Cẩn trọng khi đổi tiền lẻ, tiền mới qua mạng

Phí đổi tiền lên tới 700%?

Nếu như trước đây, cứ gần Tết, hàng loạt các quầy đổi tiền lẻ, tiền mới xuất hiện ở các khu vực đền chùa, miếu mạo hoặc tuyến phố chính và gần Hồ Gươm, thì mấy năm trở lại đây, các dịch vụ này có vẻ đã rút vào hoạt động bí mật hơn. Nhưng thay vào đó, thì dịch vụ đổi tiền lẻ, tiền mới lại sôi động trên mạng xã hội. Chỉ cần gõ tìm kiếm dòng chữ “đổi tiền lẻ, tiền mới”, sẽ hiện ra hàng loạt các trang rao bán dịch vụ này và nhiều hội nhóm đổi tiền lẻ, tiền mới lên tới 20 – 30 nghìn thành viên.

Phí đổi tiền mới tùy theo mệnh giá, càng nhỏ thì phí càng cao. Các mệnh giá 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 đồng là khoảng 60.000 đồng/triệu đồng; mệnh giá 100.000 đồng, phí đổi tiền là 55.000 đồng/triệu đồng, giảm còn 100.000 đồng/2 triệu đồng; giá đổi USD mới là 60.000 - 70.000 đồng/tờ 2 USD, nếu đổi nhiều thì giá giảm xuống dưới 60.000 đồng/tờ 2 USD... Riêng tiền 500 đồng là hàng hiếm, nên phí đổi lên tới 350 nghìn cho 100 tờ, tức tới… 700%.

Tuy nhiên, đổi tiền mới qua mạng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Chị Hương Dịu (Hà Nội) cho biết do có nhu cầu phục vụ đám hiếu cần tiền lẻ mệnh giá 1.000 đồng, chị đã lên mạng tìm đổi, với mức phí cực “chát” 150%. “Tức để đổi lấy 1 cọc tiền 1.000 đồng, tương đương với 100.000 đồng, tôi đã phải trả 250.000 đồng. Lúc trao đổi, người đổi tiền khẳng định tiền mới 100% có seri, song khi nhận tiền, thì phía bên trong “độn” rất nhiều tiền cũ, nát, chưa kể còn bị “rút ruột” gần chục tờ. Cũng may tôi chỉ đổi một khoản tiền nhỏ, và cũng do nhu cầu cần gấp, nên tôi phải chấp nhận thiệt hại. Tuy nhiên bài học cho thấy đừng đặt niềm tin vào những lời cam kết trên mạng”, chị Dịu chia sẻ.

Theo một số chuyên gia, giao dịch đổi tiền trên không gian mạng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đã có trường hợp khách nhận được vài tờ tiền mới ở phía ngoài cọc tiền, còn lại bên trong là tiền cũ nát, thậm chí tiền giả. Dù câu chuyện đổi tiền qua mạng bị lừa đảo cũng đã được nhiều người chia sẻ và cảnh báo, song do nhu cầu của người dân là có thực, nên dịch vụ này vẫn “ăn nên làm ra” mỗi dịp Tết đến Xuân về. Thực tế, với những người có tiền gửi tiết kiệm tại ngân hàng mức tiền tỷ trở lên, mỗi mùa Tết, họ thường được các nhân viên ngân hàng tặng lịch và hỗ trợ đổi tiền mới. Còn đối với những người không có tiền gửi tiết kiệm, hoặc tiền gửi thấp, thì việc vào ngân hàng nhờ đổi tiền mới khó bằng… lên giời.

“Nhiều người lên Facebook và các mạng xã hội khác đang rao đổi tiền mới dịp Tết "bao nhiêu cũng có" với mức phí rất cao, trong khi tôi muốn có tiền mới vào ngân hàng năn nỉ mãi không đổi được. Những người trên mạng đang rao đổi tiền mới với mức phí 13,5-16,5% tùy mệnh giá. Xin hỏi, nguồn tiền mới kia có thể là từ đâu? Họ đổi tiền và thu phí như vậy có vi phạm pháp luật không?”, chị Kiều Diễm (Hà Nội) bức xúc đặt câu hỏi.

Phạt tới 40 triệu đồng khi đổi tiền không đúng quy định

Trao đổi về việc đổi tiền lẻ, tiền mới “ăn” chênh lệch, Luật sư Ngô Quí Linh Giám đốc Công ty luật TNHH MTV Mai Đăng Khang cho biết theo quy định tại Điều 12 và 13 của Thông tư số 25/2013/TT-NHNN ngày 2/12/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) thì chỉ có NHNN, Chi nhánh, Sở Giao dịch NHNN, Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Kho bạc Nhà nước mới có chức năng thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Ngoài quy định trên đây thì không có quy định nào khác về việc thu đổi tiền. “Như vậy, hiện pháp luật chỉ mới có quy định về việc thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông chứ chưa có quy định về việc thu đổi tiền vẫn đang đủ tiêu chuẩn lưu thông để lấy tiền mới. Và chỉ có các tổ chức đã nêu trên mới có chức năng thu đổi tiền.

Thực tế đang có 2 quan điểm về loại tiền nào được thu đổi và tổ chức nào được quyền thu đổi. Quan điểm thứ nhất cho rằng, nếu căn cứ vào nguyên tắc "công dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm" thì việc đổi tiền mới trong dịp Tết không phải là hành vi vi phạm pháp luật. Quan điểm thứ hai thì dựa vào quy định "chỉ được thu đổi tiền không đủ điều kiện lưu thông" để cho rằng mọi hành vi thu đổi tiền vẫn đủ điều kiện lưu thông đều là hành vi trái pháp luật. Với quan điểm này thì hành vi đổi tiền mới trong dịp Tết do mọi cá nhân, tổ chức, kể cả ngân hàng, đều có thể bị xử lý theo quy định tại điểm a, khoản 5, Điều 30 Nghị định 88/2019/NĐ-CP. Theo đó, hành vi thực hiện đổi tiền không đúng quy định của pháp luật có thể bị phạt từ 20 đến 40 triệu đồng”, luật sư Linh cho biết.

Về phía cơ quan quản lý, mới đây, Thống đốc NHNN đã ký ban hành Công điện 01/CĐ-NHNN, yêu cầu các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng tăng cường phối hợp kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm hành vi vi phạm trong mua bán ngoại tệ, vàng và đổi tiền không đúng quy định. NHNN khuyến cáo người dân cần cẩn trọng với dịch vụ đổi tiền lấy phí đang diễn ra trên mạng vì không những vi phạm pháp luật mà còn có nguy cơ gặp phải tiền giả, hoặc bị "bùng" tiền đặt cọc.

NHNN chỉ đạo, yêu cầu cán bộ ngân hàng không được trực tiếp hoặc gián tiếp tiếp tay cho những đối tượng đổi tiền mới hưởng chênh lệch giá. NHNN sẽ tiếp nhận phản ánh và phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan để quản lý tốt, hạn chế sai phạm phát sinh, bảo đảm an ninh, an toàn tiền tệ, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.