Bình yên tránh lũ trong những ngôi nhà cộng đồng

Những ngày vừa qua, mưa lớn kéo dài, nhiều hồ chứa nước, nhà máy thủy điện xả lũ đã gây lũ ống, lũ quét và ngập lụt kinh hoàng tại nhiều địa phương trên địa bàn các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh. Tại thôn Tiền Phong, xã Quang Vĩnh, huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh), từ rạng sáng 1/10, nước đã dâng cao, gây ngập cục bộ trên diện rộng. Nhiều nhà cửa, tài sản của nhân dân bị nhấn chìm trong biển nước.
Lúc này, để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho người dân, lực lượng Công an xã đã đến tận nhà của những người già cả, neo đơn để kê cao tài sản, đồng thời dùng thuyền chở người sơ tán tới nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh trú bão, lũ của thôn để tránh trú.

Đến thời điểm chiều tối 2/10, thôn Tiền Phong vẫn đang chìm giữa mênh mông biển nước, nhưng có hơn 50 người, chủ yếu là người già, phụ nữ mới sinh, trẻ nhỏ của thôn đã được đưa tới nhà văn hóa cộng đồng để tránh lũ an toàn. Trong những ngày chờ nước rút, những người này được chính quyền địa phương tiếp tế thức ăn, hỗ trợ nhu yếu phẩm.

Ông Nguyễn Quang Việt, Chủ tịch UBND xã Quang Vĩnh cho biết, thôn Tiền Phong nằm ngoài đê La Giang, địa hình thấp trũng nên hễ cứ vào mùa mưa lũ, vùng quê này là một trong những nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất của huyện Đức Thọ. Những năm trước đây, mỗi khi mùa mưa lũ về, người dân lại phải lập bập vào trong đê để chạy lũ, khốn khổ trăm bề. Thấu hiểu nỗi khổ này của người dân, tháng 1/2021, tỉnh Hà Tĩnh đã huy động kinh phí hỗ trợ đầu tư xây dựng nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh trú bão, lũ với nguồn kinh phí trên 2,2 tỷ đồng cho thôn Tiền Phong.

Công trình có quy mô 2 tầng, diện tích khoảng 400m2, trong đó tầng 1 phục vụ nhu cầu vui chơi sinh hoạt cộng đồng và tầng 2 gồm các phòng sinh hoạt cộng đồng, phòng tránh trú bão lũ, sân khấu, bếp, kho và khu vệ sinh chung. Sau hơn 4 tháng thi công, công trình đã được khánh thành, đưa vào sử dụng.

“Từ khi đưa vào hoạt động đến nay, nhà văn hóa cộng đồng đã trở thành ngôi nhà chung, không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nâng cao đời sống tinh thần cho bà con, thắt chặt tình làng nghĩa xóm mà còn là địa điểm tránh trú bão lũ an toàn cho người dân”, người đứng đầu chính quyền xã Quang Vĩnh chia sẻ. Được biết, ngoài công trình tại xã Quang Vĩnh, trên địa bàn huyện Đức Thọ còn có 3 công trình nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh trú bão, lũ ở các xã Tùng Châu và Hòa Lạc.

Cũng trong những ngày mưa lũ hoành hành cuối tháng 9, đầu tháng 10 năm nay, tại xã Điền Mỹ, huyện Hương Khê hàng trăm hộ dân cũng đang bị chia cắt, ngập chìm trong lũ dữ. Đây là địa phương vùng hạ du của huyện, thường xuyên bị ngập nặng mỗi khi có mưa lũ.

Mặc dù người dân nơi đây đã quen “sống chung với lũ”, chủ động công tác phòng tránh và ứng phó nhưng nhiều năm trở lại đây, mưa lũ kéo dài ngày, liên tiếp lũ chồng lũ nên gây không ít khó khăn đến cuộc sống sinh hoạt của người dân, đặc biệt là vấn đề đảm bảo tài sản và an toàn tính mạng cho phụ nữ, người già và trẻ em.

Thấu hiểu nỗi niềm của người dân vùng “rốn lũ”, Hà Tĩnh đã khảo sát và quyết định đầu tư xây dựng nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh lũ trên địa bàn xã Điền Mỹ. Tháng 11/2021, sau 3 tháng khẩn trương thi công, dự án nhà văn hóa cộng đồng - ngôi nhà trí tuệ tại thôn Trung Tiến, xã Điền Mỹ đã hoàn thiện và đưa vào sử dụng.

“Xã Điền Mỹ nằm ở khu vực cuối lòng chảo của thung lũng Hương Khê, có sông Ngàn Sâu chạy qua, khi mưa lớn xảy ra, tất cả sông suối đều dồn nước về sông Ngàn Sâu và đổ về Điền Mỹ khiến khu vực này ngập sâu và ngập lâu hơn so các địa phương khác. Vì thế, việc hoàn thiện và đưa vào sử dụng nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh bão lũ thôn Trung Tiến là niềm mong mỏi và niềm vui của cán bộ, và nhân dân trên địa bàn”, Bí thư Đảng ủy xã Hoàng Xuân Tần cho biết.

Nhà văn hóa được bố trí bàn bóng bàn, tủ sách, giá sách, khu vui chơi các trò chơi dân gian và sinh hoạt dân vũ ở khu vực tầng 1. Trong khi đó, tầng 2 trang bị máy tính, tivi, bàn ghế, bảng biểu, hệ thống loa phục vụ học tập và sinh hoạt. Khuôn viên nhà văn hóa cộng đồng còn được xây dựng sân bóng chuyền, sân cầu lông, khu vui chơi trẻ em và sân bóng đá.

Trong những ngày mưa lũ gây ngập lụt cục bộ, nhiều tài sản, vật nuôi và một số người già, trẻ em đã được sơ tán đến tránh trú an toàn tại đây. Ngoài dự án này, huyện Hương Khê còn có 3 nhà văn hóa cộng đồng - ngôi nhà trí tuệ được xây dựng tại thôn 2, thôn 4 xã Hà Linh và thôn Tân Thượng, xã Hòa Hải là những vùng thường xuyên bị ngập lụt khi mùa mưa bão đến.

Được biết, ý tưởng xây dựng nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh bão lũ được tỉnh Hà Tĩnh đưa ra từ sau trận lũ lụt lịch sử hồi tháng 10/2020 càn quét qua nhiều địa phương trong toàn tỉnh, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản của nhân dân. Thời điểm đó, tỉnh Hà Tĩnh đặt ra mục tiêu là phấn đấu đến hết tháng 6/2021, mỗi xã thường xuyên bị ngập lụt xây dựng được 1 - 3 nhà văn hóa phục vụ cộng đồng cho nhân dân tránh trú lụt, bão.

Tuy nhiên, cùng với sự nỗ lực của chính quyền và sự chung tay của nhiều tấm lòng hảo tâm trong cả nước, kết quả xây dựng các ngôi nhà cộng đồng kết hợp tránh trú lụt, bão đã vượt quá sự mong đợi. Chỉ sau một thời gian ngắn triển khai, đến nay tổng số nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh trú bão, lũ được xây dựng trên địa bàn toàn tỉnh là 50 công trình, với tổng kinh phí hơn 100 tỷ đồng, được thực hiện bằng 100% nguồn huy động xã hội hóa. Địa điểm xây dựng những công trình này, trước mắt ưu tiên cho những vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai như Hương Khê, Vũ Quang, Hương Sơn, Đức Thọ, Kỳ Anh, Thạch Hà, Cẩm Xuyên…

Tính đến ngày 30/9/2022, sau gần 2 năm thực hiện việc hỗ trợ xây dựng nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh bão, lũ và nhà ở kiên cố cho người có công, hộ nghèo, hộ bị ảnh hưởng do thiên tai trên địa bàn, toàn tỉnh Hà Tĩnh đã huy động nguồn lực xã hội hoá được hơn 329 tỷ đồng để xây dựng nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh trú bão, lũ và nhà ở kiên cố cho các hộ dân.

Trong đó, ngoài số tiền 100 tỷ 250 triệu động hỗ trợ để xây dựng 50 nhà văn hóa kết hợp tránh bão lũ, toàn tỉnh cũng đã huy động được 228 tỷ 759 triệu đồng để hỗ trợ người có công với cách mạng, hộ nghèo, hộ bị ảnh hưởng do thiên tai để xây dựng nhà ở kiên cố, mức hỗ trợ 70 triệu đồng mỗi hộ.

Để phát huy tối đa công năng của các nhà văn hóa cộng đồng tránh trú bão, lũ và các nhà văn hóa ở các địa bàn dân cư, tỉnh Hà Tĩnh đã xây dựng 58 mô hình “Ngôi nhà trí tuệ” tại 12 huyện, thị xã, thành phố trong toàn tỉnh. Trong 9 tháng đầu năm 2022, đã có 42 ngôi nhà trí tuệ được ra mắt, đi vào hoạt động. Theo đánh giá, mô hình “Ngôi nhà trí tuệ” ra đời đã phát huy được giá trị, vai trò của các nhà văn hóa cộng đồng tránh trú bão, lũ; nâng tầm công trình này trở thành điểm sinh hoạt văn hóa của đông đảo nhân dân, xây dựng và phát triển những cộng đồng gắn kết trong mỗi địa bàn dân cư.