Bóng ma phía sau một quyết định

World Cup năm 1966 lần đầu được áp dụng công nghệ thu hình màu, nhưng phải đến giải đấu năm 1978, hệ thống truyền hình trực tiếp mới có khả năng phát màu. Để đáp ứng nhu cầu xem trực tiếp trên TV màu, một số ngân hàng lớn ở Anh và một số nước có đại diện tham dự giải, trong đó có Telebank đã mở dịch vụ… cho thuê TV màu theo giờ để theo dõi World Cup 1978.

Nhưng khi các trận đấu được phát đầy màu sắc thì đó cũng là giải đấu ẩn chứa những vết đen. Và có thể coi, đó là một trong những kì World Cup đầy bí ẩn, thậm chí là bị khống chế bởi những bàn tay đầy quyền lực phía sau hậu trường, nơi những chiếc máy quay màu không thể đưa được những hình ảnh chân thật nhất.

Đó là câu chuyện về chế độ độc tài quân sự Jorge Rafael Videla. Sau khi lật đổ Isabel Martinez de Peron năm 1976, Videla trở thành kẻ cai trị tuyệt đối với những cuộc bắt cóc, tống tiền, cưỡng bức, tra tấn, giết chóc tràn lan. Đúng vào thời điểm đó, World Cup diễn ra và trở thành công cụ quyền lực cho chế độ Videla. Hàng loạt những kết quả "bẩn" xảy ra như một sự dàn xếp của một bàn tay bí ẩn. Nhưng đỉnh điểm là quyết định rút lui khỏi giải của hàng loạt danh thủ, trong đó có "Thánh" Johan Cruyff, người khi đó là linh hồn của ĐT Hà Lan, một cầu thủ mà không ai có thể cản bước chiến thắng.

1. Cho đến bây giờ, Cruyff vẫn là một trong những huyền thoại hàng đầu thế giới không bao giờ vô địch World Cup. Không ai có thể tin được Cruyff lại xin rút lui khỏi World Cup 1978, giải đấu mà ông hoàn toàn có thể trở thành nhà vô địch thế giới, với tập thể Hà Lan hùng mạnh (khi đó cũng đang là Á quân thế giới). Ngay khi công bố danh sách tham dự giải, Cruyff đã xin rút lui với ý đả kích, chống lại chế độ độc tài chính trị, nhằm phản đối những trại tập trung tù nhân nằm rải rác khắp Argentina, với những số phận đang bị tra tấn, hành hạ dã man dưới chế độ Videla. Lúc ấy, quyết định của Cruyff đã gây ra những phản ứng ngược chiều. Người ủng hộ thì cho rằng, làm sao bạn có thể đá bóng khi xung quanh mình là những trại giam vô nhân đạo? Nhưng khi suy nghĩ kĩ hơn, lại có những mối nghi ngờ rằng, liệu một ngôi sao hàng đầu thế giới có bỏ một giải đấu danh giá như World Cup chỉ vì lí do chính trị? Liệu David Beckham có thể từ chối tham dự World Cup tại Mỹ để phản đối việc tra tấn tù nhân ở Trại Abhu Graib ở Iraq ? Đó là một sự phi lí mà nguyên nhân đưa ra chỉ để đóng mác cho sự vắng mặt mà bất kì ai cũng phải tiếc nuối.

Tuy nhiên, ở thời điểm đó, lí do mà Cruyff đưa ra được xác nhận như một thực tế khó cưỡng lại. Cách sân vận động Estadio Monumental của CLB nổi tiếng River Plate hơn trăm mét, nơi diễn ra các trận đấu của World Cup 1978, là những trại tra tấn. Nó ở gần bóng đá đến mức, một số tù nhân của trại giam này về sau còn nói, họ nghe rất rõ tiếng các CĐV reo hò mỗi khi ĐT Argentina chiến thắng ở đây, nhất là khi Argentina đánh bại Hà Lan ở trận chung kết trên sân vận động này để đoạt chức vô địch thế giới.

Chính vì thế, quyết định của Cruyff ngày ấy đưa ông trở thành người anh hùng trong mắt những người phản đối chế độ Videla, nhưng lại là tội đồ của các CĐV cuồng tín Hà Lan. Họ cho rằng, ý nghĩa cao cả của sự vắng mặt này là điều không cần thiết ở một đất nước mà bản thân Cruyff chưa thể hiểu hết. Nhưng phía sau quyết định gây tranh cãi và làm ảnh hưởng trực tiếp đến ĐT Hà Lan lại là một câu chuyện mà phải hơn 30 năm sau người ta mới lờ mờ hiểu ra.

2. World Cup 1978 bắt đầu với Hà Lan bằng chiến thắng 3-0 khá dễ dàng trước Iran . Nhưng vấn đề bắt đầu nảy sinh khi họ để Peru cầm hòa 0-0 và sau đó là thất bại 2-3 trước Scotland . Đó là trận thua suýt nữa khiến Hà Lan bị loại ngay từ vòng đấu bảng (chỉ hơn chính Scotland hiệu số bàn thắng bại). Khi đó, Gemmill, người ghi 2 bàn vào lưới Hà Lan đã nói rằng, Hà Lan không hề yếu hơn khi Cruyff vắng mặt, thậm chí nếu có ngôi sao này, Hà Lan có thể thua đậm hơn vì cả đội bóng phải phụ thuộc vào 1 người. Ông còn nói hài hước: "Nếu có Cruyff, Hà Lan khi đó đã thua chúng tôi 2-7 chứ không phải 2-3". Đó chỉ là lời nói lộng trào, thực tế Hà Lan đã mất đi khá nhiều sức mạnh bởi sự vắng mặt của Cruyff. Việc Hà Lan tiến tới trận chung kết sau những trận đấu kinh điển ở vòng bảng thứ 2 (gặp Đức, Italia, Áo) là bằng chứng cho hình ảnh của một ứng cử viên vô địch.Và sự thật sau hơn 30 năm được vén bức màn bí mật khi chính Johan Cruyff đã không thể giữ mãi những câu chuyện đáng sợ trước khi World Cup 1978 diễn ra.

Cuối năm 2008, Cruyff thừa nhận rằng, việc ông từ chối tham dự ngày hội bóng đá khi đó là do một sức ép bạo lực giáng xuống gia đình mình. Đó là một đêm đông cuối năm 1977, một nhóm tội phạm có vũ khí đã đột nhập vào nhà ông ở Barcelona (khi đang chơi bóng cho CLB này). Mục đích của cuộc tấn công này rất rõ ràng, khi những khẩu súng được gí vào đầu Cruyff, vợ ông và những đứa trẻ, với thông điệp buộc ông phải vắng mặt ở World Cup 1978. Sự việc bắt đầu vỡ lở vào năm 2009, khi Cruyff có cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh Catalunya. Trong 45 phút của chương trình, Cruyff có nói một câu rằng: "Bạn nên biết rằng, tôi đã gặp nhiều vấn đề trong giai đoạn cuối của sự nghiệp. Tôi không biết nói với các bạn thế nào, khi có ai đó đặt khẩu súng trường lên đầu tôi, trói tôi và vợ tôi ở góc nhà, còn những đứa trẻ ngồi ở phía trước. Nó diễn ra ngay trong căn hộ của tôi ở Barcelona ". Không có chuyện đáng tiếc nào xảy ra, nhưng đêm hôm đó đã làm thay đổi cuộc sống, vinh quang và cả sự nghiệp của Cruyff. Và sau đó, tháng 12-1977, ba đứa con nhỏ của Cruyff từng bị bắt cóc (trong đó có cả Jordi Cruyff, một cầu thủ ngôi sao sau này từng khoác áo cả Barcelona lẫn Manchester Utd). Và đó cũng là nguyên nhân khiến Cruyff giã từ luôn ĐT Hà Lan, chia tay CLB Barcelona năm 1978 và đẩy sự nghiệp của mình lang bạt sang Mỹ trong 3 năm tiếp theo (1978 đến 1981 để khoác áo 2 CLB Los Angeles Aztecs và Washington Diplomats).

Cruyff còn chia sẻ: "Những đứa trẻ đi học với cảnh sát. Họ ngủ cả ở trong nhà tôi hằng đêm kéo dài trong 4 tháng liền. Tôi chơi bóng với những vệ sĩ ngay trong nhà mình. Những hình ảnh này làm thay đổi cuộc đời tôi. Tôi từ giã bóng đá đỉnh cao, chia tay đội tuyển quốc gia". Khi những tranh luận lên đến đỉnh điểm, vợ của Cruyff còn lên tiếng chỉ trích các CĐV Hà Lan, chống lại những sự đe dọa tiếp tục nhăm nhe nhắm vào gia đình ông. Sau khi Cruyff tuyên bố lí do vắng mặt ở World Cup năm đó, có một cuốn sách cũng đã đưa ra chi tiết những câu chuyện về Cruyff năm 1977. Cuốn sách đó của một người từng thi đấu ở Barca cùng Cruyff là Carles Rexach. Nội dung về Cruyff trong cuốn sách thuật lại những áp lực mà gia đình của Cruyff phải chịu và khẳng định, việc Cruyff rút lui khỏi giải năm 1978 là để đảm bảo an toàn và tránh những ảnh hưởng tiêu cực đến gia đình mình.

3. Đã 4 năm kể từ khi Cruyff đưa ra nguyên nhân về việc tẩy chay World Cup 1978, nhiều nhà báo châu Âu vẫn đang đi tìm kiếm sự thật. Các nhóm phóng viên ở Hà Lan, xứ Catalunya cũng lao vào cuộc điều tra tiếp xúc với các cơ quan an ninh để tìm hiểu những tư liệu về cuộc tấn công, bắt cóc gia đình Cruyff năm 1977. Hiện vẫn chưa có kết quả băng nhóm đột nhập gia đình Cruyff cuối năm 1977 là ai, thuộc phe cánh nào. Nhưng nhiều khả năng đó là những áp lực từ phía những kẻ muốn triệt hạ sức mạnh của ĐT Hà Lan tại World Cup 1978, mở đường cho Argentina tiến đến chức vô địch thế giới năm đó.

Đây là giả thuyết có lí khi mà World Cup 1978 đã xảy ra rất nhiều tai tiếng về những quyền lực đen đã áp đặt và điều khiển kết quả giải đấu nhằm giúp Argentina lên ngôi vô địch. Thậm chí, đó có thể là những áp lực chính trị từ chế độ độc tài Videla. Thậm chí có cả một câu chuyện đã kể rằng, một số mẫu nước tiểu kiểm tra doping sau các trận đấu kéo dài trong cả giải được lấy từ nước tiểu của phụ nữ đang mang thai là vợ một cầu thủ giấu tên.

Nhưng dẫu sao World Cup 1978 cũng đã kết thúc 36 năm. Câu chuyện dù có được phanh phui ra cũng chỉ là một nét chấm phá trong lịch sử bóng đá thế giới, để vẽ nên một mảng tối phía sau nó. Và ở đó, Cruyff cũng chỉ là một nạn nhân.