Cần một nhận thức chuẩn

Từ câu chuyện bóng đá

Nếu quả thật là Man City sẽ đến Việt Nam thì vẫn phải nhấn đi nhấn lại chi tiết: họ chỉ đến sau khi lỡ chuyến du đấu tại Indonesia, liên quan đến việc Liên đoàn bóng đá Indonesia bất ngờ bị FIFA cấm vận.

Có nghĩa, Việt Nam chỉ là một phương án phát sinh, một điểm đến thứ yếu của Man xanh. Hai năm trước, Việt Nam cũng từng là điểm đến của Arsenal, nhưng ai cũng hiểu nó bắt nguồn từ mối quan hệ của ông bầu Đoàn Nguyên Đức - ông chủ của Học viện bóng đá Hoàng Anh Gia Lai JMG với đội bóng của HLV Wenger.

Trước nữa, Olympic Brazil từng đến Việt Nam để làm quen thời tiết châu Á trước khi sang Bắc Kinh tham dự Olympic. Còn năm 1996, CLB Juventus cũng từng sang Việt Nam sau sự sắp đặt của những nhà tài trợ. Và như thế, các đội bóng lớn trên thế giới chỉ đến Việt Nam vì những lý do như "tài trợ", "quan hệ cá nhân", "làm quen thời tiết" hoặc "phương án 1 bị đổ bể", chứ không phải vì Việt Nam quả nhiên là một thị trường tốt để họ khai thác và phát triển.

Chỗ này thì chúng ta có vẻ thua xa người Thái Lan, Malaysia - nơi mà áo thi đấu của các CLB lớn ở giải Ngoại hạng Anh - thứ áo "xịn", chính gốc (chứ không phải áo "nhái") luôn được bán với một số lượng lớn và độ ổn định cao qua mỗi năm. Lâu nay, người Việt Nam vẫn tự hào rằng mình rất yêu bóng đá, nhưng nên nhớ người Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia cũng yêu bóng đá.

Man City chỉ đồng ý đến Việt Nam sau khi kế hoạch tại Indonesia phá sản.

Và ở những nền bóng đá ấy, cái gọi là "tình yêu bóng đá" có vẻ được thể hiện một cách căn cơ, bền bỉ hơn chúng ta. Bằng chứng là lượng khán giả trung bình ở Thái League luôn được duy trì ổn định, trong khi lượng khán giả ở V.League luôn trồi sụt thất thường, mà sự ổn định - nó là yếu tố quan trọng để các đội bóng lớn xem xét trước khi quyết định xây dựng, mở rộng thị trường.

Bên cạnh lý do này, cũng phải thấy rằng so với những nước trong khu vực vừa kể, số lượng những đại gia vừa có tiền, vừa chịu chơi, vừa máu mê bóng đá của Việt Nam cũng có vẻ ít hơn và xuất hiện muộn hơn. Thế nên nếu không sử dụng những kênh riêng hoặc những cơ hội phát sinh đặc biệt nào đó, mà tự tin thái quá vào việc "chúng ta là một đất nước yêu bóng đá" và "chúng ta xứng đáng để các đội bóng lớn trên thế giới phát triển thị trường" thì bóng đá Việt Nam sẽ rất khó đón những đội bóng này đến Việt Nam. 

Đến câu chuyện hình ảnh con người -  đất nước

Khi một đội bóng lớn đã đến Việt Nam, và khi những thông tin liên quan đến việc đi - đến này xuất hiện trên các phương tiện truyền thông quốc tế thì nó không đơn thuần chỉ là câu chuyện của bóng đá nữa. Nó trở thành câu chuyện của một nền thể thao, thậm chí một đất nước, một dân tộc.

Nếu biết tận dụng thời cơ này để quảng bá hình ảnh về bóng đá Việt Nam nói riêng và đất nước - con người Việt Nam nói chung, chắc chắn chúng ta sẽ thu được những hiệu quả bất ngờ, và ngược lại. Trên thực tế, chúng ta đã làm được điều này hay chưa?

Ở góc độ tổ chức, cũng có những chi tiết khá lý thú cần nhắc lại, chẳng hạn như việc khi thầy trò HLV Wenger vừa xuống sân bay Nội Bài thì chúng ta đã lập tức đội một chiếc nón lên đầu nhà cầm quân người Pháp. Hình ảnh một "ông Tây" nổi tiếng và có sức tác động trong thế giới bóng đá như Wenger đội một chiếc nón Việt Nam chắc chắn sẽ tạo ra một sức tác động lớn.

Khi người viết bài này hỏi ông Wenger: "Ông cảm nhận sao khi đội chiếc nón ấy?" thì ông Wenger bảo: "Trước đây, tôi từng nhìn thấy nó trên những con tem, và tôi cứ nghĩ nó chỉ là một hình ảnh để in lên tem, nhưng đến đây thì tôi mới biết hoá ra nó có thật. Và tôi thật sự thấy thú vị vì được đội nó lên đầu". Nên nhớ, câu trả lời này không chỉ xuất hiện trên những trang báo Việt Nam, mà còn trên cả những trang báo nước ngoài.

Đại diện Man City tiền trạm sân Mỹ Đình.

Vẫn trong dịp đó, khi chiếc xe bus chở Wenger và các học trò đang đi trên phố Hà Nội thì thật bất ngờ, có một chàng trai co chân chạy theo chiếc xe. Chàng trai ấy - người sau này được gọi là "Running man - Vũ Xuân Tiến" đã được mời lên xe, và sau này thậm chí còn được CLB Arsenal mời sang dự khán một trận đấu tại Sân vận động Emirates. Hình ảnh "Running man - Vũ Xuân Tiến" khoác cờ đỏ sao vàng chạy trên sân Emirates chắc chắn cũng là một hình ảnh giúp bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về con người Việt Nam, chí ít là ở góc độ tình yêu bóng đá.

Nhưng bên cạnh những điểm rất được như vậy, cũng có những tồn đọng cần phải được rút kinh nghiệm. Chẳng hạn như khi Arsenal chưa tới thì giữa những nhà tổ chức sự kiện này với ban quản lý sân Mỹ Đình đã diễn ra một vụ tranh cãi ầm ĩ liên quan tới chuyện giá thuê sân - cái chuyện mà phía sân Mỹ Đình hét giá tới 1,6 tỷ đồng với suy nghĩ: "Người ta ăn cơm thì cũng phải cho chúng tôi húp cháo" còn VFF thì khăng khăng bảo: "Họ định tận dụng thời cơ để "chặt chém".

Rõ ràng, khi thượng khách chưa đến nhà thì việc chính những người trong nhà đã xâu xé, tranh cãi nhau  quanh chuyện "cơm - cháo" thật chẳng hay ho chút nào. Thêm một ví dụ khác liên quan đến trận đấu của Đội tuyển Olympic Brazil năm 2008: trong buổi tập trước trận, phía Brazil đề nghị một CLB Việt Nam cho mượn vài cầu thủ để đủ quân đá nội bộ. Khi buổi tập kết thúc, những cầu thủ người Việt rời sân tập đồng thời cầm luôn những trang phục tập luyện mình được phát.

Phải đến vài hôm sau, thông qua cô phiên dịch viên, phía Brazil đòi lại những trang phục này thì nó mới được đem trả. Nhưng theo lời kể của cô phiên dịch thì khi chiếc túi đựng đồ được mở ra, cả một mùi nồng nặc hôi hám bốc lên khiến cô phải xấu hổ. Chẳng là trước khi trả đồ, cầu thủ nhà ta cũng chẳng chịu giặt đồ cho sạch sẽ. Một chuyện nhỏ, rất nhỏ nhưng chắc chắc cũng sẽ khiến những người khách Brazil phải ít nhiều suy nghĩ và đánh giá.

Hy vọng là thời gian tới, khi tiếp đón Man City hoặc bất cứ CLB lừng lẫy nào khác của bóng đá thế giới, chúng ta sẽ có những nhận thức và hành động thật chuẩn xác để nếu không đánh bóng được hình ảnh của mình thì ít nhất cũng đừng khiến mình mất mặt.