Đến với văn hoá đất Tổ để nuôi dưỡng tâm linh

Đã 84 tuổi nhưng ông rất  dí dỏm, hồn hậu và tinh anh lạ thường. Năm 1985, ông đã được trao tặng giải thưởng Hùng Vương lần thứ nhất với tác phẩm "Truyền thuyết Hùng Vương". Ông là nhà nghiên cứu văn hoá dân gian Nguyễn Khắc Xương và cũng là con trai cả của thi sĩ Tản Đà.

Ông nói về tác phẩm "Truyền thuyết Hùng Vương": Tác phẩm của tôi không chỉ giới thiệu, công bố truyền thuyết Hùng Vương mà còn xới lên tầng ý nghĩa ẩn sâu trong những truyền thuyết đó. Ai cũng biết câu chuyện Lang Liêu dâng vua bánh chưng, bánh dày nhưng gói bánh, giã bánh ở đâu, vì sao lại có thứ bánh tượng trưng cho Trời - Đất đó thì tôi đã lý giải được.

Hay như chi tiết Vua Hùng lập lầu kén rể cho Công chúa Ngọc Hoa, cuộc chiến giữa Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là để nói về hôn nhân thời cổ của cư dân nông nghiệp. Nhiều chi tiết tôi khám phá ra bắt nguồn từ trò chơi rước lúa. Như vậy, "Truyền thuyết Hùng Vương" đã đề cập tới tư duy, phương pháp luận về mối quan hệ giữa truyện kể dân gian và các trò diễn xướng.

- 18 đời Vua Hùng Vương sống trong hơn 2000 năm, bằng những cứ liệu khoa học trong dân gian, ông giải thích hiện tượng này như thế nào?

Ông Nguyễn Khắc Xương: 18 đời Vua Hùng phải được hiểu là 18 vương triều cùng thuộc Vua Hùng. Mỗi vương triều có nhiều vua, nhưng cùng lấy tên theo vua đầu tiên. Mỗi đời Hùng Vương lại có nhiều đời vua khác nữa. Điều này có trong  bản Ngọc Phả được soạn từ thời Lê Đại Hành tên là "Thiên phúc nguyên niên", câu kết trong Ngọc Phả có viết: "Trở nên 18 ngành đời nhà Hùng, tỉ phù trị vì ở trong hòm Thái Bảo là 180 đời đế vương thống nhất non sông".

Về với đất Tổ.
Về với đất Tổ.

- Cuốn "Truyền thuyết Hùng Vương" của ông tái bản năm 2005 sẽ có thêm 16 truyện. Vậy đó có phải là những tích truyện mà trước đây chưa được khám phá?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Tôi đã cố gắng để bổ sung những tư liệu mới như sự tích mới về mẹ Âu Cơ đẻ 100 trứng nở thành 100 người con trai, có cả tên những người con này. Rồi có truyền thuyết nói về công tác trị thuỷ thời Hùng Vương, về cuộc xung đột vũ trang Vua Hùng và Thục Chúa.

- Thưa ông, bài thơ "Thề non nước" của thi sĩ Tản Đà có liên quan gì đến nền văn hoá này?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Năm 1918, cha tôi tới thăm một người bạn là Dương Tự Nhu (con trai của nhà thơ Dương Khuê) ở Sơn Vi (Phú Thọ) và được người bạn này đưa lên viếng Đền Hùng.

Tại đây, ông đã làm đôi câu đối tặng "Có tông, có tổ, có tổ có tông, tông tổ, tổ tông, tông tổ cũ. Còn nước, còn non, còn non còn nước, nước non non nước, nước non nhà". Sau đó, bài "Thề non nước" ra đời như một tấm lòng dâng lên Vua Hùng.

- Ông đánh giá thế nào về ý thức của thế hệ ngày nay trong việc gìn giữ và phát huy văn hoá quý báu này? Cần phải làm gì để cho những giá trị văn hoá này lan toả mạnh mẽ, dày dặn hơn nữa?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Đến với văn hoá cội nguồn là cách tốt nhất để nuôi dưỡng tâm linh và giữ vững bản lĩnh người Việt Nam . Văn hoá Hùng Vương sẽ còn ẩn chứa nhiều bất ngờ. Đã có nhiều người nghiên cứu tìm hiểu về văn hoá Hùng Vương nhưng người đi sâu được còn ít. Theo tôi, phải xây dựng trong nhân dân tư tưởng tôn trọng và tìm đến văn hoá truyền thống ở bất cứ nơi nào.

Phải giáo dục và giới thiệu những hình thức văn hoá đặc thù của Phú Thọ cho lớp trẻ. Cần khôi phục lại làn điệu xoan - ghẹo. Tôi buồn lắm khi tại các xã, dù là cái nôi của điệu hát này nhưng thôn nữ, trai tráng không biết hát xoan thì ai là người lưu truyền điệu hát này. Tôi đang dồn tâm huyết để làm cuốn "Tổng tập văn hoá dân gian đất Tổ". Không biết có còn kịp không?

Thảo Phương (thực hiện)

Các tin khác

Cảnh sát giao thông kịp thời dẫn đường đưa người đi cấp cứu

Cảnh sát giao thông kịp thời dẫn đường đưa người đi cấp cứu

Khoảng 20h40 ngày 16/10, trong quá trình tuần tra, kiểm soát tại khu vực phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La, Tổ Cảnh sát giao thông (CSGT) thuộc Phòng CSGT Công an tỉnh Sơn La nhận được đề nghị hỗ trợ dẫn đường đưa người bệnh đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La cấp cứu khẩn cấp.

Mong muốn chờ sự "lột xác" của Công viên Thủ Lệ

Mong muốn chờ sự "lột xác" của Công viên Thủ Lệ

Những lối đi xuống cấp, hàng rào hoen gỉ, dịch vụ manh mún cùng trải nghiệm vui chơi ít đổi mới đang khiến Công viên Thủ Lệ, TP Hà Nội trở thành địa điểm vui chơi nhàm chán. Sau nhiều thập kỷ hoạt động, công viên lâu đời giữa lòng Hà Nội đứng trước yêu cầu cải tạo toàn diện, không chỉ về cảnh quan, hạ tầng mà còn ở cách tổ chức không gian và nâng cao chất lượng phục vụ cộng đồng.

Trợ giúp pháp lý - điểm tựa nhân văn

Trợ giúp pháp lý - điểm tựa nhân văn

Trong hành trình bảo vệ công lý, bên cạnh việc xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm pháp luật, việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân và tạo cơ hội để người phạm tội sửa chữa sai lầm cũng là một giá trị quan trọng của nền tư pháp nhân văn.

Một buổi truyền thông về TGPL, giải đáp pháp luật cho người dân ở các thôn, bản trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

Phát huy vai trò của người thực hiện trợ giúp pháp lý trong các vụ việc liên quan đến ma túy

Ma túy là hiểm họa đối với sức khỏe con người, là nguyên nhân phát sinh nhiều loại tội phạm và tệ nạn xã hội. Các vụ án liên quan đến ma túy thường có tính chất nghiêm trọng, khung hình phạt cao, thậm chí có thể áp dụng hình phạt tù chung thân hoặc tử hình. Vì vậy, việc bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý (TGPL) cho người thuộc diện được TGPL trong các vụ việc này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân và tính công bằng trong hoạt động tố tụng.

Thanh niên nói không với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Thanh niên nói không với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn kêu gọi mỗi đoàn viên, thanh niên chủ động trang bị kiến thức, nhận diện những hình thức lôi kéo sử dụng thuốc lá; kiên quyết không thử, không sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Tổ tuần tra 785 Công an TP Huế cứu sống nam thanh niên nhảy sông tự vẫn

Tổ tuần tra 785 Công an TP Huế cứu sống nam thanh niên nhảy sông tự vẫn

Vào thời điểm đêm khuya, khi mọi người đang yên giấc, các cán bộ, chiến sĩ Tổ tuần tra 785 Công an TP Huế vẫn miệt mài thực hiện nhiệm vụ tuần tra, bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn. Chính tinh thần trách nhiệm và lòng dũng cảm, các anh đã kịp thời cứu sống một nam thanh niên chơi vơi giữa dòng nước xiết trong đêm khuya.

Hơn 1 triệu phương tiện tại Hà Nội được rà soát, nhiều xe vẫn đứng tên chủ cũ

Hơn 1 triệu phương tiện tại Hà Nội được rà soát, nhiều xe vẫn đứng tên chủ cũ

Ngày 17/10, Phòng CSGT Công an Hà Nội cho biết, qua rà soát, đơn vị xác định nhiều phương tiện đã bán nhưng chưa làm thủ tục thu hồi đăng ký, biển số theo quy định. Ngoài ra, còn rất nhiều xe hết hạn kiểm định, dẫn đến không phản ánh đúng tình trạng phương tiện và chủ sở hữu trên thực tế.

Công nhân cắt tỉa hoa sữa xuyên đêm

Công nhân cắt tỉa hoa sữa xuyên đêm

Khi phố phường dần chìm vào giấc ngủ, những công nhân cây xanh vẫn miệt mài làm việc dưới ánh đèn đường, cắt tỉa từng cành hoa sữa tại những nơi trồng quá dày để giảm mùi hương ảnh hưởng đến người dân.

Người dân gửi lời cảm ơn Cảnh sát giao thông sau hành trình mở đường cứu người

Người dân gửi lời cảm ơn Cảnh sát giao thông sau hành trình mở đường cứu người

Nhận được tin báo của người dân về trường hợp nạn nhân bị thương nặng cần được đưa đi cấp cứu, Đội CSGT số 14 (Phòng CSGT Công an Hà Nội) đã nhanh chóng triển khai lực lượng, mở đường đến Bệnh viện Việt Đức chỉ trong khoảng 10 phút. Sự hỗ trợ kịp thời khiến người dân xúc động, gửi lời cảm ơn tới các cán bộ, chiến sĩ.

Gắn bảo đảm an ninh, trật tự với hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất

Gắn bảo đảm an ninh, trật tự với hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất

Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an đề nghị gắn kết chặt chẽ phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc với phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời, tập trung củng cố, duy trì và nhân rộng các mô hình tự quản, tự phòng, tự bảo vệ, tự hòa giải ở cơ sở với sự thích ứng linh hoạt theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.