Bài 1: Ngang nhiên “gom” khách ngay tại nơi có biển cấm

Hơn 2,6 nghìn vụ vi phạm không có cơ sở xử lý?

Để đưa Bến xe Miền Đông (BXMĐ) mới vào khai thác, giai đoạn 1 đã có 29 tuyến vận tải khách từ TP Hồ Chí Minh đến Quảng Trị trở ra phía Bắc đã phải di dời từ BXMĐ cũ ra BXMĐ mới. Trong giai đoạn 2 đã tiếp tục có thêm 75 tuyến vận tải khách phải di dời từ bến cũ ra BXMĐ mới với số lượng ở mức 1.010 chuyến/ngày, chiếm tới 66% số chuyến xe xuất bến hàng ngày tại BXMĐ cũ.

Riêng giai đoạn 2, tổng số đầu xe khách phải di dời từ bến cũ ra bến mới cũng đã lên đến 1.689 phương tiện đăng ký hoạt động của 89 đơn vị vận tải khách liên tỉnh. Sau nhiều năm bến xe liên tỉnh lớn nhất cả nước hoạt động trong trạng thái èo uột do ít xe, vắng khách, đến nay tình hình tuy khá hơn, nhưng số liệu được BXMĐ mới đưa ra vào ngày 13/8 vừa qua cho thấy: Từ đầu năm đến cuối tháng 7 vừa qua, bình quân mỗi ngày BXMĐ mới chỉ có 372 chuyến xe hoạt động với số lượng khoảng 7.500 hành khách. Trong số này đã có khoảng 100 chuyến xe/ngày được các doanh nghiệp khai thác những tuyến đường mới hoặc các doanh nghiệp vận tải khách mới vào đăng bến ký khai thác.

Như vậy so với thời điểm trước khi di dời từ bến cũ ra bến mới với 711 chuyến/ngày, thời gian qua BXMĐ đã giảm hơn 400 chuyến xe/ngày. BXMĐ mới chỉ đạt số lượng chuyến xe ít ỏi so với quy mô của bến trong số này hãng xe P.T đã chiếm trên dưới một nửa tổng số chuyến xe xuất bến hàng ngày. Một hành khách không khỏi chua xót: “Bến xe hiện đại này chủ yếu phục vụ mỗi nhà xe P.T”(!?)     

Phần lớn các doanh nghiệp vận tải khách đã chuyển sang hoạt động dưới hình thức xe hợp đồng trá hình hoặc chuyển về các bến xe liên tỉnh khác của thành phố. Tại BXMĐ mới, hiện một số tuyến đường không doanh nghiệp vận tải khách nào hoạt động như tuyến xe về khu vực Đồng Nai; các tuyến đi Bắc Ruộng, Tánh Linh của Lâm Đồng. Tại một số tuyến đường, số chuyến xe hoạt động đã giảm rất mạnh, như tuyến đi Quy Nhơn trước khi di dời ra bến mới có khoảng 50 chuyến/ngày, hiện chỉ còn khoảng 9 chuyến/ngày; tuyến đi Phú Yên trước đây có 40 chuyến/ngày, hiện chỉ còn khoảng 15 chuyến/ngày; tuyến xuống Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây là 100 chuyến, hiện cũng chỉ còn khoảng 30 chuyến/ngày…

Sau khi lắp camera giám sát phía trước bến, từ tháng 7/2023 đến hết tháng 7 vừa qua BXMĐ mới đã ghi nhận 2.664 trường hợp xe đón, trả khách ngay phía trước bến, là khu vực có biển cấm ôtô dừng, đỗ. Hàng tháng bình quân có đến 178 vụ xe khách ngang nhiên vi phạm, nhưng hình vi phạm do camera ghi nhận này đã không được sử dụng để xử phạt. Lý do, chưa làm rõ kinh phí bến xe đầu tư lắp camera có phải từ nguồn vốn ngân sách hay không. Camera phải do ngân sách đầu tư mới được sử dụng hình ảnh để xử phạt(!?). Trong khi đó, phương tiện chạy tuyến cố định từ Bến xe Miền Tây, Bến xe An Sương, Bến xe Ngã Tư Ga… có hành trình đi ngang BXMĐ mới và xe hợp đồng trá hình hàng ngày ngang nhiên đón, trả khách tại đây.

Xe tuyến cố định, xe hợp đồng trá hình lớn, nhỏ chạy vào các bãi giữ xe, nơi đỗ xe ở khu vực trung tâm thành phố hoạt động tràn lan. Khu vực xung quanh BXMĐ mới có các bãi đỗ xe khách tự phát trên tuyến đường Hoàng Hữu Nam, đường D400, đường Liên Phường. Dọc các tuyến quốc lộ 1, quốc lộ 13, một bãi giữ xe, nơi đỗ xe, cây xăng… từ lâu đã trở thành nơi đón khách, nhận vận chuyển hàng hóa của các nhà xe đi ngang. Không chỉ đón khách ngoài quốc lộ, một số nhà xe còn ngang nhiên mở văn phòng đón khách gần các bến xe hoặc bán vé, hẹn đón khách bên ngoài bến như nhà xe Quỳnh Nhật chạy tuyến TP Hồ Chí Minh - Đà Nẵng; nhà xe Điền Linh chạy tuyến TP Hồ Chí Minh - Đà Lạt; xe Yến Hùng tuyến TP Hồ Chí Minh - Cà Mau; xe Năm Ký chạy tuyến TP Hồ Chí Minh - Quảng Nam; xe Quang Đạt tuyến Kiên Giang - Đồng Nai, Long Khánh; xe Hương Ty tuyến TP Hồ Chí Minh - Huế; xe Bốn Luyện tuyến TP Hồ Chí Minh - Đà Nẵng; xe Ngọc Thương tuyến TP Hồ Chí Minh - Bình Dương, Quy Nhơn...

Điểm đón khách thành nơi hợp thức hóa vi phạm

Ông Nguyễn Lâm Hải, Phó Giám đốc BXMĐ mới cho biết, những năm qua đại diện BXMĐ mới đã nhiều lần kiến nghị với Sở GTVT (nay là Sở Xây dựng) TP Hồ Chí Minh về việc đánh giá, rà soát lại các điểm đón, trả khách không còn phù hợp cũng như đề xuất có giải pháp, phương án tổ chức, quản lý tại các điểm đón, trả khách, song không được cơ quan này thực hiện.

Trong khi đó, theo văn bản ngày 30/11/2017 của Sở GTVT về phương án chỉnh trang tại 2 vị trí đón, trả khách trên tuyến đường Mai Chí Thọ phục vụ vận tải hành khách tuyến cố định có điểm đầu, điểm cuối tại Bến xe Miền Tây đã nêu rõ: “Các vị trí đón trả khách này chỉ mang tính chất tạm thời và sẽ chấm dứt hoạt động khi BXMĐ mới được hình thành đi vào hoạt động. Khi đó các tuyến vận tải hành khách tuyến cố định đi và đến Bến xe Miền Tây có hành trình chạy qua các tuyến đường Võ Văn Kiệt và Mai Chí Thọ sẽ được điều chỉnh để hạn chế việc xe khách vào khu vực nội đô thành phố nhằm giảm ùn tắc giao thông”. Nhưng sau hơn 4 năm BXMĐ mới đi vào hoạt động, 2 điểm đón, trả khách trên vẫn chưa được xem xét cho ngừng hoạt động cũng như chưa điều chỉnh hành trình tuyến cố định để hạn chế việc xe khách vào khu vực nội đô thành phố. Các nhà xe hợp đồng trá hình đã lợi dụng triệt để các điểm đón, trả khách trên. Trong khi đó, một số đơn vị đề nghị tuyến từ BXMĐ mới có hành trình đi vào đường Mai Chí Thọ - Võ Văn Kiệt thì lại không được chấp thuận.

Đối với điểm đón, trả khách phía trước khu chế xuất Linh Trung, thông báo ngày 7/11/2022 của Phòng CSGT Công an TP Hồ Chí Minh sau cuộc họp liên ngành về tăng cường công tác bảo đảm trật tự ATGT khu vực BXMĐ cũ và mới đã kiến nghị Phòng Quản lý vận tải đường bộ dẹp bỏ điểm đón, trả khách tuyến cố định trên do BXMĐ mới đã dời về vị trí cách đó chỉ khoảng 2km. Ngoài ra, trước KCX Linh Trung, tuyến quốc lộ 1 đã ùn tắc hàng ngày, xe cộ và người dân thường xuyên ra, vào KCX này nên xe dừng đón, trả khách tại vị trí nêu trên sẽ ảnh hưởng đến an toàn giao thông, nguy cơ tiềm ẩn TNGT và ùn tắc giao thông. Đến nay kiến nghị của lực lượng CSGT đã được đưa ra gần 3 năm, điểm đón trả khách ven tuyến quốc lộ 1 trên vẫn không được chấm dứt hoặc ít ra là đầu tư bài bản để đảm bảo an toàn tình mạng cho người dân.

Điểm đón trả khách ở ngã tư Thủ Đức cũng chỉ cách BXMĐ mới 8,5km và từ khu vực này hành khách có thể sử dụng xe buýt của 3 tuyến hoặc tuyến Metro số 1 để đi, đến BXMĐ mới. Song kiến nghị mòn mỏi của đơn vị quản lý BXMĐ mới đã không được đáp ứng. Câu hỏi đặt ra là trách nhiệm của cơ quan quản lý về hạ tầng vận tải ở đâu?