Bộ lạc bắt bé trai phải rạch da, bôi dầu và đất sét để giống… cá sấu

Người Chambri sống gần sông bên hồ Chambri ở Papua New Guinean.  Họ là một bộ tộc gồm những thành viên săn bắn và hái lượm sống nhờ vào cá sông và cao lương.

Cá sấu có vai trò quan trọng

Các bé trai ngay từ nhỏ đã bị rạch da để có những vết sẹo trông giống như vảy cá sấu. Cá sấu đóng một vai trò quan trọng trong nền văn hóa Papua New Guinea.  Người ta tin rằng loài bò sát đến từ sông Sepik và sau đó hóa thân trở thành người. Các vết rạch được thực hiện trên da của các bé trai sau đó đất sét và dầu cây được đưa vào các vết cắt.  Điều này khiến vết sẹo nhô cao và tạo cho thân thể có nhiều vảy như cá sấu. Những cậu bé ngay khi 11 tuổi đã phải tham gia một nghi lễ lâu đời trên nhằm liên tưởng tới những con cá sấu khiến các em có lớp da vảy tương tự như loài bò sát ẩn nấp dưới nước.

Vết thương bị hun khói, bôi dầu cho giống cá sấu.
Vết thương bị hun khói, bôi dầu cho giống cá sấu.

Các thành viên nam của bộ tộc Chambri - sống cách Port Moresby 721km về phía Tây Bắc gần Hồ Chambri - trải qua giai đoạn khởi đầu đau đớn này để chuyển từ một cậu bé thành một người đàn ông trưởng thành. Điều này liên quan đến việc các cậu bé bị cắt da nhiều lần và sau đó chữa lành để lại những vết sẹo giống như vảy cá sấu. Theo truyền thuyết của Papua New Guinean, con người bộ tộc đã tiến hóa từ cá sấu sông Sepik - chảy dọc theo hồ Chambri.

Để tỏ lòng thành kính với những sinh vật mà chúng đã tiến hóa thành người, các chàng trai của bộ tộc được đưa đến một ngôi nhà Linh hồn và được giữ ở đó trong sáu tuần trước khi quá trình nhập môn diễn ra. Sau đó, các thủ lĩnh bộ tộc rạch những vết sâu dài khoảng 2cm trên cơ thể của những nam thanh niên - trong một số trường hợp từ 11 đến 30 tuổi. Quá trình đau đớn tột cùng này - đôi khi kết thúc bằng cái chết - nhằm thể hiện tính kỷ luật, sự tập trung và cống hiến, và cách duy nhất mà các chàng trai được phép xoa dịu nỗi đau là nhai một loại cây có khả năng chữa bệnh.

Các họa tiết  rạch càng dài và rõ nét sẽ chứng tỏ sự trưởng thành của chàng trai. Bên cạnh đó, các vết sẹo cũng được cho là đem đến sự may mắn và mạnh mẽ như cá sấu. Nghi lễ này khá nguy hiểm bởi không ít trẻ nhỏ sẽ mất nhiều máu. Y học kém phát triển khiến không ít người bị nhiễm trùng nặng.

Người đàn ông trưởng thành có vết rạch như cá sấu.
Người đàn ông trưởng thành có vết rạch như cá sấu.

Nhiều người tin rằng nếu chúng có thể chịu đựng được nỗi đau, điều đó sẽ khiến các em mạnh mẽ hơn trong cuộc sống sau này. Sau đó, các chàng trai nằm dài ra trước ngọn lửa để khói có thể thổi vào các vết sẹo lõm sâu, trong khi đất sét và dầu cây được đưa vào vết thương để giúp chúng duy trì hình dạng vảy nổi lên.

Khi điều này hoàn tất, một lễ kỷ niệm diễn ra, nơi các chàng trai không mặc quần áo và trang sức.

Vai trò quan trọng của phụ nữ

Trong nghiên cứu thực địa của Margaret Mead vào năm 1933 tại Papua New Guinea, bà đã cho thấy vị trí của phụ nữ trong cộng đồng Chambri khác thường so với những gì từng được cho là chuẩn mực giữa các nền văn hóa. Phụ nữ ở Chambri là những người có quyền lực trong làng thay vì nam giới. Cách Margaret đưa ra kết luận này dựa trên một vài thuộc tính của người Chambri. Trước tiên, bà lưu ý rằng phụ nữ Chambri là những người cung cấp thực phẩm chính.

Trái ngược với các nền văn hóa khác, phụ nữ Chambri cũng là những người đánh bắt cá cho cộng đồng. Việc trao quyền và trách nhiệm của phụ nữ thể hiện ý tưởng về tầm quan trọng cao hơn của phụ nữ trong xã hội này. Mead phát hiện ra phụ nữ cũng dùng cá họ đánh bắt được và không chỉ cung cấp làm thực phẩm cho gia đình họ mà còn để buôn bán.

Họ giỏi chèo thuyền trên sông nước.
Họ giỏi chèo thuyền trên sông nước.

Công việc của phụ nữ là mang theo số cá đánh bắt được và đi vào các ngọn đồi xung quanh để đổi lấy cao lương cho gia đình họ. Một lần nữa, thay vì người cung cấp chính là người đàn ông trong gia đình, Mead lại chứng kiến người vợ đảm nhận vai trò này. Tuy nhiên, như các nhà nhân chủng học sau này Deborah Gewertz và Frederick Errington đã phát hiện ra, những hành động này không kiểm soát được các mối quan hệ giữa nam và nữ ở Chambri.

Những người đàn ông trong xã hội Chambri tham gia vào các lĩnh vực khác trong cộng đồng, nhiều trong số đó không được cho là phù hợp với phụ nữ. Các lĩnh vực như trên bao gồm chính trị và quyền hành trong bộ tộc. Việc thiếu vắng sự tham gia của phụ nữ trong những lĩnh vực này càng cho thấy tuyên bố ban đầu của Mead về quyền hành của phụ nữ có thể bắt nguồn từ việc thiếu tuân thủ đầy đủ các hoạt động trong xã hội Chambri. Thay vào đó, những gì các nhà nhân chủng học sau này phát hiện ra là không có giới tính nào cạnh tranh để trở thành ưu thế. Cụ thể là không có nhóm nào được xem là tuân theo hoặc phục tùng nhóm kia. Sự thiếu vắng một cá nhân thống trị trong một mối quan hệ cho phép suy đoán rằng vai trò của phụ nữ trong một nền văn hóa có thể được xác định một cách rõ ràng bởi phong tục của nó.

Hôn nhân mang tính sắp đặt

Hôn nhân của người Chambri là một phong tục mà cả nam và nữ đều không có quyền chọn. Mặc dù một nền văn hóa phụ hệ với những cuộc hôn nhân sắp đặt, nhưng không bên nào mất toàn quyền kiểm soát tình trạng hôn nhân của mình. Hôn nhân được tiến hành theo cách mà những người đàn ông (những người thường sắp xếp các cuộc hôn nhân nhất) chọn những cặp đôi cho phép các mối quan hệ giữa các dòng tộc. Những cuộc hôn nhân không được sắp đặt cũng tồn tại, nhưng ít phổ biến hơn nhiều.

Những bé trai phải trải qua nghi thức đau đớn để đánh dấu tuổi trưởng thành.
Những bé trai phải trải qua nghi thức đau đớn để đánh dấu tuổi trưởng thành.

Phụ nữ có tiếng nói trong việc họ kết hôn khi họ làm việc với các thành viên nam trong gia đình để chọn một người đàn ông có quyền hành. Giá trị cô dâu tồn tại trong cộng đồng này và không được hạ thấp phụ nữ. Những vật có giá trị bằng vỏ sò cũng được thông qua trao đổi với giá trị cô dâu. Nhiều trong số những vật có giá trị bằng vỏ sò này có mục đích tượng trưng trong việc cho tặng. Một số lớp vỏ nhất định có liên quan đặc biệt với các thuộc tính của phụ nữ như sinh con, tử cung và kinh nguyệt.

Đoàn kết và gắn bó

Mối quan hệ  giữa phụ nữ và nam giới trở nên gần như hoàn toàn bình đẳng khi xem xét vai trò của các anh chị em trong một gia đình Chambri truyền thống. Không giống như những bất trắc tồn tại trong các cuộc hôn nhân, nỗi sợ hãi không tồn tại trong gia đình người Chambri. Anh chị em giúp đỡ lẫn nhau trong việc theo đuổi các vai trò của họ trong cộng đồng. Các anh em trai tìm đến chị gái của mình để được giúp đỡ trong khía cạnh chính trị của người Chambri. Chị em có được sự giúp đỡ từ anh em trai trong việc hỗ trợ cho chị và những đứa con của họ trong tương lai.

Cụ thể, các anh em trai trở thành vai trò quan trọng trong cuộc sống của các người con trai của chị gái mình. Đến lượt các cháu trai này  được coi là nhân tố chính giúp người này trong việc giành vị thế của mình. Mối quan hệ giữa cháu trai và  người chú có thể được nhìn thấy thông qua các mối quan hệ gia đình liền mạch tồn tại giữa gia đình của người mẹ và anh trai của họ. Các thuật ngữ anh chị em không phải lúc nào cũng được phản ánh về mặt sinh học trong cộng đồng Chambri.

Trong thị tộc, phụ nữ và đàn ông có thể hoạt động như anh chị em với nhau trong những thời điểm cụ thể, chẳng hạn như khi có mất mát. Cái chết của một cá nhân gắn kết các chị em trong thị tộc với nhau bằng cách thể hiện sự mất mát của hệ thống hỗ trợ. Ngược lại với điều này, những người đàn ông coi cái chết là mất đi vị trí chính trị trong cộng đồng.

Trường Vân (Tổng hợp)

Các tin khác

Mặt trái của ngành phá dỡ tàu biển

Mặt trái của ngành phá dỡ tàu biển

Trong một bản báo cáo gần đây, Tổ chức Lao động thế giới (ILO) đã có những đánh giá về ngành phá dỡ tàu biển như sau: "Ngành công nghiệp phá dỡ tàu biển hiện là một trong những "thủ phạm" gây tai nạn lao động và ô nhiễm môi trường lớn trên thế giới…
Chuyện của những "hiệp sĩ" giải cứu xe hỏng trong đêm

Chuyện của những "hiệp sĩ" giải cứu xe hỏng trong đêm

Đêm nào cũng vậy, từ 21h các thành viên của Đội Cứu hộ SOS Thuỷ Nguyên (Hải Phòng) lại lên đường đến với những chiếc xe chẳng may gặp sự cố. Dù ngoài trời rét căm căm hay mưa phùn gió bấc, họ cũng không bỏ cuộc. Bởi phương châm của nhóm là mong ai cũng được về nhà an toàn…
Ecetera Nguyễn và đường về tổ quốc

Ecetera Nguyễn và đường về tổ quốc

Một ngày cách nay chừng 5 năm, chồng tôi - phóng viên Đài Phát thanh - truyền hình Quảng Bình nói rằng: “Chúng ta sắp có một người bạn đặc biệt đến chơi!”. Tôi cười thôi và không có ý kiến gì. Với chồng tôi, những người bạn anh ấy mời đến nhà bao giờ chả đặc biệt và... thường xuyên như thế.
Đừng đùa

Đừng đùa

Chỉ nói giỡn nhau mà mất mạng là chuyện có thật. Qua vài câu cà khịa là anh em đã "xách dao bầu nói chuyện". Chuyện gì cũng có đầu có mối, những dòng tin trở thành truyện siêu ngắn:
Kiện cha mẹ vì mình “bị“ sinh ra

Kiện cha mẹ vì mình “bị“ sinh ra

Khi cảm thấy bất công hoặc gặp một chuyện khó xử lí bằng thỏa thuận cá nhân thì mọi người thường làm đơn kiện lên toà án, nhờ pháp luật giải quyết. Có rất nhiều vụ kiện kì quặc trên thế giới mà khi chúng ta biết đến phải cảm thấy khó hiểu về nó.
Những huyền tích làng

Những huyền tích làng

Các cụ trong làng tôi nói rằng, theo phong thủy, thì cư dân sống quanh khu vực có những ngọn núi hình con rùa thường sẽ trường thọ, vì rùa là một trong tứ linh theo quan niệm tín ngưỡng của người phương Đông. Một số loài rùa tuổi càng cao thì… càng to ra. Nghĩa là từ lúc ra đời cho đến lúc chết đi, chúng chỉ phát triển kích thước cơ thể, còn mặt thì vẫn… trẻ măng. Điểm chung của loài rùa là chúng sống rất thọ.
Chuyện về một thầy trừ tà đuổi quỷ…

Chuyện về một thầy trừ tà đuổi quỷ…

Hàng trăm con người trên thế giới vẫn khẳng định rằng ngày nào mình cũng gặp gỡ với cái ác tuyệt đối, nhiều người đang gửi gắm cho họ những hoảng hốt, nỗi lo lắng của mình, kể cả tình trạng sức khỏe của người thân. Theo nhiều công trình nghiên cứu thì trong những năm gần đây, số người hoài nghi những người gọi là thầy trừ tà ngày càng đông, vậy mà vẫn tò mò mua những cuốn sách họ viết…
Những đứa trẻ mồ côi lần thứ hai giữa nhịp sống hiện đại

Những đứa trẻ mồ côi lần thứ hai giữa nhịp sống hiện đại

Mỗi năm, nước Anh có khoảng 10 ngàn thanh thiếu niên mồ côi bước vào tuổi trưởng thành. Không phải ai trong số các cô cậu bé này cũng được cha mẹ nuôi yêu thương như con đẻ. Ngày chúng trở thành người lớn, một số đứa trẻ mới thực sự nhận ra mình chỉ là người thừa ở nơi tưởng chừng như mái ấm.
Những chuyến hàng xuyên đêm vào dịp cuối năm

Những chuyến hàng xuyên đêm vào dịp cuối năm

"Nửa đêm ân ái cùng chồng. Nửa đêm về sáng gánh gồng ra đi", câu cửa miệng của dân buôn để nói rằng, những ngày cuối năm, họ hối hả ngược xuôi, buôn đầu sông bán cuối sông. Đó là thời cơ vàng trong năm, cho những chuyến hàng "vét vụ".
Diện tích rừng Amazon ngày càng bị thu hẹp

Diện tích rừng Amazon ngày càng bị thu hẹp

Được coi là “lá phổi xanh” của thế giới và đóng vai trò quan trọng trong công cuộc chống biến đổi khí hậu, Amazon là rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, theo kết quả nghiên cứu do Mạng lưới thông tin môi trường - xã hội tham chiếu địa lý vùng Amazon (RAISG) công bố ngày 8-12, khoảng 8% diện tích rừng Amazon đã bị tàn phá từ năm 2000-2018, lớn hơn cả diện tích lãnh thổ của Tây Ban Nha.
Bài toán khó: chọn phục trang cho nhân vật phim lịch sử

Bài toán khó: chọn phục trang cho nhân vật phim lịch sử

Còn nhớ, năm 2015, đạo diễn Đinh Thái Thụy làm bộ phim “Mỹ nhân” lấy từ ngân sách nhà nước, đã bị dư luận lên tiếng về phục trang trong phim không chuẩn xác, thiếu bản sắc của văn hóa Việt. Nhiều năm qua, trang phục phim lịch sử vẫn liên tục gặp phải những vấn đề sai lệch. Mới đây nhất hai dự án lớn, “Quỳnh dạ nhất thảo” và phim “Kiều” cũng không tránh được những sai sót đáng tiếc đó.
Bản án kỳ lạ cho vụ giết người ở Italy

Bản án kỳ lạ cho vụ giết người ở Italy

Ngày 4-12-2020, Rudy Guede, kẻ bị tuyên án 16 năm tù vào năm 2008 với cáo buộc sát hại nữ sinh đại học người Anh Meredith Kercher, đã được toà án Italy cho phép hoàn thành bản án dưới hình thức lao động công ích thay vì ở tù. Rudy đã bắt đầu lao động công ích tại một thư viện ở thị trấn Lazio. Sau khi thư viện này đóng cửa để phòng chống dịch bệnh COVID-19, hắn trở thành tình nguyện viên cho tổ chức từ thiện Caritas. Đồng thời, hắn cũng chuẩn bị hoàn thành bằng thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử tại Đại học Roma Tre.
Giấc mơ an cư ngày càng xa với nhiều người

Giấc mơ an cư ngày càng xa với nhiều người

Cách đây không lâu, Công ty nghiên cứu bất động sản CBRE đã công bố khảo sát giá nhà tại hai thành phố lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, mức giá nhà trung bình hiện nay lần lượt là 2.500 USD/m2 và 1.500 USD/m2. Trong khi đó, một nghiên cứu của Công ty Nielson mới đây cho thấy có khoảng 80% hộ dân đang sinh sống ở hai thành phố lớn này, có mức thu nhập bình quân hàng tháng chỉ trên dưới 15 triệu đồng (tương đương 700 USD/tháng).
Gió rừng đồi Thung

Gió rừng đồi Thung

Truyền thuyết Mường Sương kể rằng có Nàng Tiên ham chơi thường bay lượn nay đây mai đó. Một ngày, nàng Tiên chợt bắt gặp miền thung trập trùng đồi núi, đồng ruộng tươi tốt, suối chảy róc rách, thác reo cười tung hoa nhũ thạch, không khí mát mẻ trong trẻo y như trên thiên giới. Không kiềm giữ được niềm ham thích, Nàng Tiên hạ cánh xuống và ở lại vùng miền đồi….
Những tên làng nghe cứ nhói lòng

Những tên làng nghe cứ nhói lòng

Lại chuyện lụt. Nghe mãi, buồn thêm buồn. Nhưng không nói chuyện lụt thì chẳng biết nói chuyện chi. Vì từ bữa đến nay đã hơn tháng mà tất cả vẫn còn ngổn ngang đổ vỡ. Đi từ Lệ Thủy về Quảng Ninh, từ Quảng Ninh lên Minh Hóa, tôi đã gặp những ngôi làng vốn quen nay trở nên lạ lẫm trong bàng hoàng, đau xót. Những ngôi làng xưa xắc mang vẻ đẹp thân gần bỗng dưng bị lụt đổi tên. Ngay cả người làng cũng gọi làng mình bằng cái tên mới.
Lòng tự trọng bị tổn thương

Lòng tự trọng bị tổn thương

Vụ nữ sinh An Giang tự tử hôm 30-11 vì cách hành xử của nhà trường cho thấy tầm quan trọng của ứng xử giữa nhà trường và học sinh, sai một ly đi một dặm. May mắn là nữ sinh được cứu kịp thời.
Người đi nói xấu xấu hơn người bị nói xấu

Người đi nói xấu xấu hơn người bị nói xấu

Điều lạ lùng là người ta không chỉ nói xấu kẻ người ta ghét/ đố kỵ, con người có xu hướng nói xấu ngay cả người thân, gần gũi với mình nhất. Trong đó, phụ nữ ưa thích nói xấu hơn đàn ông, phổ biến nhất vẫn là vợ nói xấu chồng...
Nói xấu chồng!...

Nói xấu chồng!...

Gia đình là tế bào của xã hội. Bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng nói lên câu ấy, nhưng để có một tế bào khỏe, một gia đình, xã hội tốt đẹp, người ta cần sự cố gắng, từ nhiều phía. Bài viết này của chúng tôi đề cập đến một khía cạnh đang diễn ra trong đời sống hiện nay đó là hiện tượng vợ chồng nói xấu nhau, gây nên những năng lượng tiêu cực cho hôn nhân, qua đó ảnh hưởng không nhỏ đến trạng thái lành mạnh, gắn kết của gia đình, xã hội.
Ngồi học… trên ngọn cây

Ngồi học… trên ngọn cây

Giáo dục là nhân tố quan trọng, hết sức cần thiết của mỗi quốc gia và con đường dẫn đến tri thức của sự giáo dục rất dài phải có sự kiên trì nỗ lực mới có thành quả.