Bắn cung Việt Nam và bài toán chuyên gia ngoại

Quyết định không bất ngờ

Quyết định không gia hạn hợp đồng với chuyên gia người Hàn Quốc Park Chae-soon không gây quá nhiều bất ngờ trong giới chuyên môn. Bởi dù có những dấu ấn nhất định nhưng thành tích của bắn cung Việt Nam trong thời gian ông Park làm việc tại Việt Nam vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng.

Chuyên gia Park Chae-soon bắt đầu làm việc cùng đội tuyển bắn cung Việt Nam từ năm 2023. Trước khi sang Việt Nam, ông là một trong những huấn luyện viên hàng đầu của bắn cung Hàn Quốc, từng dẫn dắt đội tuyển quốc gia nước này giai đoạn 2011–2021 và cùng các học trò giành tổng cộng 11 HCV Olympic. Riêng tại Olympic London 2012, Hàn Quốc giành trọn 4 HCV; Olympic Rio 2016 đoạt 3 HCV và tại Tokyo 2020 tiếp tục thể hiện sự vượt trội với 4/5 HCV.

Với bảng thành tích đồ sộ ấy, chuyên gia Park Chae-soon được kỳ vọng sẽ mang đến cú hích mạnh mẽ cho bắn cung Việt Nam - nơi các VĐV dù có nền tảng kỹ thuật tốt nhưng vẫn thiếu bản lĩnh ở các đấu trường lớn.

Cũng phải kể thêm, cho đến trước khi chuyên gia Park Chae-soon tới làm việc tại Việt Nam, bắn cung Việt Nam chưa từng giành huy chương ở Olympic hay ASIAD, dù đã nhiều lần góp mặt. Ở ASIAD, Việt Nam tham dự từ năm 2010, nhưng sau 4 kỳ đại hội (2010, 2014, 2018, 2023) vẫn trắng tay. Ở kỳ ASIAD gần nhất tại Trung Quốc vào năm 2023, các cung thủ Việt Nam đã tiến sát huy chương khi lọt vào tứ kết, song vẫn thiếu một chút bản lĩnh để tạo nên đột phá.

Chính vì vậy, khi quyết định mời Park Chae-soon – người từng góp phần tạo nên thành tích áp đảo bắn cung Hàn Quốc tại đấu trường Olympic – bắn cung Việt Nam đặt nhiều kỳ vọng về một cuộc nâng tầm cả về chuyên môn cũng như thành tích. Trước ông Park, chuyên gia Hàn Quốc Kim Su Bin từng giúp bắn cung Việt Nam giành HCB châu Á và HCV SEA Games, tạo tiền đề cho việc hướng tới những mục tiêu cao hơn.

Bản thân chuyên gia Park Chae-soon khi sang Việt Nam cũng thẳng thắn nhìn nhận sự chênh lệch trình độ giữa các cung thủ Hàn Quốc với Việt Nam, song đánh giá cao nền tảng kỹ thuật và tinh thần tập luyện của các VĐV Việt Nam. Ông từng chia sẻ mong muốn giúp bắn cung Việt Nam giành ít nhất 2 suất Olympic Paris 2024 cho một VĐV nam và một VĐV nữ.

Thực tế, trong 3 năm làm việc tại Việt Nam, chuyên gia người Hàn Quốc đã cùng đội tuyển đạt được một số dấu mốc quan trọng. Đáng chú ý nhất là việc giành 2 suất chính thức tham dự Olympic Paris 2024, thuộc về Đỗ Thị Ánh Nguyệt và Lê Quốc Phong. Đây là thành tích không dễ, cho thấy sự tiến bộ nhất định về chuyên môn, sự ổn định và khả năng cạnh tranh của các cung thủ Việt Nam. Thành tích này cũng hiện thực hóa lởi hứa của chuyên gia Park Chae-soon khi tới làm việc tại Việt Nam.

Tuy nhiên, xét trên tổng thể, thành tích tại các giải đấu lớn của đội tuyển dưới sự dẫn dắt của chuyên gia Park Chae-soon vẫn chưa tạo được bước ngoặt. Tại ASIAD 19 ở Trung Quốc, đội tuyển bắn cung Việt Nam không giành được huy chương. Ở SEA Games 33-2025 tổ chức tại Thái Lan, các cung thủ giành 7 huy chương (3 HCB, 4 HCĐ) và từng lỡ cơ hội chạm tay vào HCV dù đã ở rất gần. Đó cũng là một trong những kỳ thi đấu kém thành công nhất của đội tuyển bắn cung Việt Nam trong những lần tham dự SEA Games.

Chính việc “chưa chạm đỉnh” ở những thời khắc then chốt là một trong những nguyên nhân khiến cấp quản lý thể thao cân nhắc không tiếp tục hợp tác với chuyên gia Park Chae-soon, nhất là khi mức lương của ông thuộc diện cao nhất trong nhóm chuyên gia thể thao ngoại làm việc tại Việt Nam (trừ bóng đá).

Olympic và ASIAD không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn là bản lĩnh, tâm lý và khả năng chịu áp lực cực lớn. Đây cũng chính là “nút thắt” mà bắn cung Việt Nam vẫn chưa thể tháo gỡ hoàn toàn.

Trong bắn cung đỉnh cao, sự khác biệt giữa huy chương vàng và thất bại đôi khi chỉ nằm ở một mũi tên, hay thậm chí là một nhịp thở. Vì thế, vai trò của chuyên gia ngoại không chỉ nằm ở giáo án kỹ thuật, mà còn ở việc nâng tầm tâm lý, giúp VĐV thi đấu ổn định trong môi trường áp lực cao.

Vẫn tiếp tục gắn bó với chuyên gia ngoại?

Tại hội thảo góp ý xây dựng Chương trình phát triển các môn thể thao trọng điểm chuẩn bị tham dự Olympic, ASIAD giai đoạn 2026-2046 do Cục Thể dục thể thao Việt Nam tổ chức, bắn cung tiếp tục được xác định là một trong những môn trọng điểm, bên cạnh bắn súng, cử tạ và điền kinh.

Các nhà chuyên môn thống nhất rằng, để tạo ra sự thay đổi mang tính đột phá, thể thao Việt Nam nói chung và bắn cung nói riêng vẫn cần chuyên gia ngoại với phương pháp huấn luyện hiện đại, tư duy mới và kinh nghiệm thực chiến ở các đấu trường đỉnh cao.

Theo ông Hoàng Quốc Vinh, Trưởng phòng Thể thao thành tích cao (Cục Thể dục thể thao Việt Nam), việc thuê chuyên gia ngoại là cần thiết để giúp VĐV trọng điểm vững vàng hơn ở các sân chơi lớn. Ngành thể thao sẵn sàng chi mức lương tối đa 8.000 USD/tháng cho chuyên gia ngoại của nhóm môn trọng điểm – con số đủ sức cạnh tranh trên thị trường huấn luyện quốc tế. Vấn đề then chốt, theo ông Vinh, là phải “tìm đúng người, đúng yêu cầu chuyên môn”.

Nhiều chuyên gia khác cũng cho rằng, chiêu mộ chuyên gia nước ngoài không chỉ phục vụ mục tiêu ngắn hạn là huy chương, mà còn là chiến lược dài hơi để chuyển giao công nghệ huấn luyện, hiện đại hóa nền thể thao. Điều quan trọng là phải có cơ chế để chuyên gia làm việc hiệu quả, đồng thời truyền được kiến thức, kinh nghiệm cho đội ngũ HLV trong nước.

Việc không đồng nghĩa với thất bại, mà là một bước điều chỉnh cần thiết trong lộ trình phát triển. Ba năm làm việc cùng chuyên gia hàng đầu thế giới đã giúp bắn cung Việt Nam tích lũy thêm kinh nghiệm, cải thiện tính chuyên nghiệp và tiếp cận các chuẩn mực huấn luyện tiên tiến.

Bài toán đặt ra lúc này là sau khi chia tay chuyên gia Park Chae-soon, các nhà quản lý sẽ lựa chọn chuyên gia ngoại nào để phù hợp hơn với bối cảnh và mục tiêu cụ thể của bắn cung Việt Nam. Nhiều chuyên gia cũng nhận định, thay vì chỉ trông chờ vào “hào quang” quá khứ của chuyên gia, cần đề cao năng lực thích ứng, khả năng làm việc dài hạn và hiệu quả chuyển giao cho HLV nội.

Bắn cung Việt Nam vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Nhưng nếu giải được bài toán chuyên gia ngoại, thì giấc mơ huy chương ASIAD hay Olympic vẫn khả thi, nhất là khi môn thể thao này đã được xác định là một trong những mũi nhọn chiến lược của thể thao Việt Nam.