Theo báo cáo của Bộ GTVT, ngày 27/6/2024, Luật Đường bộ đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 7, trong đó có quy định về việc thu phí sử dụng đường bộ cao tốc đối với phương tiện lưu thông trên đường cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác.
Triển khai thi hành Luật Đường bộ, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 130/2024/NĐ-CP ngày 10/10/2024 quy định về thu phí sử dụng đường bộ cao tốc đối với phương tiện lưu thông trên tuyến đường bộ cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác. Trong đó, Nghị định quy định cụ thể về điều kiện, thời điểm thực hiện việc thu phí sử dụng đường cao tốc; mức phí sử dụng đường cao tốc.
Mức phí sử dụng đường cao tốc được nghiên cứu, xây dựng theo đúng nguyên tắc của Luật phí và lệ phí, được xác định cơ bản bảo đảm bù đắp chi phí có liên quan (chi phí quản lý, chi phí tổ chức, vận hành thu phí, chi phí bảo trì đường cao tốc…), có tính đến chính sách phát triển kinh tế-xã hội của Nhà nước; bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch.
Lãnh đạo Bộ GTVT cũng khẳng định, mức phí quy định đã khấu trừ các loại thuế, phí đã thu liên quan, tránh thu phí trùng phí; đảm bảo hợp lý, hài hòa với mức thu dịch vụ sử dụng đường bộ và đường cao tốc đầu tư theo hình thức PPP; người sử dụng đường cao tốc chia sẻ lợi ích với Nhà nước; mức thu thấp hơn lợi ích người sử dụng đường cao tốc thu được..
Về mức phí đối với các xe ôtô kinh doanh vận tải, lãnh đạo Bộ GTVT cho rằng phương tiện sử dụng đường bộ cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác thanh toán mức phí theo chặng (theo số km sử dụng). Do vậy, mức phí sử dụng đường cao tốc không phân biệt giữa xe kinh doanh vận tải và xe không kinh doanh vận tải.
Hiện nay, các dự án cao tốc do Nhà nước đầu tư được chia thành 2 nhóm. Nhóm đáp ứng quy chuẩn hiện hành theo Luật Đường bộ (có tối thiểu 4 làn xe, làn dừng khẩn cấp liền mạch) và nhóm chưa đáp ứng quy chuẩn hiện hành (hầu hết các cao tốc trên trục Bắc-Nam).
Do đó, mức phí sử dụng đường cao tốc cũng sẽ được chia thành 2 mức. Người sử dụng đường cao tốc đạt chuẩn sẽ nộp theo mức 1 và sử dụng cao tốc chưa đạt chuẩn nộp theo mức 2.
Không để "phí chồng phí" khi thu phí cao tốc do ngân sách đầu tư 
Sẽ báo cáo Chính phủ phương án thu phí cao tốc do Nhà nước đầu tư 
