Bóng đá chuyên nghiệp trong bao cấp

Quýt làm, cam cũng làm  

Những âm ỉ xoay quanh câu chuyện 20 tỷ ngân sách đào tạo bóng đá trẻ Đà Nẵng sau cùng trở thành cuộc khẩu chiến bằng những văn bản được lập luận một cách đầy lạnh lùng mà phía SHB Đà Nẵng và Sở Văn hóa & Thể thao thành phố này đưa lên trên giới truyền thông.

Nội dung lòng vòng với những con số, dẫn chứng trong quá khứ một hồi lâu cũng đưa về cái đích. Đó là U17 Đà Nẵng không thể tham dự VCK U17 Quốc gia vì không có tiền! Không chỉ đội U17, đội U9 cũng không được góp mặt ở giải tương ứng. Tương lai của đội U21 suy cho cùng cũng rơi vào cảnh mơ hồ. Quay trở lại ngọn nguồn câu chuyện, đội SHB Đà Nẵng cho hay: “Vào năm 2016, Thành ủy Đà Nẵng và UBND TP Đà Nẵng cam kết chung tay cùng Ngân hàng SHB để xây dựng, phát triển đội bóng SHB Đà Nẵng.

Trong đó, TP Đà Nẵng sẽ hỗ trợ cho công tác đào tạo bóng đá trẻ của CLB với mỗi năm là 20 tỷ đồng (bắt đầu thực hiện từ năm 2017).Tuy nhiên, nguồn hỗ trợ từ UBND TP Đà Nẵng đã dừng hẳn từ năm 2021 cho đến nay.

Năm 2021, CLB đã phải xin nhà tài trợ Ngân hàng SHB cấp bù gần 20 tỷ đồng cho phần thiếu hụt do không có nguồn tiền hỗ trợ đào tạo trẻ của UBND TP Đà Nẵng. Sang năm 2022, ngân hàng SHB đã tài trợ đủ số tiền 60 tỷ đồng. Trong khi đó nguồn hỗ trợ cho đào tạo trẻ của thành phố vẫn chưa được giải ngân. Cuối cùng, CLB phải cho đội U17 rút lui khỏi VCK U17 quốc gia 2022; không tham gia giải U9 toàn quốc; có thể sẽ không tham gia giải U21 vào cuối năm…” .

Vài ngày sau khi bị “tag” lên truyền thông, Sở VH&TT Đà Nẵng lập tức phản pháo. Lý do mà họ dừng chi ngân sách cho công tác đào tạo trẻ là bởi: Việc thành phố hỗ trợ cho doanh nghiệp đã được xã hội hóa là không có căn cứ, không gắn với nhiệm vụ, chưa phù hợp quy định của khoản 9 Điều 9 Luật Ngân sách Nhà nước và yêu cầu chấm dứt việc hỗ trợ này. Chính vì vậy, từ năm 2021, thành phố tạm dừng việc chi kinh phí cho công tác đào tạo bong đá trẻ để xây dựng đề án phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương, đặc biệt là phải phù hợp và đúng với quy định về quản lý tài chính, ngân sách của Nhà nước”.

SHB Đà Nẵng không vừa. Sở VH&TT Đà Nẵng cũng cứng rắn. Cả hai đều có những lập luận chắc nịch cho lý do không thể phát triển cho bóng đá trẻ địa phương. Để rồi suy cho cùng, những cầu thủ trẻ Đà Nẵng mất đi cơ hội được thể hiện mình ở giải đúng lứa tuổi. Tương lai lên các cấp độ ĐTQG tương ứng đối với những nhân tài Đà Nẵng cũng mờ mịt đi khi họ không thể được khẳng định bản thân ở các sân chơi mình xứng đáng có quyền thi đấu.

Tiếc chuyện ở Quảng Ninh

Thực tế, công thức doanh nghiệp và ngân sách địa phương đã song hành ở đại đa số các đội bóng chuyên nghiệp tại Việt Nam. Nhiều CLB thậm chí hưởng lợi rất lớn khi ngân sách từ thành phố hoặc tỉnh lên đến 40-50 tỷ đồng. Có những CLB nhận nguồn tiền ít ỏi hơn với dao động 10-20 tỷ đồng. Tuy nhiên, kiểu vận hành bóng đá còn dấu ấn “bao cấp” ấy vẫn tồn tại từ năm này qua năm khác. Vô hình trung, nó trở thành hai bánh xe vận hành. Mà ở đó, một bánh xe hỏng sẽ dẫn đến chiếc xe CLB phải khựng lại thay vì tiếp tục đường đua.

Chuyện ở CLB Quảng Ninh cách đây 1 năm trước là ví dụ điển hình. Đội bóng được vận hành với sợi dây liên kết đến từ doanh nghiệp của bầu Hùng (Chủ tịch Phạm Thanh Hùng) cùng ngân sách của tỉnh Quảng Ninh bắt đầu âm ỉ mâu thuẫn từ năm 2017. Đến năm 2020, mâu thuẫn ấy “nổ bùng” lên cao độ. Ông Phạm Thanh Hùng nói: “Một mình tôi không thể “cân” hàng trăm tỷ đồng chi phí mỗi mùa giải được”.

Thực tế, trước đó, việc Công ty Cổ phần Thể thao Quảng Ninh liên tục báo lỗ, kể từ sau năm 2016, cùng một vài hạng mục - nhánh kinh doanh khác thuộc công ty “mẹ” cũng báo lỗ theo, là những biểu hiện cho thấy ông Hùng “xoăn” dường như đã có ý ngãng ra, buông lỏng.

Tính từ năm 2017, ông Phạm Mạnh Hùng đã tổng cộng 5 lần gửi đơn trao trả đội bóng cho tỉnh Quảng Ninh, nhưng bất thành. Sự chậm trễ trong rót tiền cho đội bóng giữa địa phương (ngân sách của tỉnh Quảng Ninh), nhà tài trợ (Tập đoàn Than Khoáng sản Việt Nam) và từ ông bầu Phạm Mạnh Hùng, dù đã nhất toán từ trước, với tỷ lệ được cho là 10, 20 và 35 tỷ đồng (có lũy tiến theo mùa) tính từ năm 2014 cứ ngày một leo thang. Và đến năm 2020, những lần nợ lương, thưởng lên đến vài chục tỷ bắt đầu hiện diện trên báo giới, qua những cuộc đình công của cầu thủ. Đỉnh điểm của mâu thuẫn giữa địa phương – ông bầu cũng xuất hiện khi đó.

Số phận Than Quảng Ninh sau cùng ai cũng rõ. Công ty CP MTV bóng đá Quảng Ninh dừng hoạt động, trả lại đội bóng cho tỉnh. Sân Cẩm Phả vắng bóng trong ngày hội V.League. Các cầu thủ của Than.QN tỏa đi tứ xứ, đầu quân cho các CLB khác với hy vọng tìm kiếm kế sinh nhai.