Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao vừa ban hành Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn thủ tục tố tụng và hành chính tư pháp trên môi trường số tại Tòa án nhân dân, đánh dấu bước tiến mới trong chuyển đổi số tư pháp. Nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 1/3.
Nghị quyết hướng dẫn việc thực hiện thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp tại Tòa án trên môi trường số nhằm giải quyết các vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền. Các thủ tục được thực hiện trực tuyến gồm: Nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo; cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ; cấp, tống đạt, thông báo văn bản…
Nghị quyết nêu rõ, thủ tục tố tụng và hành chính tư pháp được thực hiện trên môi trường số có giá trị pháp lý tương đương các phương thức khác theo quy định của pháp luật. Việc triển khai nhằm bảo đảm tính hợp pháp, hợp lý, khoa học, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức cho tổ chức, cá nhân.
Theo Điều 22 của Nghị quyết này, trong quá trình tố tụng, cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi tài liệu, chứng cứ bằng phương tiện điện tử đến Tòa án thông qua tài khoản giao dịch điện tử của mình, trừ trường hợp Tòa án yêu cầu xuất trình bản gốc, bản chính. Việc yêu cầu này được đặt ra khi có căn cứ cho rằng tài liệu điện tử bị chỉnh sửa, sai lệch, không bảo đảm tính toàn vẹn; hoặc tài liệu không đầy đủ, nội dung không rõ ràng, hình thức không đúng quy chuẩn.
Đối với giấy tờ, tài liệu, chứng cứ, hồ sơ đã được số hóa, lưu trữ và kết nối, chia sẻ với Hệ thống dịch vụ công Tòa án hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia, Tòa án không yêu cầu cung cấp lại.
Nghị quyết cũng quy định việc nộp án phí, lệ phí Tòa án, tạm ứng án phí, lệ phí, chi phí tố tụng và các nghĩa vụ tài chính khác được thực hiện thanh toán trực tuyến thông qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án, Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc các phương thức thanh toán điện tử hợp pháp khác.
Một điểm mới đáng chú ý là Tòa án tổ chức phiên họp trực tuyến để giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc. Đương sự căn cứ thông báo của Tòa án để đăng nhập hệ thống thông tin, hệ thống xét xử trực tuyến tham gia phiên họp; đồng thời có trách nhiệm bảo mật thông tin đăng nhập, thông tin phiên họp và bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật trong suốt quá trình tham gia.
Ngoài ra, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể yêu cầu cấp trích lục, bản sao bản án, quyết định của Tòa án thông qua hệ thống dịch vụ công Tòa án hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia.
Đưa hoạt động trợ giúp pháp lý thành chỉ tiêu của cơ quan tố tụng 
Xây dựng chế định tố tụng tư pháp lấy xét xử là trung tâm, tranh tụng là đột phá 
