Chàng trai trẻ đưa sáo trúc Việt Nam ra thế giới

• Không bao giờ rời xa truyền thống
• Người chế tạo thành công 5 loại nhạc cụ dân tộc
• Ước muốn bảo tồn âm nhạc truyền thống

Chàng trai trẻ sinh năm 1987 có thâm niên hai chục năm chơi sáo đã gây được tiếng vang lớn khi đưa sáo trúc Việt Nam tới 20 quốc gia trên thế giới.

Sống với niềm đam mê

Nguyễn Văn Mão có biệt danh là Mão “mèo” bởi anh sinh năm Đinh Mão. Để gặp được Mão không phải dễ bởi anh chàng bận rộn hơn con mọn, lúc thì mải miết với những chuyến đi nước ngoài gặp gỡ đối tác kinh doanh, phát triển thương hiệu, lúc thì tham gia những chương trình biểu diễn nghệ thuật của Câu lạc bộ sáo trúc do chính anh sáng lập ra, hay bận rộn với những buổi dạy học thổi sáo…

Hiện tại, cơ sở sáo trúc của Mão có đại lý ở hơn 20 tỉnh trong cả nước, xuất khẩu sang hơn 20 nước thế giới. Câu lạc bộ nghệ thuật sáo trúc do Mão sáng lập ra cũng đã có hơn 50.000 thành viên. Thế nhưng ít ai biết được rằng, để có được thành công như ngày hôm nay, Mão đã phải trải qua rất nhiều khó khăn và đặc biệt là sự phản đối kịch liệt từ gia đình.

Sinh ra tại một vùng quê nghèo của huyện miền núi Tân Kỳ (Nghệ An), từ nhỏ Nguyễn Văn Mão đã mê mẩn với âm thanh véo von của cây sáo trúc. Năm lên 8 tuổi, Mão bắt đầu tập chơi sáo và từ đó, cây sáo trở thành vật bất ly thân của chàng thanh niên trẻ.

Anh Nguyễn Văn Mão.

Hai năm học Đại học Vinh, Mão không có nhiều cơ hội để thể hiện tài năng cũng như đam mê của mình. Chỉ đến khi ra Hà Nội học Đại học Kiến trúc, Mão mới thực sự cháy hết mình với niềm đam mê sáo trúc.

Khi ấy, trường Đại học Kiến trúc đã có hẳn một câu lạc bộ chơi sáo. Ngoài thời gian học trên giảng đường, Mão lại nhiệt tình tham gia các phong trào văn nghệ của trường.

Không dừng ở đó, khi kỹ thuật và kiến thức về sáo khá lên, Mão tích cực tham gia sinh hoạt, giao lưu ở rất nhiều câu lạc bộ sáo trúc trên địa bàn thành phố Hà Nội. 

Trong thời gian này, Mão nhận thấy rằng có rất nhiều câu lạc bộ sáo trúc trên địa bàn Hà Nội, câu lạc bộ nào cũng có cái hay, cái mạnh và số lượng thành viên tham gia rất đông. Thế nhưng họ đều hoạt động độc lập với nhau, chưa có sự giao lưu, gắn kết nhiều.

Để có một sân chơi lành mạnh, ý nghĩa, chia sẻ những kinh nghiệm chơi sáo hữu ích, chàng sinh viên trẻ mạnh dạn thành lập một cộng đồng trên mạng vào năm 2011.

Sau một thời gian hoạt động hiệu quả, thu hút được nhiều thành viên tham gia, Mão được nhiều người tín nhiệm, bầu làm Chủ nhiệm Câu lạc bộ sáo trúc miền Bắc và hiện giờ là Chủ nhiệm Câu lạc bộ sáo trúc Việt Nam với số lượng thành viên cố định lên đến 40.000 – 50.000 người. Anh cũng có một kênh Youtube có hơn 60.000 người theo dõi, trên đó đăng tải nhiều clip Mão “mèo” biểu diễn sáo trúc.

Đưa sáo trúc ra quốc tế

Tưởng rằng niềm đam mê sáo trúc của Mão “mèo” chỉ dừng lại ở đó, thì đùng cái đang học năm thứ hai Đại học Kiến trúc, Mão lao đầu vào kinh doanh sáo trúc. Ngày ấy quyết định của Mão khiến gia đình, họ hàng tá hỏa, bố mẹ anh khóc dở mếu dở vì cậu con trai bướng bỉnh, ngang ngạnh.

Với mong muốn sau này cậu con trai cưng sẽ trở thành một kiến trúc sư tài giỏi, có công ăn việc làm ổn định nên ông bà ra sức ngăn cản con trai, khuyên bảo con tập trung vào việc học hành nhưng bất thành. 

Nhiều người bảo anh khùng, một cây sáo có vài ngàn bạc, cơm chẳng đủ ăn nói gì đến việc buôn bán kinh doanh, thế nhưng Mão bảo, trong anh luôn có một chút điên, một chút liều lĩnh nên dù mọi người có nói thế nào anh cũng bỏ qua tất cả.

Ngày đó, chàng trai trẻ đã đi lùng sục khắp các vùng rừng núi để tìm nguyên liệu làm sáo. Theo Mão, để làm ra một ống sáo tốt, trước hết người làm sáo phải là một người biết thổi sáo.

Không những vậy, cái tinh tế của người làm sáo nằm ở cách xử lý ống sáo. Từ công đoạn chọn phôi ban đầu đến khi hoàn thành mất một ngày. Tất cả đều thực hiện thủ công, ít sử dụng máy móc. Công đoạn tìm chọn và xử lí nguyên liệu cũng lắm công phu.

Hàng tháng trời Mão phải tự mình tìm đến nhiều địa phương nổi tiếng có nguồn nguyên liệu tự nhiên rồi đích thân chọn lọc tìm nguồn sáo tốt và cả cách xử lý chống mối mọt.

Các ống trúc để làm sáo.

Ban đầu, số lượng sáo anh Mão làm ra còn ít, anh đã đưa đi giới thiệu cho bạn bè, người thân. Rồi khi được bạn bè ưng ý, ủng hộ, Mão đã đăng sản phẩm của mình lên các trang mạng xã hội để bày bán. Thế nhưng số lượng sáo bán ra chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Quyết tâm đưa sản phẩm sáo trúc do tự tay mình làm ra bay xa, Mão đã quyết định bỏ ra 3 năm để dạy sáo miễn phí ở tất cả các công viên trong thành phố Hà Nội.

Bên cạnh đó, Mão thường xuyên up các clip dạy thổi sáo của mình lên youtube. Nhờ đó càng ngày càng có nhiều người tìm đến Mão xin tư vấn, xin học cách thổi sáo và hỏi cách chọn, mua sáo ở đâu. Tiếng lành đồn xa, những cây sáo trúc chất lượng, giá thành vừa phải của nghệ sĩ không chuyên Mão “mèo” cứ làm ra đến đâu lại hết bay đến đó.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Mão “mèo” quyết theo đuổi con đường kinh doanh chuyên nghiệp và đăng ký bảo hộ thương hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ. Năm 2013, tích lũy được số vốn nhất định sau thời gian bán online và cũng muốn tạo điều kiện thuận lợi cho những người yêu sáo tìm mua, anh mở cửa hàng sáo trúc đầu tiên tại Hà Nội.

Kĩ thuật làm sáo hiện nay đã phát triển hơn rất nhiều so với trước đây. Nếu áp dụng triệt để công nghệ mới thì mỗi ngày cho ra hàng trăm cây sáo không khó nhưng riêng Mão vẫn trung thành với phương pháp thủ công. 

Mão tâm sự, người chơi sáo cũng giống như tập khí công, hơi thở sâu, tốt cho sức khoẻ, đầu ngón tay cũng rất linh hoạt. Những người chơi sáo lâu năm còn trẻ dai, đoán không ra tuổi, bởi vậy khi sáng tạo ra cây sáo, anh hoàn toàn sử dụng đôi tai để cảm âm tiếng sáo và dựa vào kỹ thuật làm sáo, chơi sáo được rèn luyện theo thời gian của bản thân mình. Chính vì vậy, cây sáo trúc Mão làm ra nổi tiếng độc đáo về thẩm mỹ và chất lượng.

Thương hiệu Sáo trúc Mão đã được Mão đăng ký bản quyền và từng cây sáo bán ra thị trường đều được dán tem thương hiệu. Năm 2016, thương hiệu sáo trúc Mão Mèo còn được khách hàng bình chọn là “Thương hiệu tin cậy, sản phẩm chất lượng, dịch vụ tận tâm”.

Cũng trong năm 2016, Mão đã tổ chức thành công Ngày hội những người thổi sáo lớn nhất Việt Nam với sự tham gia của khoảng 200 người. Bên cạnh đó, anh còn là người đang sở hữu kỷ lục guinness cây sáo trúc dài nhất Việt Nam.

Biểu diễn sáo trúc gieo niềm đam mê.

Đến nay, sau gần 4 năm, Mão đã có trong tay mình một hệ thống 23 cửa hàng bán sáo trúc trải dài từ Bắc vào Nam, thu nhập đã vượt xa con số hàng chục triệu khi mới khởi nghiệp. Cây sáo trúc thương hiệu Mão Mèo cũng đã đến với hơn 20 nước trên thế giới, nhiều nhất là Hàn Quốc, Mỹ, Đài Loan, Nhật Bản. Hiện nay Mão đang điều hành đội ngũ nhân viên gần 100 người, trong đó có 20 thợ chính làm sáo được đào tạo bài bản và có chuyên môn về nhạc lý.

Là người cầu toàn, cẩn thận và khá khó tính nên Mão rất kén chọn nguyên liệu, yêu cầu chất lượng sản phẩm cao nên luôn tự mình chọn lựa. Mão tự đặt ra cho mình những quy tắc khắt khe trong công việc, nếu một đại lý, một cơ sở phân phối nào của Mão tại các tỉnh, thành không tuân thủ đúng, anh sẽ xóa bỏ.

Với những cống hiến của mình, Mão đã vinh dự được Ủy ban Dân tộc trao tặng Giấy khen Nghệ nhân ưu tú, có cống hiến lớn vào sự phát triển và giữ gìn âm nhạc dân tộc năm 2017. Nhờ chăm chỉ và làm ăn có uy tín, ngày đầu năm 2017, anh còn vinh dự được diện kiến Chủ tịch nước Trần Đại Quang tại Phủ Chủ tịch.

Bận rộn với công việc là thế nhưng Mão vẫn tâm huyết với những chuyến đi từ thiện, với những clip dạy thổi sáo trên mạng hay viết những cuốn sách nhỏ về cách làm sáo, học sáo cho các bạn yêu sáo trúc. Mong muốn lớn nhất của anh là đưa giá trị của cây sáo trúc Việt Nam bay xa, bay cao hơn nữa đến với bạn bè yêu nhạc quốc tế và tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa đích thực của nhạc cụ dân tộc Việt Nam.