Bài 2: Thấu tình – đạt lý: Chìa khóa hóa giải những khó khăn ở dự án Sân bay Gia Bình

Cảng hàng không quốc tế Gia Bình có tổng diện tích quy hoạch khoảng 1.960ha, có tổng mức đầu tư khoảng 196.378 tỷ đồng, trong đó, giai đoạn 1 khoảng 141.000 tỷ đồng, giai đoạn 2 hơn 55.000 tỷ đồng. Chính thức khởi công từ ngày 19/8/2025, đến nay, sau hơn 7 tháng triển khai, dự án đang trong giai đoạn thi công các hạng mục nền móng, từng bước hình thành diện mạo ban đầu trên thực địa.

Chạm vào "khoảng nhạy cảm" – bài toán di dời phần mộ và tâm linh

Ngày 8/4, tại Hội nghị giao ban công tác Ban Chỉ đạo công tác đảm bảo an ninh, trật tự các dự án liên quan đến Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (sân bay Gia Bình), Thiếu tướng Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an đã truyền đạt ý kiến của lãnh đạo Bộ Công an đánh giá cao Công an tỉnh Bắc Ninh đã làm tốt công tác đảm bảo ANTT phục vụ giải phóng mặt bằng thực hiện Sân bay Gia Bình. Trước đó, ngày 3/4 tại Hội nghị sơ kết công tác Công an quý 1/2026 của Bộ Công an, Thiếu tướng Nguyễn Hữu Mạnh, Cục trưởng Cục An ninh nội địa, Bộ Công an cũng có phát biểu đánh giá cao Công an Bắc Ninh trong công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án Sân bay Gia Bình. Những đánh giá trên dù ngắn tại hội nghị nhưng là sự ghi nhận rất cao đối với công sức của hàng trăm CBCS Công an tỉnh Bắc Ninh đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ với mục tiêu cao nhất là đảm bảo Sân bay Gia Bình đúng tiến độ, đảm bảo an ninh, trật tự, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần ổn định đời sống, sinh kế lâu dài của người dân trong vùng.

Đặc biệt, trên địa bàn, ngoài việc di dời hàng nghìn hộ dân còn phải di dời nhiều công trình văn hoá, cơ sở tôn giáo, công trình tâm linh như đình, đền, chùa, nhà thờ… và hàng nghìn ngôi mộ của các hộ gia đình đã được chôn cất từ lâu đời, trong đó có nhiều ngôi mộ tổ. Đây là những nội dung được Công an tỉnh Bắc Ninh và các cấp, các ngành chức năng của tỉnh xác định là nhiệm vụ đặc biệt nhạy cảm, dễ phát sinh phức tạp về ANTT nếu không được xử lý khéo léo, thấu tình, đạt lý.

Theo thống kê, toàn vùng dự án phải di chuyển hơn 10 nghìn ngôi mộ, cùng nhiều nhà thờ, đình, chùa, miếu, nhà thờ họ, nghĩa trang giáo xứ, nhà tình thương. Công tác định giá, lập phương án bồi thường đối với các công trình đặc thù này gặp nhiều khó khăn, do yếu tố tâm linh và phong tục tập quán, bởi trong tâm thức người Việt, "đào mồ cuốc mả" là chuyện đại sự, chạm vào những điều thiêng liêng nhất. Để tạo sự đồng thuận, Công an tỉnh đã tham mưu tổ chức nhiều cuộc làm việc với các linh mục, giám mục, chức sắc tôn giáo, người có uy tín trong dòng họ, cộng đồng dân cư để vận động, thuyết phục. Có trường hợp phải tổ chức hàng chục buổi đối thoại để tháo gỡ từng vướng mắc cụ thể.

Đại tá Bùi Chiến Thắng, Phó Giám đốc Công an tỉnh chia sẻ, muốn vận động hiệu quả phải hiểu rõ tính cách, hoàn cảnh, tâm tư của từng đối tượng; phải tôn trọng, lắng nghe và đặt người dân vào vị trí trung tâm. Có lúc, cán bộ, chiến sĩ phải tự bỏ tiền mua quà, thăm hỏi, động viên để tạo sự gần gũi, tin tưởng.

Cụ thể, tại thôn Thủ Pháp, xã Lương Tài, dòng họ Nguyễn Đình có một ngôi mộ tổ nằm giữa lòng dự án. Đó là ngôi mộ tròn vững chãi với đường kính khoảng 15m – nơi thờ tự của một dòng họ lớn lâu đời. Người dân ở đây vốn sống yên bình, nay phải di dời, tâm tư là điều không tránh khỏi băn khoăn: “Liệu di dời có động chạm đến long mạch? Con cháu sau này có bị ảnh hưởng không?”. Sự chần chừ kéo dài khi chính sách bồi thường cho công trình kiến trúc đặc biệt như vậy chưa được cụ thể hoá. Dù tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Nghị quyết 11 của HĐND để hỗ trợ, nhưng vẫn chưa thoả mãn được nguyện vọng tâm linh của người dân. Có những lúc lằn ranh giữa sự đồng thuận và phản đối rất mong manh, CBCS Công an tỉnh Bắc Ninh từ Ban Giám đốc, lãnh đạo Phòng An ninh nội địa đều trực tiếp nắm bắt, đánh giá kịp thời, gặp gỡ những người uy tín nhất trong dòng họ để tuyên truyền, tác động.

Sau nhiều ngày vận động, gặp gỡ, dòng họ Nguyễn Đình đã đồng ý di dời, tuy nhiên, khi đến thời điểm chuyển mộ thì một cụ già hơn 90 tuổi qua đời nên con cháu bận lo tang gia, dẫn đến tiến độ di dời mộ có thể chậm lại. Chính vì vậy, đích thân Phó Giám đốc Công an tỉnh phải vào tận nơi, trò chuyện chân tình, cam kết rằng chính quyền và Công an sẽ sát cánh hỗ trợ mọi khâu lễ nghi. Chỉ sau một ngày đối thoại bằng cái tâm, mọi việc đã hanh thông. Dòng họ Nguyễn Đình đã cử người đại diện có uy tín ra cúng và động thổ, còn lại việc di dời đều được lực lượng Công an chủ trì lo liệu. Khi thấy mộ cụ tổ được di dời trang trọng, cẩn thận, con cháu họ Nguyễn Đình đều hài lòng, cảm ơn lực lượng Công an đã giúp đỡ họ làm việc lớn đặc biệt quan trọng một cách chu đáo, cẩn thận.

Khi thấy mộ tổ của họ Nguyễn Đình được di dời, một hình ảnh chưa từng thấy đã diễn ra tại các xã Đại Lai, Gia Bình: công trường những ngày nước rút không khác gì những ngày hội. Nhà đầu tư hỗ trợ xây dựng vỏ mộ, chính quyền tổ chức lễ cầu siêu linh đình cho những người đã khuất. Sau khi người dân phấn khởi đưa người thân đến nơi ở mới trong sự tôn trọng tuyệt đối của chính quyền. Đặc biệt, một trong những điểm nhấn của công tác này là lực lượng Công an đã tham mưu tổ chức lễ cầu siêu, lễ tưởng niệm cho người đã khuất khi di dời mồ mả, thể hiện sự trân trọng đối với truyền thống tâm linh của nhân dân. Nhờ đó, những ngày cao điểm di dời, “công trường nghĩa trang” trở thành “ngày hội”, người dân phấn khởi đưa người thân đến nơi an nghỉ mới.

Nhìn cảnh bà con nô nức, Đại tá Bùi Chiến Thắng và các đồng đội mới thở phào, bởi các anh hiểu, dân vận không chỉ là nói, mà là cùng dân làm, cùng dân lo. Kết quả, tính đến ngày 7/4/2026, lực lượng chức năng đã kiểm đếm, kê khai được khoảng 12.500 ngôi mộ, hoàn thành việc kiểm đếm mộ; đã chi trả tạm ứng cho khoảng 7.065 ngôi mộ tại dự án với số tiền khoảng 150 tỷ đồng, tổ chức di chuyển được 5.531 mộ, trong đó có 4.607 ngôi mộ trong khu vực APEC tại xã Gia Bình, 924 ngôi mộ của đồng bào công giáo tại thôn Tử Nê, xã Lương Tài. Đặc biệt, toàn bộ các ngôi mộ trong ranh giới phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 đã được di chuyển để bàn giao mặt bằng phục vụ thi công.

Từ hờ hững đến bữa cơm thân mật

Một trong những điểm nhấn ấn tượng nhất trong công tác dân vận của Công an Bắc Ninh chính là việc tiếp xúc với các cơ sở tôn giáo, đặc biệt là Giáo xứ Tử Nê. Ban đầu, các linh mục, giám mục có phần e dè, thậm chí hờ hững khi nhà đầu tư và chính quyền đến đo đạc, kiểm đếm. Họ cảm thấy chưa được tôn trọng khi chưa rõ phương án hoàn trả nhà thờ sau này.

Hiểu rõ vai trò và uy tín của các vị chức sắc, Đại tá Bùi Chiến Thắng đã trực tiếp đến gặp. Ông dành thời gian tìm hiểu kỹ tính cách, thói quen và cả những trăn trở của linh mục. Thậm chí, ông còn tự bỏ tiền túi mua những món quà phù hợp để làm quà gặp mặt, không phải dưới danh nghĩa một lãnh đạo Công an, mà như một người bạn đến chia sẻ. “Chính quyền xây dựng đất nước để người dân tốt đẹp về vật chất, Công an giữ gìn ANTT, các linh mục chăm lo đời sống đức tin, dìu dắt giáo dân sống “tốt đời, đẹp đạo”, góp phần xây dựng nền tảng đạo đức xã hội, để người dân bình an về tinh thần. Chúng ta có chung một mục đích là làm cho cuộc sống người dân tốt đẹp hơn, vậy không có lý do gì không ngồi lại được với nhau”, lời phân tích thấu tình đạt lý của lãnh đạo Công an tỉnh, đã dần làm tan tảng băng ngăn cách. Sau hơn 10 buổi làm việc, từ chỗ không cho đo đạc, các linh mục đã đồng thuận, mời đoàn công tác ở lại dùng cơm, cùng bàn bạc về thiết kế, quy mô nhà thờ mới. Sự đồng thuận của tôn giáo đã tháo gỡ một nút thắt "vô hình" nhưng cực kỳ quan trọng cho dự án. 

Cũng nhờ sự đồng thuận đó, người dân đã đồng ý di dời mộ, bàn giao mặt bằng. Theo đó, từ ngày 18/3 đến 31/3, đã di dời được toàn bộ 917 mộ tôn giáo ở thôn Tử Nê, xã Lương Tài (gồm 807 mộ có chủ, 110 mộ vô chủ). Qua đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động của các cấp, các ngành và lực lượng Công an, đến hết ngày 7/4, đã có 5/85 hộ đồng thuận bàn giao mặt bằng sớm. Ngày 5/4, tại nhà thờ Giáo xứ Tử Nê diễn ra lễ Phục sinh năm 2026 do Linh mục Nguyễn Văn Khiêm – Chính xứ Tử Nê chủ lễ và 4 linh mục đồng tế đã làm lễ cho hơn 3.000 giáo dân. Người dân tham gia buổi lễ đều có tâm thế vui vẻ, sẵn sàng di dời đến nơi ở mới an cư, lạc nghiệp theo chính sách của Nhà nước.

Bên cạnh đó, Công an Bắc Ninh thường xuyên trao đổi, phối hợp với Tổ công tác của Cục An ninh nội địa trong việc nắm diễn biến tình hình liên quan ANTT, tiến độ và triển khai dự án, những vấn đề khó khăn, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng để tham mưu cấp uỷ, chính quyền địa phương xử lým giải quyết kịp thời; tranh thủ gặp gỡ, tiếp xúc hàng ngũ chức sắc, chức việc trong tôn giáo đồng thuận chủ trương, bàn giao mặt bằng,  triển khai dự án.

Nhờ đó, từ khi triển khai thực hiện công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng thực hiện dự án đến nay chưa phát hiện hoạt động tập trung đông người, khiếu kiện; hiện, đã kiểm đếm xong 100% đất ở nằm trong ranh giới dự án Sân bay Gia Bình. Các đơn vị chức năng đã tổ chức niêm yết công khai dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích đất ở trong khu vực phục vụ APEC của 1.385 hộ dân: đã hoàn thành di chuyển 100% các ngôi mộ trong ranh giới phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 để bàn giao mặt bằng phục vụ thi công; đồng thời, hoàn thành việc kiểm đếm mộ trong toàn bộ dự án. Cũng nhờ có sự tuyên truyền tích cực, sự lắng nghe, thấu hiểu và đề xuất chính sách kịp thời, phù hợp nên mỗi ngày, số người dân xung phong nhận tiền đền bù để di dời đều tăng lên. Sự đồng thuận này không chỉ đến từ chính sách phù hợp mà còn từ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt trong ổn định địa bàn. 

Để phục vụ quá trình triển khai dự án, từ đầu tháng 10/2025, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Bắc Ninh đã kiện toàn Ban Chỉ đạo triển khai dự án do đồng chí Bí thư Tỉnh uỷ làm Trưởng ban; đã thành lập Tổ Thường trực hằng ngày kiểm điểm tiến độ dự án; đã đặt một Trung tâm ứng trực về giải phóng mặt bằng tại xã Lương Tài để tập trung lực lượng, tập trung cao cho công tác thống kê, kiểm đếm, lập phương án; huy động các cán bộ, công chức, viên chức của các cơ quan có chuyên môn, nghiệp vụ liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng với quân số khoảng gần 1.000 người phục vụ dự án; hằng tuần UBND tỉnh đều tổ chức kiểm điểm, đánh giá tiến độ và kịp thời tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến dự án.