Bóng ma phía sau bản hợp đồng!

1.Thời điểm cuối tháng 7 và tháng 8 là lúc bóng đá châu Âu bận rộn nhất trong năm. Các CLB thì chịu khó khoác lên mình những bộ trang phục mới, màu mè, lòe loẹt để đi kiếm tiền trong vai trò một "gánh xiếc rong", còn bộ sậu lãnh đạo thì đau đầu tìm cách làm thế nào để tiêu tiền thông qua những thương vụ chuyển nhượng. Đội bóng càng lớn, càng phải tiêu nhiều tiền. Càng gây sốc càng tốt. Những cục tiền tươi rói đổ ra thế nào thì đã có những tỷ phú hậu thuẫn. Nhiệm vụ của đội bóng là phải tiêu bằng hết. Vấn đề nằm ở chỗ: tại sao một CLB sẵn sàng chi ra cả tỷ bảng Anh để chuyển nhượng, trong khi lợi nhuận họ thu về mỗi năm chỉ tính bằng vài triệu bảng, thậm chí là lỗ, là nợ cả trăm triệu bảng?

Một câu hỏi chưa bao giờ có ai mạnh dạn trả lời, hoặc nếu có thông tin đâu đó đề cập đến thì cũng chỉ nôm na là: kế hoạch đầu tư dài hạn. Tất cả đều không đúng. Thực chất là phía sau những bản hợp đồng trị giá hàng chục triệu bảng Anh là những bóng ma, với những mục đích khác nhau. Ở đó, không có câu hỏi: ai lỗ, ai lãi, ai thắng, ai thua. Chỉ có 1 câu trả lời duy nhất: tất cả đều có lợi hết.

Cách đây 30 năm, đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước. Kỷ lục của một bản hợp đồng chỉ dừng lại ở vài triệu bảng. Huyền thoại Maradona chuyển từ Boca Juniors sang Barca có giá 3 triệu bảng, rồi từ Barca sang Napoli cũng chỉ có 5 triệu bảng. Mười năm sau, khi Real Betis của Tây Ban Nha mua tiền đạo Denilson từ đội bóng Brazil la Santos, câu chuyện bắt đầu chuyển sang hướng khác. Cái giá không tưởng lên tới 21,5 triệu bảng đã tạo ra cơn địa chấn trên toàn cầu. Giá trị của Denilson được so sánh với số lượng những chiếc máy bay chiến đấu của quân đội Mỹ, được đánh giá với chiếc máy bay Boeing hiện đại nhất. Nhưng thực chất một cầu thủ đá bóng giỏi có xứng đáng để đầu tư như vậy? Cụ thể là sau 7 năm chơi bóng cho Real Betis, Denilson thất bại thảm hại.

Tiếp tục 10 năm sau. Thiên niên kỷ mới. Sự bùng nổ mới. Những cầu thủ giá tương đương Denilson đếm cả ngày không hết. Những thương vụ gấp vài lần cầu thủ Brazil này thường xuyên xảy ra. Và đỉnh cao là những bản hợp đồng ngót nghét trăm triệu bảng (Kaka từ AC Milan đến Real Madrid của Tây Ban Nha, hay C.Ronaldo rời Man Utd để tới Real Madrid)... Theo học thuyết kinh tế vĩ mô, đầu tư lớn cho cơ hội lớn nhưng mang lại rủi ro cao. Bóng đá tuân theo quy luật ấy một cách ngoan ngoãn nhất. Nhưng cũng giống như trong sách vở. Nó chỉ là lý thuyết. Bởi rủi ro thì rất nhiều, nhưng chưa có ca nào "sống dở chết dở" như cái học thuyết kinh tế.

2.Ngoài Denilson ở  Betis, rất nhiều thương vụ lớn trở thành món hàng hớ. Kaka đến Real với giá 58 triệu bảng chỉ để ngồi dự bị. Ibrahimovich có giá 59 triệu bảng (từ Inter sang Barca) cũng như kẻ lang thang ở sân Nou Camp nổi tiếng xứ Catalan. Hulk, cầu thủ Brazil đầy cơ bắp chuyển từ Porto (BĐN) sang Nga khoác áo Zenit với giá 52 triệu bảng, không để lại nhiều dấu ấn. Torres khiến Chelsea mất 50 triệu bảng (từ Liverpool), và chính anh cũng làm mất hình ảnh của một tiền đạo siêu đẳng. Hay A.Shevchenko đến Chelsea với giá 30,8 triệu bảng, nhưng sau đó Chelsea không dùng được tiền đạo này, mất trắng toàn bộ số tiền đầu tư... Nói chung, phần lớn những thương vụ lớn đều mang đến rủi ro. Ấy thế mà thiên hạ vẫn cứ đua nhau tạo ra những bản hợp đồng kỷ lục, tiếp tục đầu tư khoản tiền bằng mấy chiếc Boeing 777 để mua lấy cái rủi ro tức khắc.

Tuy nhiên, đừng tưởng rằng những Kaka, Torres, Ibrahimovich... là những thương vụ thất bại thảm hại. Phía sau những chữ ký đắt giá kia, chỉ có cầu thủ chịu đôi chút thiệt thòi. Còn lại tất cả thắng lớn.

Trong số báo gần đây, chúng tôi đã tiết lộ về một hệ thống rửa tiền bí mật ở châu Âu, thông qua những hợp đồng đầu tư ở các CLB bóng đá lớn. Tất cả đều trong vòng bí mật, bị kiềm tỏa bởi những quyền lực tiền bạc chi phối. Và chính nguồn tiền đó đã nuôi sống toàn bộ hệ thống tham gia chuyển nhượng. Bởi lẽ, chính chuyển nhượng cầu thủ là "hoạt động mũi nhọn" của những nguồn tiền không rõ nguồn gốc, được chi ra từ các tập đoàn, những tỷ phú giàu có. Và khi tiền chảy vào những bản hợp đồng, tất cả những bên tham gia đều vui.

Năm 2000, Tottenham khuấy đảo nước Anh khi trả tiền đạo Sergei Rebrov của Dinamo Kiev cái giá 16,5 triệu bảng, gần gấp đôi kỷ lục cũ mà Tottenham từng thiết lập. Rõ ràng, Tottenham đang đầu tư dài hạn. Nhưng chỉ 9 tháng sau, Chủ tịch CLB bán toàn bộ cổ phần của mình, thu số tiền kha khá. Liền sau đó, Revrob bị cho mượn và sau đó đến Galatasaray dưới dạng hợp đồng tự do. Tottenham mất trắng 16,5 triệu bảng. Nhưng người tham gia thương vụ ăn đậm và biến mất.

Điều đáng nói nữa trong thương vụ này là 2 đời HLV đến rồi đi. Graham, người mua Revrob với mục tiêu lâu dài cũng không tại vị được lâu. Rất nhiều trường hợp như vậy diễn ra khiến nhiều người đặt ra nghi vấn: HLV có quyền lựa chọn cầu thủ để định hình đội bóng trong nhiều năm, nhưng thực tế ít ai tồn tại lâu hơn hợp đồng của cầu thủ mà họ ký. HLV thực tế có nhận được một khoản thưởng nếu thực hiện được một thương vụ mang lại lợi ích kinh tế cho chủ sở hữu.

Cái lợi của họ ở đây là hợp pháp hóa một số tiền lớn, khuếch trương tên tuổi đội bóng và nhận được giá trị thương hiệu cực lớn, thông qua quảng bá hình ảnh, thông tin đại chúng... Đi kèm với những ông chủ còn là những tay cò. Họ thường nhận 5 đến 10% tiền lót tay tùy theo từng thương vụ. Chính bản thân chủ thể của chuyển nhượng là cầu thủ được mua cũng có tỷ lệ nhất định ở đó. Và cuối cùng, đương nhiên bên bán cũng hào hứng nhận một khoản tiền khổng lồ, thậm chí cao hơn nhiều lần giá trị thật của "món hàng" bán ra. Một vòng quay khép kín được tạo ra mà ở đó tiền chỉ có thể sinh sôi nảy nở mà không bao giờ có thể biến mất. Cái vòng quay này được người "sành điệu" trong làng bóng đá châu Âu gọi là "Moneyball" (Quả bóng tiền).

Những số tiền lớn bay ra khỏi ngân hàng, đó là lúc nó văng tới mọi người có liên quan. Từ các tập đoàn kinh tế lao vào mua quảng cáo, mua bản quyền thương hiệu, kinh doanh hình ảnh, rồi kéo theo vô số những hoạt động thương mại. Trong khi cầu thủ đó chưa chắc đã thi đấu cho đội bóng mới đến hết hợp đồng. Kaka, một ngôi sao của Milan chuyển đến Real Madrid là một trường hợp. 58 triệu euro. Một cầu thủ dự bị. Real có mất đi số tiền đó không? Không hề. Họ thu được gấp đôi chỉ trong 1 năm đầu từ kinh doanh hình ảnh. Những người bỏ tiền "hồi vốn" cho Real chính là các CĐV. Năm thứ hai trở đi, Kaka là cục nợ. AC Milan, kẻ thu về số tiền lớn hoàn toàn hài lòng và họ từng tuyên bố sẵn sàng mua lại Kaka với giá bằng... 1/5 số tiền thu được. Còn kẻ thất bại, chỉ có duy nhất Kaka, khốn khổ với quãng thời gian tệ hại nhất trong sự nghiệp.

3.Moneyball bay khắp nơi. Nó tới đâu là ở đó bấn loạn, nhộn nhịp và tranh giành như những cuộc đấu giá các bức tranh của Picasso, mặc dù nó là những bức tranh mà danh họa Tây Ban Nha này từng ném vào sọt rác. Thế nhưng kỳ lạ là nó lại trở thành mốt, một thứ trào lưu bắt tất cả phải tuân theo một cách vô thức và tự nguyện. Bởi lẽ, ngay bản thân những tên tuổi lớn đã tạo ra sức hút. Sức hút đó đến từ đâu? Truyền thông! Và đến đây, lại có một nghi vấn nữa. Tất cả những đội bóng lớn đều có kênh truyền thông riêng, có sự kết nối với những hãng thông tấn lớn. Deloitte, hãng kiểm toán hàng đầu thế giới thống kê chi phí của một đội bóng hàng đầu nước Anh như Man Utd, Chelsea... chi phí cho truyền thông không dưới 100 triệu bảng mỗi năm. Khi đó, khả năng tạo ra sức hút và mở rộng thị trường là cực lớn. Ngồn tiền đó ở đâu? Các tỷ phú. Các tỷ phú lấy tiền ở đâu? Trong túi! Tiền đó xuất phát từ đâu? Không ai biết. Deloitte cũng chịu.

Thôi thì, chỉ cần biết rằng, Moneyball cứ xuất hiện. Cứ bay. Cứ tạo ra những nguồn lợi nhuận khổng lồ bí ẩn chảy vào túi những người liên quan. Và thị trường chuyển nhượng cứ nhộn nhịp như trong một phiên đấu giá những bức tranh của Picasso...