binh dùng thiết bị rà soát đã tìm thấy, di chuyển ra ngoài gần 20 thùng đạo cụ, trong đó có thuốc nổ.

Mở rộng điều tra, cơ quan Công an phát hiện thêm tại căn nhà số 42 Phạm Ngũ Lão, Phường 3, quận Gò Vấp do vợ chồng ông Phương thuê cũng là một "kho" chứa các vật dụng gây cháy, nổ… Liệu đó đã phải là những "kho vũ khí" cuối cùng mà ông Phương tàng trữ chứa khí giới làm phim cho rằng, tới hơn 90% những bộ phim của điện ảnh Việt Nam hiện nay chủ yếu được tạo hiệu ứng những cảnh quay cháy, nổ từ "chuyên gia" "Phương khói lửa"?